Blog

Bilirkişi Görevlendirme Usulü: Sık Sorulan Sorular ve EMSAL KARARLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bilirkişi görevlendirme usulü, sık sorulan sorular ve emsal kararların değerlendirilmesi

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
bilirkişi
görevlendirme
sorular
emsal karar
değerlendirme

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Bilirkişi Görevlendirme Usulü: Sık Sorulan Sorular ve EMSAL KARARLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (“HMK”) 266 ve 267. maddelerinde, bir yargılamada bilirkişi görevlendirilmesinin hangi hâllerde ve nasıl yapılacağı ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Aşağıda, üç temel soruya, ilgili kanun hükümleri ve emsal kararlarda yer verilen içtihatlar ışığında yanıt verilmektedir.

1. Mahkeme Kural Olarak Kaç Bilirkişi Görevlendirebilir?

HMK m.267 uyarınca, kural olarak mahkeme bir dava için yalnızca bir kişiyi bilirkişi olarak görevlendirebilir. Bu, yargılamalarda bilirkişilik müessesesinin asli değil, tamamlayıcı bir ispat aracı olması ve süreçlerin gereksiz yere uzamaması amacıyla öngörülmüş bir ilkedir.

Emsal karar olarak:

“HMK’nun 267. maddesinde;
‘Mahkeme, bilirkişi olarak, yalnızca bir kişiyi görevlendirebilir. Ancak, gerekçesi açıkça gösterilmek suretiyle, tek sayıda, birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun bilirkişi olarak görevlendirilmesi de mümkündür.’ hükmü yer almaktadır.”
(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/4138 K. 2022/6131 T. 23.05.2022,
https://app.dejure.ai/dokuman/ad438093-68a4-4683-b21a-ee2eb0a50310 )

2. Mahkeme Hangi Durumlarda Birden Fazla Bilirkişi Görevlendirebilir?

Aynı maddede (HMK m.267) ifade edildiği üzere, “gerekçesi açıkça gösterilmek” koşuluyla mahkeme, tek sayıda olmak üzere birden çok bilirkişi atayabilir. Bu genellikle:

  • Teknik ve karmaşık vakıaların varlığı,
  • Farklı uzmanlık dallarına ilişkin incelemelerin aynı dosyada birleştirilmesi zorunluluğu,
  • Raporun daha sağlıklı ve kapsayıcı şekilde hazırlanması

gibi durumlarda söz konusudur.

Örneğin Danıştay 6. Dairesi bir kararında, HMK 267. maddesi gereği çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişi kurulunun atanabileceğini belirtmiştir:

“Mahkeme, bilirkişi olarak yalnızca bir kişiyi görevlendirebileceğini, ancak tek sayıda birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun da bilirkişi olarak görevlendirilebileceğini HMK 267. maddesi hükme bağlamıştır.”
(Danıştay 6. Dairesi, E. 2018/6118 K. 2022/2086 T. 23.02.2022,
https://app.dejure.ai/dokuman/dc5ff6db-c228-4794-b35d-196cb3bc7905 )

Dolayısıyla, birden fazla bilirkişi görevlendirmenin “istisna” olduğu, ancak kanun koyucunun gerekçesi gösterilmek şartına bağladığı açıktır.

3. Birden Fazla Bilirkişi Görevlendirildiğinde Kurulun Yapısı Nasıl Olmalıdır?

HMK m.267’ye göre, birden çok bilirkişi atama yoluna gidilecekse:

  1. Heyet Tek Sayıdan Oluşmalıdır.
    İki kişilik bilirkişi heyeti, HMK’nın lafzına ve Yargıtay içtihatlarına aykırı kabul edilir. (Zira eşitliğin bozulmaması ve oyçokluğunun sağlanabilmesi için kurul tek sayılı bilirkişiden oluşmalıdır.)

  2. Her Bilirkişi, İlgili Uzmanlık Alanına Sahip Olmalıdır.
    Mahkeme, farklı uzmanlık dallarını ilgilendiren durumlarda (örneğin tıbbi, mühendislik, grafoloji vb.) heyeti oluştururken, ilgili uzmanlıklardan kişi atamak durumundadır.

  3. Bilirkişiler Raporlarını Birlikte Hazırlamalıdır.
    Birden fazla bilirkişi atandığında, kurulun ortak bir rapor düzenlemesi; çoğunluk varsa bunun raporda belirtilmesi, azınlıkta kalan bilirkişinin de muhalif görüşünü rapora eklemesi gerekir.

Uygulamada, iki kişilik bilirkişi heyeti atanması hâlinde, oyların eşit çıkması durumunda raporun akıbeti belirsiz hâle geleceğinden, Yargıtay ve Danıştay kararları bunun HMK 267’ye aykırı olduğunu vurgulamaktadır. Mahkemenin, üç kişilik ya da beş kişilik (vb.) tek sayıda bilirkişi kurulu oluşturması kanunun amir hükmüdür.

Sonuç

  1. Temel kural, tek bilirkişi görevlendirilmesidir.
  2. İstisnai durumlarda, gerekçesi açıklanmak suretiyle, tek sayıda olmak üzere birden çok bilirkişiden oluşan bir kurul atanabilir.
  3. Birden fazla bilirkişi atanacaksa, kurulun tek sayıda olması ve müşterek rapor düzenlenmesi gerekir.

Böylelikle, bilirkişilik kurumu daha verimli kullanılarak yargılamanın hızlı ve doğru şekilde sonuçlanması amaçlanmaktadır.

Kaynaklar / Emsal Kararlar