Dolandırıcılık Davalarına İlişkin Emsal Kararlar Işığında Değerlendirme

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Dolandırıcılık Davalarına İlişkin Emsal Kararlar Işığında Değerlendirme

Dolandırıcılık suçuna ilişkin ceza yargılamalarında yargı mercilerinin uygulamaları, özellikle farklı dolandırıcılık yöntemleri ve sanık savunmalarının mahkemeler nezdindeki kabulü bakımından çeşitlilik göstermektedir. Aşağıda, bu tür davalarla ilgili olarak sıkça yöneltilen sorular; bazı emsal kararlardaki tespitler, gerekçeler ve sonuçlar ışığında cevaplandırılmıştır.

1. Bu tür davalarda beraat kararları ne kadar yaygın?

Uygulamada dolandırıcılık davalarında, delil yetersizliği veya sanığın eylemle bağlantısının somut biçimde ispat edilememesi hallerinde beraat kararları verilebilmektedir. Örneğin, Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi bir kararında (
Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, E.2023/804, K.2023/831, T.17.05.2023
Link
), sanığın dolandırıcılık suçu işlediğine dair “kamu davası açmaya yeterli şüpheye” ulaşılamadığı gerekçesiyle hakkında ek takipsizlik (dava açılmasına yer olmadığı) kararı verildiğini vurgulamıştır. Bu örnek, soruşturma aşamasında delillerin sanık aleyhine yeterince kuvvetli olmadığı durumlarda, beraate veya takipsizliğe varılabildiğini göstermektedir.

Aynı şekilde, Yargıtay 2. Ceza Dairesi de (E.2023/13358, K.2023/2377, T.03.05.2023 Link) sanığın hesaplarının dolandırıcılık eyleminde “farklı kişilerce kullanılma ihtimalinin güçlü” olması veya “sanığın beyanlarının çelişkisizliği” gibi sebeplerle yerel mahkemenin beraat hükmüne vardığı kararları onaylayabilmektedir. Dolayısıyla beraat kararları, tamamen istisnai olmamakla birlikte, somut olayın özelliklerine ve delillerin derecesine göre verilmektedir.

2. Sanığın beraat etmesinde hangi faktörler etkili oldu?

Beraate neden olan başlıca hususlar şunlardır:

Yeterli delil elde edilememesi: Şüpheye yer vermeyecek şekilde kesin bir kanaate ulaşılamadığında, sanık lehine karar çıkabilmektedir. Örneğin, gerçekte parayı kimin çektiğinin ya da kimin iletişim kurduğunun tespit edilemediği hallerde beraat kararı görülebilir.
Sanığın istikrarlı savunması ve maddi bulgularla uyuşan beyanlar:
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi kararında sanığın sürekli aynı yönde savunma yaparak hesap ve kart bilgilerinin suç örgütlerince ele geçirildiğini ifade etmesi, telefon sinyal kayıtları veya kamera görüntüleri gibi fiziki delillerle çelişmediğinde beraat sebebi oluşmuştur (E.2023/13358, K.2023/2377, T.03.05.2023 Link).
Olay anına ilişkin kamera veya kriminal inceleme sonuçlarının sanıkla uyuşmazlığı:
- Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi kararında (
  E.2023/804, K.2023/831, T.17.05.2023 Link
  ) parayı ATM’den çeken görüntülerdeki kişinin sanık olmadığının tespit edilmesi, sanık lehine karara neden olmuştur.

Kısaca, sanığın dava konusu hileli işlemle doğrudan bağlantısının ispat edilemediği veya bağlantıya dair ciddi şüphe bulunduğu hallerde beraat kararları verilebilmektedir.

3. Bu kararlarda bahsedilen dolandırıcılık yöntemleri nelerdir?

Emsal kararlar incelendiğinde, en yaygın yöntemler aşağıdaki gibidir:

Telefonla kendini savcı, polis, komiser veya banka görevlisi gibi tanıtma:
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu bir kararında (E.2022/471, K.2023/176, T.22.03.2023 Link) sanıkların kendilerini “emniyet mensubu veya bankacı” olarak tanıtarak telefon vasıtasıyla mağduru “acil işlem” yapmaya zorlaması sık karşılaşılan bir yöntem olarak ortaya konmuştur.
“Hesabınız terör/şebeke tarafından ele geçirildi” veya “Kimlik bilgileriniz sızdırıldı” senaryosu:
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi bazı kararlarında (örneğin E.2023/6015, K.2024/3382, T.13.03.2024 Link) dolandırıcılık faillerinin “banka hesabınız terör örgütüne para aktarımında kullanılıyor” söylemiyle mağdurların korku ve panik duygularını istismar ettikleri vurgulanmaktadır.
Kart ve şifre bilgilerini ele geçirme veya ‘operasyon’ bahanesiyle para havalesi yaptırma:
- Özellikle “sözde operasyon” bahanesiyle mağdurun bankadaki parasını çektirip faillerin hesabına aktartması; Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E.2020/10246, K.2021/878, T.08.02.2021 kararında (
  Link
  ) ayrıntısıyla ele alınmıştır.

4. Sanıkların savunmalarında ortak noktalar var mı?

Emsal kararlarda sanıkların savunmaları sıklıkla benzer temellere dayanmaktadır:

Hesap veya kart bilgilerinin başkası tarafından kullanılması: Pek çok sanık, hesaba gelen paranın dolandırıcılık kaynaklı olduğunu bilmediğini, başka birinin ricası üzerine kendi hesaplarını kullandırdığını savunmaktadır (bkz. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2024/4114, K.2024/11314, T.09.10.2024 Link).
Kayıp veya çalınmış kimlik/telefon/kart iddiası: Savunmaların birçoğunda, sanıklar “telefonum çalındı, kimliğim kayboldu, benim yerime kimlik bilgileri kullanıldı” şeklinde beyanlarda bulunmaktadır.
Dolandırıcılık şebekesi tarafından kandırıldıkları iddiası: Sanıklar bazen mağdurlar gibi kendilerinin de aldatıldığını, kart veya hesap bilgilerinin “kripto para işlemi, hesap kiralama, borç ödeme” vb. bahanelerle istendiğini belirtmektedir.

Yukarıdaki savunmalar, somut delillerle çelişmediği ve kamera kaydı, HTS raporu gibi teknik verilerle desteklenemediği durumlarda beraatle sonuçlanabilmektedir. Ancak genellikle mahkemeler, hesaptan çekilen paranın sanık eline geçtiğini veya sanığın parayı bizzat çektiğini gösteren verilerle karşılaştığında mahkûmiyete hükmetmektedir.

Sonuç

Beraat kararı verilebilmesi için delil yetersizliği, sanığın kimliğinin çelişmez şekilde tespit edilememesi veya gerçekte dolandırıcılık fiiline iştirak etmediğinin anlaşılması gerekir.
Beraate etki eden faktörler arasında; telefon kayıtlarının, ATM/kamera görüntülerinin sanıkla uyuşmazlığı veya sanığın tutarlı savunmasının araştırmayla doğrulanması bulunmaktadır.
Dolandırıcılık yöntemleri, genellikle telefonla mağdurları arayarak kendilerini resmi makam mensubu (polis/savcı/hâkim/banka görevlisi) gibi tanıtmak ve korku-endişe unsurlarını kullanmak şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Sanık savunmalarında ortak nokta, hesaplarının üçüncü kişilerce kullanıldığı veya bilgileri dışında hareket edildiği iddiasıdır. Mahkemeler, teknik veriler (HTS kayıtları, para çekim kamera kayıtları vb.) ile bu savunmaları çürüttüğünde sanıklar çoğunlukla mahkûm olmaktadır.

Dolayısıyla her somut olayda, sanığın dolandırıcılık eylemine katılımının bulunup bulunmadığı ayrıntılı bir teknik ve hukuki incelemeye tabi tutulur. Elde edilen deliller çerçevesinde, suçun sabit olmaması veya faille ilişkisinin kanıtlanamaması durumunda beraat kararı da söz konusu olabilmektedir.

Atıf Yapılan Emsal Kararlar:

Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, E.2023/804, K.2023/831, T.17.05.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/09d9dcfc-a299-4ba2-b7f4-f29fd0e8268a
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E.2023/13358, K.2023/2377, T.03.05.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/3a34589d-4277-4c42-9e15-78c47c7d0eb8
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2022/471, K.2023/176, T.22.03.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/627fc401-bb01-43c9-b927-e4711ecb6817
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/6015, K.2024/3382, T.13.03.2024
https://app.dejure.ai/dokuman/8f846267-6374-450f-ae19-7f8cec53dcde
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2024/4114, K.2024/11314, T.09.10.2024
https://app.dejure.ai/dokuman/0056955f-c4d5-40e7-9bef-1bc09efb7819
Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E.2020/10246, K.2021/878, T.08.02.2021
https://app.dejure.ai/dokuman/4b93f16c-31f6-43db-a1e2-6286eeeed554

Bu karar örnekleri, dolandırıcılık suçuna ilişkin yargılama süreçlerinde hem delil toplama ve değerlendirme aşamalarının hem de sanık savunmalarının ne ölçüde belirleyici olduğuna dair önemli ipuçları sunmaktadır.