Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Türk borçlar hukukunda bir borcun nerede yerine getirileceği, hem tarafların haklarının korunması hem de uyuşmazlık durumunda hangi yer mahkemesinin yetkili olacağının tespiti açısından kritik öneme sahiptir. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin tam metinli açıklamalar şöyledir:
1. Borcun ifa yerini belirlemede tarafların iradesi ne kadar önemlidir?
Borcun nerede ifa edileceği konusunda asıl olan tarafların serbest iradesidir. Sözleşme özgürlüğü çerçevesinde taraflar ifa yerini açıkça belirleyebilecekleri gibi, bu durum aralarındaki ilişkiden zımnen de anlaşılabilir.
İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi kararına göre: "6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ifa yeri başlıklı 89. Maddesinde Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;" (İzmir 4. ATM, 2023/21 K.).
Emsal Karar
- İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/293, K. 2023/21, T. 19.01.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/919ef699-ac22-4a46-aee8-317ecbb453a4
2. Para borçlarında ifa yeri nasıl belirlenir?
Eğer taraflar arasında aksine bir sözleşme maddesi yoksa, para borçları alacaklının ayağına götürülerek ödenmesi gereken borçlardandır. Bu durum, alacaklının bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olması sonucunu doğurur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararına göre: "1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir." (Yargıtay 5. HD, 2025/9604 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/2151, K. 2025/9604, T. 24.06.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/42a3073c-a661-4c7c-b144-b22ed9ec451d
3. Tarafların anlaşması yoksa, para dışındaki borçların (parça ve diğer borçlar) ifa yeri neresidir?
Cins borçları veya parça borçları gibi para dışındaki edimlerde ifa yeri, sözleşmenin kurulduğu andaki şartlara veya borçlunun ikametgahına göre belirlenir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararına göre: "2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir." (Yargıtay 5. HD, 2025/10581 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/6878, K. 2025/10581, T. 07.07.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/3f54b446-b32b-4a77-acae-e39f668273dd
4. Sözleşme kurulduktan sonra alacaklının yerleşim yeri değişirse borcun ifa yeri nasıl etkilenir?
Alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi, borçlunun ödeme yapmasını aşırı derecede zorlaştırıyorsa (örneğin çok uzak bir şehre veya yurt dışına taşınması), borçlu dürüstlük kuralı gereği borcunu eski yerleşim yerinde ifa etme hakkına sahip olabilir.
İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi kararına göre: "Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir." (İzmir 4. ATM, 2023/21 K.).
Emsal Karar
- İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/293, K. 2023/21, T. 19.01.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/919ef699-ac22-4a46-aee8-317ecbb453a4
Sonuç
Borcun ifa yeri, öncelikle tarafların iradesine göre belirlenir. İrade belirlenemiyorsa; para borçları alacaklının ödeme anındaki adresinde, parça borçları (belirli bir eşya) sözleşme anında bulunduğu yerde, diğer tüm borçlar ise borçlunun işlem anındaki adresinde ifa edilir. Alacaklının taşınması ifayı ciddi şekilde zorlaştırırsa, borçlu borcunu alacaklının eski adresinde yerine getirerek borçtan kurtulabilir.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- İzmir 4. ATM, E. 2022/293, K. 2023/21, T. 19.01.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/919ef699-ac22-4a46-aee8-317ecbb453a4
- Yargıtay 5. HD, E. 2025/2151, K. 2025/9604, T. 24.06.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/42a3073c-a661-4c7c-b144-b22ed9ec451d
- Yargıtay 5. HD, E. 2025/6878, K. 2025/10581, T. 07.07.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/3f54b446-b32b-4a77-acae-e39f668273dd