Blog

CEVAP DİLEKÇESİNİN UNSURLARI VE İLGİLİ MAHKEME KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) yer alan cevap dilekçesinin unsurları ve ilgili mahkeme kararlarının değerlendirilmesi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
cevap dilekçesi
mahkeme kararı
değerlendirme

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

CEVAP DİLEKÇESİNİN UNSURLARI VE İLGİLİ MAHKEME KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava ve cevap dilekçeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Dava dilekçesinin içeriğini HMK m.119 belirlerken; cevap dilekçesinin unsurları ise özellikle HMK m.129 ve HMK m.121 hükümlerine tabidir. Aşağıda, sırasıyla cevap dilekçesinde bulunması gereken unsurlar, dava ve cevap dilekçesi arasındaki farklar, HMK m.121’in getirdiği ek düzenlemeler ve emsal mahkeme kararlarının yorumları yer almaktadır.

1. Cevap Dilekçesinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

HMK m.129’a göre cevap dilekçesinin içeriği şu hususları kapsamak zorundadır:

  1. Mahkemenin adı
  2. Davanın taraflarına (davacıya) ilişkin bilgiler
    • Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri (eğer cevap dilekçesini düzenleyen davalıysa, kendi adres ve kimlik bilgilerini de tekrarlar).
  3. Davalının savunmasının dayanağı olan bütün vakıalar
    • Savunma dayanaklarının, sıra numarası altında ve açık özet şeklinde belirtilmesi gereklidir.
  4. Her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği
    • Delillerin de somutlaştırılarak gösterilmesi lazımdır.
  5. Dayanılan hukuki sebepler
    • Davalının savunma argümanlarını hangi hukuki gerekçelere dayandırdığı belirtilmelidir.
  6. Açık bir şekilde talep sonucu
    • Davalının nihai istemi: Davanın reddi, kısmen kabulü, farklı bir hukuki talep vb.
  7. Davalının (ya da varsa kanuni temsilcisi veya vekilinin) imzası

Örnek Emsal Karar:

  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/3098, K. 2021/546, T. 29.04.2021
    https://app.dejure.ai/dokuman/244ebb16-6938-4ff7-8e0f-df356ee044fa
    Bu kararda, cevap dilekçesinde “savunmanın dayanağı olan tüm vakıaların sıra numarası altında gösterilmesi” ile “her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin açıkça belirtilmesi” gereği vurgulanmıştır.

2. Dava Dilekçesi ve Cevap Dilekçesi Arasındaki Zorunlu Unsurlar Açısından Fark

Dava ve cevap dilekçeleri, içerdikleri zorunlu unsurlar bakımından genel olarak paralel unsurlar taşır. HMK m.119, dava dilekçesinin kapsamını; HMK m.129 ise cevap dilekçesinin kapsamını düzenlemiştir. Her iki dilekçenin de:

  • Mahkemenin adını,
  • Tarafların kimlik ve adres bilgilerini,
  • Dayanılan vakıaları (olayları) ve bunların delillerini,
  • Dayanılan hukuki sebepleri ve
  • Açıkça talep sonucunu

içermesi gerekir.

Bununla birlikte, dava dilekçesi davacının iddiasını inşa ettiği (HMK m.119), cevap dilekçesi ise davalının savunmasının dayanağı olan vakıaları somutlaştırdığı (HMK m.129) metinlerdir. Bu sebeple, davalının savunmasına özgü olgular, cevap dilekçesinde özellikle ve sıra numarası altında belirtilmelidir.

Örnek olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1213, K. 2021/391, T. 01.04.2021
https://app.dejure.ai/dokuman/9794d7b4-df22-4de3-9d0d-62b0996c70fa
kararında, dava ve cevap dilekçelerinin benzer niteliklerine rağmen, cevap dilekçesinin, savunmayı yapılandırmaya özgü hususları daha detaylı içermesi gerektiği vurgulanmıştır.

3. HMK 121. Madde Cevap Dilekçesi İçin Ne Gibi Ek Düzenlemeler Getirmektedir?

HMK m.121, cevap dilekçesine ilişkin süreci ve sonuçları düzenler. Ana hatlarıyla:

  1. Süre: Cevap dilekçesi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir (HMK m.127). HMK 121, bazı hâllerde bu sürenin uzatılmasının istenebileceğini düzenler.
  2. Cevap Vermeme Hâli: Davalının cevap dilekçesi sunmaması veya süresinde sunmaması, davacının iddialarını inkar etmiş sayılmasına yol açar; ancak, davalının def’iler veya itirazlar bakımından bazı hak kayıpları söz konusu olabilir.
  3. Ek Delil Sunma: HMK 121’e göre, olağanüstü durumlar hariç, süresi içinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, sonradan ileri sürdüğü delillerle savunmasını genişletme imkânı kaybedebilir.

Bu düzenlemelerin amacı, usul ekonomisini ve tarafların sürprizle karşılaşmamasını sağlamaktır.

4. Mahkeme Kararları, Cevap Dilekçesinin Unsurları Konusunda Ne Gibi Yorumlar Getirmektedir?

Mahkemeler, cevap dilekçesinin hazırlanmasında somutlaştırma yükünün önemini özellikle vurgulamaktadır. Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarında sıklıkla:

  • Cevap dilekçesinde ileri sürülen savunma vakıalarının ayrıntılı ve numaralandırılmış şekilde yazılması,
  • Hangi vakıanın hangi delillerle ispatlanacağının açık şekilde belirtilmesi,
  • Savunmanın, cevap dilekçesi dışında farklı dilekçelerle genişletilmek istenmesine izin verilmediği (HMK m.141 ve m.129/m.2’ye atıf)

hususları uygulanması zorunlu esaslar olarak belirtilmektedir.

Örneğin:

  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/3098, K. 2021/546, T. 29.04.2021
    https://app.dejure.ai/dokuman/244ebb16-6938-4ff7-8e0f-df356ee044fa
    Kararda, cevap dilekçesinde savunma gerekçelerinin ayrıntılı şekilde yer almaması hâlinde davalının ileri sürdüğü savunmanın ciddi manada zayıfladığı ve mahkemeyi yanıltıcı nitelik taşıyabileceği ifade edilmiştir.

  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1213, K. 2021/391, T. 01.04.2021
    https://app.dejure.ai/dokuman/9794d7b4-df22-4de3-9d0d-62b0996c70fa
    Cevap dilekçesinde belirtilmeyen veya eksik bırakılan vakıaların, yargılamanın ilerleyen aşamalarında genişletilmesinin kural olarak mümkün olmadığı, bu nedenle ilk cevap aşamasında savunmanın tam olarak sunulması gerektiği vurgulanmıştır.

Sonuç

  1. Cevap dilekçesinde, HMK m.129 uyarınca zorunlu olarak yer alması gereken unsurlar bulunur; savunmayı oluşturan tüm maddi vakıaların ve delillerin açık, numaralandırılmış şekilde yazılması zorunludur.
  2. Dava dilekçesi ile cevap dilekçesi arasında paralel zorunlu unsurlar olsa da cevap dilekçesi, özellikle savunmanın dayanak vakıalarını somutlaştırmaya yöneliktir.
  3. HMK m.121, cevap dilekçesinin süresi ve verilmemesi hâlinde doğacak sonuçlar (itiraz/def’i hakkının kaybı vb.) bakımından ek düzenlemeler içerir.
  4. Emsal kararlar, cevap dilekçesinin unsurları konusunda özellikle savunmayı ayrıntılı ve numaralandırılmış biçimde ortaya koyma gereğine vurgu yapmakta, davalının sonradan ek savunma veya delil getirmesinin kısıtlı olduğunu belirtmektedir.

Bu çerçevede, usul ekonomisi ve yargılamada sürpriz kararın önlenmesi ilkesi doğrultusunda, davalının cevap dilekçesi hazırlarken açık, sıralı, delil temelli ve net talepli biçimde savunma sunması büyük önem taşır.