Blog

Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Mahkemenin Yetkileri Hakkında Emsal Karar Değerlendirmesi

Bilirkişi müessesesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (“HMK”) çerçevesinde, özel veya teknik bilgiyi gerektiren uyuşmazlıklarda mahkemelerin başvurduğu önemli bir delil yöntemidir. Bilirkişinin düzenlediği rapora itirazın nasıl ve hangi sürelerde yapılacağı, itiraz halinde talep edilebilecek hususlar ile mahkemenin rapor eksikliklerini gidermedeki yetkileri, HMK’nın 281. maddesi başta olmak üzere ilgili maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
bilirkişi raporuna itiraz
mahkeme yetkileri
yargı kararları

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Mahkemenin Yetkileri Hakkında Emsal Karar Değerlendirmesi

Bilirkişi müessesesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (“HMK”) çerçevesinde, özel veya teknik bilgiyi gerektiren uyuşmazlıklarda mahkemelerin başvurduğu önemli bir delil yöntemidir. Bilirkişinin düzenlediği rapora itirazın nasıl ve hangi sürelerde yapılacağı, itiraz halinde talep edilebilecek hususlar ile mahkemenin rapor eksikliklerini gidermedeki yetkileri, HMK’nın 281. maddesi başta olmak üzere ilgili maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Aşağıda, (1) bilirkişi raporuna itiraz süresi, (2) itiraz hâlinde talep edilebilecek hususlar ve (3) mahkemenin bilirkişi raporundaki eksiklikleri gidermek için başvurabileceği yollar, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/5584 K. 2023/6011 T. 06.12.2023 tarihli kararın (link) ışığında açıklanmaktadır.

1) Bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadardır?

6100 sayılı HMK’nın 281. maddesinin 1. fıkrası;

“Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler...”

hükmünü içermektedir. Dolayısıyla raporun taraflara resmî tebliğ edildiği tarihten başlayarak 2 hafta (14 gün) içinde rapora yönelik itiraz ve eksik-yanlış olduğunu düşünülen hususların giderilmesi talep edilmelidir.

Aynı maddeye göre, bu sürenin “içerisinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması” hâlinde taraflar, ek süre talebinde bulunabilir. Ek süre, bir defaya mahsus ve en fazla 2 hafta olarak verilebilir.

Emsal Karar Atfı:

Bu kararda da HMK 281. maddesi vurgulanarak, bilirkişi raporuna itirazların raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılması gerektiği ifade edilmiştir.

2) Bilirkişi raporuna itiraz hâlinde talep edilebilecekler nelerdir?

HMK 281 uyarınca taraflar, bilirkişi raporunda eksik veya belirsiz gördükleri hususların giderilmesi için şu taleplerde bulunabilir:

  1. Eksik kısımların tamamlatılması: Bilirkişi raporunda cevaplanmadığı veya yüzeysel geçildiği düşünülen konuların yeniden incelenmesi talep edilebilir.
  2. Belirsizlik gösteren noktaların açıklığa kavuşturulması: Raporun bazı bölümlerinin yeterince net olmaması hâlinde, bilirkişiden ek bilgi veya izah istenebilir.
  3. Yeni bilirkişi atanması: Rapora yönelik itirazlar ciddi ve kapsamlı ise ya da raporun güvenilir olmadığı düşünülüyorsa, mahkemeden yeni bir bilirkişi atanması talep edilebilir.

Ayrıca, raporun içeriğine itiraz eden taraf, raporun yasal süresi içinde sunulup sunulmadığı, uzmanlık alanının uygunluğu gibi hususları da ileri sürebilir.

3) Mahkeme bilirkişi raporundaki eksiklikleri gidermek için hangi yollara başvurabilir?

HMK 281. maddesi, raporda eksik veya belirsizlik bulunması hâlinde mahkemenin yapabileceği işlemleri de öngörür:

  1. Ek rapor alınması: Mahkeme, raporun yetersiz görülen kısımları için bilirkişiye ek rapor düzenlettirebilir. Bunun için bilirkişiye yeni veya daha ayrıntılı sorular yöneltilebilir.
  2. Duruşmada sözlü açıklama: Mahkeme, bilirkişiyi duruşmaya çağırarak sözlü açıklamalarda bulunmasını isteyebilir. Bu şekilde rapordaki muhtemel belirsizlikler duruşmada giderilir.
  3. Yeni bilirkişi incelemesi: Hakim, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, tamamen yeni bir bilirkişi tayin ederek yeniden inceleme yaptırabilir.

Bu hususlar da Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/5584 K. 2023/6011 T. 06.12.2023 kararında (link) belirtilen HMK hükümleriyle uyumludur. Kararda, raporun eksik veya yetersiz olduğu durumlarda, mahkemenin ek rapor alma, bilirkişiyi dinleme veya yeni bilirkişi atama seçeneklerine vurgu yapılmıştır.

Sonuç

  1. Bilirkişi raporuna itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır. Gerekçeli zorluk hâlinde, bir defaya mahsus en fazla iki hafta ek süre istenebilir.
  2. Taraflar, rapordaki eksik veya belirsiz kısımların tamamlanmasını, açıklığa kavuşturulmasını veya yeni bir bilirkişi atanmasını talep edebilirler.
  3. Mahkeme, bilirkişi raporunu ek raporla tamamlatabilir; bilirkişiyi duruşmaya çağırarak sözlü açıklama talep edebilir ya da yeni bir bilirkişi görevlendirerek yeniden inceleme yaptırabilir.

Tüm bu imkânlar, hâkimin doğru ve tam bir yargısal sonuca ulaşmasını hedeflemekte olup, HMK 281 maddesi uyarınca çerçevesi çizilmiştir. Yargıtay da emsal kararlarında bu hükümlerin önemine vurgu yaparak, rapora karşı itirazların süre ve şekil kurallarına uygun şekilde yapılması gerektiğini belirtmektedir.

Emsal Karar Atfı: