Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
2023 Yılında Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Parasal Sınırları ve İlgili Emsal Kararlar
Tüketici uyuşmazlıklarında, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (“TKHK”) uyarınca belirlenen parasal sınırlar çerçevesinde tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunluluğu bulunmaktadır. Aşağıda, 2023 yılı itibarıyla güncel sınırlar ve konuyla ilgili merak edilen temel hususlar açıklanmaktadır.
1. 2023 Yılı İçin Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru Parasal Sınırları
2023 yılı için Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Tebliğ doğrultusunda, 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tüketici hakem heyetlerine yapılacak başvurularda 66.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunluluğu bulunmaktadır.
- Uyuşmazlık değeri 66.000 TL ve altındaysa tüketici hakem heyetinde çözümlenmesi zorunludur.
- Bu değerin üzerinde kalan uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz; doğrudan tüketici mahkemelerinde dava açılır.
Örnek Karar Atfı:
“... Bu madde de belirtilen parasal sınırlar her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021, Link)
2. Parasal Sınırlar Her Yıl Nasıl Güncelleniyor ?
TKHK m. 68 kapsamında belirlenen parasal sınırlar, her takvim yılı başında, Yeniden Değerleme Oranı doğrultusunda güncellenir.
- Yeniden değerleme oranı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesi uyarınca tespit ve Resmî Gazete’de ilan edilmektedir.
- Bu orana göre Ticaret Bakanlığınca yayımlanan tebliğle, tüketici hakem heyetlerinin parasal görev sınırları her yıl düzenli olarak artırılır.
Örnek Karar Atfı:
“…değeri belli bir miktarın altındaki tüketici uyuşmazlıkları için hakem heyetlerine başvurunun zorunlu olduğu, bu parasal sınırların her yıl yeniden değerleme oranına göre artırıldığı…”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021, Link)
3. İl ve İlçe Tüketici Hakem Heyetlerinin Parasal Sınırları Arasındaki Fark
6502 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, büyükşehir statüsünde olan illerde uyuşmazlığın değeri belirli aralıklardaysa il tüketici hakem heyeti, daha düşük meblağda ise ilçe tüketici hakem heyeti görevli kılınabilir.
- Genel olarak, düşük meblağlı uyuşmazlıkları ilçe tüketici hakem heyetleri, biraz daha yüksek meblağlıları ise il tüketici hakem heyetleri inceler.
- Ancak 2023 yılında tek bir 66.000 TL eşiği belirlenmiş olup, Tebliğ hükümleri ve büyükşehir/olup olmama durumuna göre alt aralıklar da uygulanabilir.
Örnek Karar Atfı:
“…Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği’ne göre büyükşehir statüsündeki illerde değeri belirli alt-üst aralıklardaki uyuşmazlıkların çözüm merci il veya ilçe tüketici hakem heyeti olarak ayrılmıştır…”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021, Link)
4. Tüketici Hakem Heyetine Başvurmak İçin Uyuşmazlık Değeri Hangi Tarih İtibarıyla Belirlenir?
Uyuşmazlığın hangi parasal sınır kapsamında kaldığının değerlendirilmesi, başvuru tarihi esas alınarak yapılır.
- Tüketici, dava açmadan veya başka yola başvurmadan önce, uyuşmazlığın değerine göre hakem heyetine gitmelidir.
- Başvuru tarihindeki değer, o yılın geçerli tebliğindeki sınırların altındaysa hakem heyetine başvurmak zorunludur.
Örnek Karar Atfı:
“Parasal değerin belirlenmesinde uyuşmazlığın başvuru tarihindeki değeri esas alınır.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021, Link)
Sonuç
- 2023 yılı için 66.000 TL ve altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur; üzerindeki uyuşmazlıklar doğrudan tüketici mahkemesine taşınabilir.
- Parasal sınırlar her yıl, Yeniden Değerleme Oranı dikkate alınarak Ticaret Bakanlığınca ilan edilir.
- İl veya ilçe tüketici hakem heyetleri arasındaki fark, çoğunlukla büyükşehir statüsü ve uyuşmazlık değeriyle ilişkilidir.
- Uyuşmazlık değeri, başvuru tarihindeki meblağa göre belirlenerek hakem heyetinin görev alanına girip girmediği tespit edilir.
Bu hususlarda yargısal uygulamalar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve diğer daire kararlarında da açıkça ortaya konmuştur. Tüketicinin, düşük meblağlı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce tüketici hakem heyetine başvurması bir dava şartı olup uyulmaması hâlinde davanın usulden reddi söz konusu olabilmektedir.