Blog

Destekten Yoksun Kalma ve Bedensel Zararların Hesaplanması

TBK m. 55 uyarınca tazminat hesaplama yöntemleri, rücu edilemeyen ödemelerin mahsup edilemezliği ve idari yargıda uygulama alanı.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
TBK 55
Tazminat Hesabı
Destekten Yoksun Kalma
Rücu
Sosyal Güvenlik

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 55. maddesi, ölüm ve bedensel zararların hesaplanma yöntemlerini, indirim kalemlerini ve bu kuralların idari işlemlere uygulanabilirliğini düzenleyen temel hükümdür. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin detaylı açıklamalar ve tam metin alıntılar aşağıda yer almaktadır.

1. Destekten yoksun kalma ve bedensel zararlar hangi hukuki ilkelere göre hesaplanır?

Bu tazminat türleri, hâkimin serbest takdirinden ziyade, kanunda belirlenen somut verilere ve sorumluluk hukukunun genel ilkelerine dayanan bir sistemle hesaplanır.

"55.maddesine göre, destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır." (Gaziantep BAM 11. HD, 2025/1396 K.).

Emsal Karar

  • Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/586, K. 2025/1396, T. 16.10.2025

https://app.dejure.ai/dokuman/0274c0d1-4494-4f65-b658-bdcbd9108744

2. Sosyal güvenlik ödemeleri veya ifa amacı taşımayan ödemeler tazminattan indirilir mi?

Her türlü ödeme tazminattan düşülmez. Yalnızca rücu (geri isteme) imkanı olan sosyal güvenlik ödemeleri hesaplamada dikkate alınabilir. "Kısmen veya tamamen rücu edilemeyecek sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilmez; zarar veya tazminattan indirilmez." (İstanbul 12. ATM, 2023/138 K.).

Emsal Karar

3. İdareye bağlı eylemlerde bu kanun hükümleri uygulanır mı?

Evet, TBK hükümleri sadece kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda değil, idarenin (devletin) kusurlu veya kusursuz sorumluluğundan doğan bedensel zararların tazmini davalarında da uygulanır.

"Bu Kanun hükümlerinin, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanacağı hükümlerine yer verilmiştir." (Danıştay 10. Daire, 2025/1562 K.).

Emsal Karar

4. Hesaplanan tazminat miktarı hakkaniyet gereği artırılıp azaltılabilir mi?

Maddi tazminat kalemleri teknik ve bilimsel bir hesaplamaya dayandığı için, hâkim hesaplanan bu rakamı sadece "hakkaniyet" gerekçesiyle değiştiremez.

Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. (...) Destekten yoksun kalma ve işgöremezlik tazminatları, bu yönüyle takdir temelinden daha çok, bağımsız bir yapı özelliği kazanmış metrik temele dayanır. (...) Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin, sorumluluk hukuku ile koruma altına alınan tazminatı ikame veya telafi fonksiyonları bulunmamaktadır.

Emsal Karar

Sonuç

TBK m. 55 çerçevesinde; bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatları sorumluluk hukuku ilkelerine göre metrik (teknik) bir şekilde hesaplanır. Bu hesaplamada rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri kesinlikle tenzil edilemez. Hesaplanan kesin tutar üzerinde hâkimin hakkaniyet indirimi veya artırımı yapma yetkisi bulunmamaktadır. Bu kurallar, idari yargıda açılan tam yargı davalarında da aynı şekilde uygulanır.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. Gaziantep BAM 11. HD, E. 2025/586, K. 2025/1396, T. 16.10.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/0274c0d1-4494-4f65-b658-bdcbd9108744
  2. İstanbul 12. ATM, E. 2020/466, K. 2023/138, T. 15.02.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/664d5e05-cf12-41f6-a1ee-5b4dc693adf4
  3. Danıştay 10. Daire, E. 2021/29, K. 2025/1562, T. 12.03.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/946b3c61-2c69-4cdf-9582-c19c86de9a07
  4. Yargıtay 21. HD, E. 2018/6577, K. 2019/1378, T. 26.02.2019 https://app.dejure.ai/dokuman/75b94274-23c0-4a3f-b909-a3a43f743a83