Blog

Aracı veya Haberci Yoluyla İletilen İradede Yanılma (İletmede Yanılma)

Türk Borçlar Kanunu m. 33 kapsamında irade beyanının aracı, haberci veya çevirmen tarafından yanlış iletilmesi ve bunun sözleşme geçerliliğine etkisi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
İletmede Yanılma
TBK 33
İrade Bozukluğu
Haberci
Aracı

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu (TBK), sözleşme kurulurken iradenin beyan sahibinden muhataba ulaşana kadar geçirdiği süreçteki aksaklıkları da "yanılma" (hata) kapsamında değerlendirmiştir. Özellikle aracı, haberci veya çevirmen gibi iletim vasıtalarının kullanıldığı durumlarda iradenin yanlış iletilmesi, iletmede yanılma (TBK m. 33) hükümlerine tabidir.

1. Aracı veya haberci yoluyla yapılan irade beyanındaki yanlışlıklar, yanılma hükümlerine tabi midir?

Evet, bir irade beyanı beyan sahibinin seçtiği bir haberci veya aracı tarafından yanlış iletilirse, bu durum beyan yanılması (açıklamada yanılma) hükümlerine tabi olur. "6098 sayılı TBK'nun "irade bozuklukları" üst başlığı altında düzenlenen yanılma başlıklı 30. maddesine göre sözleşme kurulurken esaslı yanılmaya düşen tarafın sözleşme ile bağlı olmadığı, yanılma halleri olarak 31. maddede açıklamada yanılma, 32. maddede saikte yanılma ve 33. maddede iletmede yanılma hallerinin düzenlendiği" (İstanbul BAM 17. HD, 2022/1392 K.).

Emsal Karar

2. Sözleşme kurulurken iradenin bir aracı tarafından yanlış iletilmesi durumunda hangi hukuki sonuçlar doğar?

Eğer iletimdeki hata "esaslı" nitelikteyse, beyan sahibi sözleşme ile bağlı olmaz. Bu durumda sözleşme askıda geçersiz hale gelir ve yanılan taraf iptal hakkını kullanabilir. Yanılma; iç irade ile beyan arasında istemeyerek meydana gelen bir uygunsuzluk hâlidir. (...) Yanılma, beyanda bulunan kişinin dışında ortaya çıkan bir takım nedenlerden ötürü de olabilir.

Emsal Karar

3. Haberci veya çevirmen gibi bir aracının hatası nedeniyle iradenin yanlış iletilmesi halinde yanılma hükümleri nasıl uygulanır?

Haberci veya çevirmen beyan sahibinin "vasıtası" sayıldığından, onların yaptığı hata doğrudan beyan sahibinin hatası gibi işleme tabi tutulur. Bu durumda TBK m. 31'deki esaslı yanılma halleri (sözleşmenin niteliğinde, konusunda, miktarında yanılma gibi) kıyasen uygulanır. (HGK, 2021/60 K.).

Emsal Karar

4. Sözleşme iradesinin yanlış iletilmesinde, aracının kusuru yanılma hükümlerinin uygulanmasını etkiler mi?

Aracının kusurlu olup olmaması yanılanın "sözleşmeyle bağlı olmama" hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak beyan sahibi, aracıyı seçerken veya talimat verirken kusurluysa, karşı tarafın bu nedenle uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlü olabilir. Kusur durumu beyanın geçerliliğinden ziyade, TBK m. 35 uyarınca tazminat sorumluluğunu ilgilendirir. (Antalya 3. ATM, 2022/441 K.).

Emsal Karar

Özet Sonuç

TBK m. 33 uyarınca; bir haberci, çevirmen veya benzeri bir aracı vasıtasıyla iletilen irade beyanındaki yanlışlıklar, doğrudan yanılma (hata) hükümlerine tabidir. Eğer bu yanlışlık sözleşmenin esaslı unsurlarını etkiliyorsa, beyan sahibi 1 yıllık süre içerisinde sözleşmeyi iptal edebilir. Bu hak, aracının kusurundan bağımsızdır; ancak yanılanın kendi kusuru varsa karşı tarafa tazminat ödemesi gerekebilir.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/462, K. 2023/247, T. 22.03.2023
  2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. HD, E. 2019/2135, K. 2022/1392, T. 17.11.2022
  3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1216, K. 2021/60, T. 11.02.2021
  4. Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/815, K. 2022/441, T. 31.05.2022