Sigorta Bedeli ve Eksik Sigortaya İlişkin Yerel Mahkeme Kararları Işığında Değerlendirme

Sigorta Bedeline ve Eksik Sigortaya İlişkin Değerlendirmeler

Aşağıda, sigorta bedeli ve eksik sigorta kavramları ile bunlara ilişkin yerel mahkeme kararları çerçevesinde soruların yanıtları, ilgili emsal kararlara atıf yapılarak sunulmuştur.

---

1. Sigorta Bedeli Nedir?

Sigorta bedeli, sigorta poliçesinde gösterilen ve rizikonun gerçekleşmesi hâlinde sigortacının ödemekle yükümlü olduğu azami tutarı ifade eder. Yani sigorta bedeli, sigortacının sorumluluğunun üst sınırıdır.

• Örnek Karar Atfı:
  Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/989 K. 2024/132 T. 27.02.2024
  (documentID: 435e14ac-3b61-42fb-973c-acf139496f64)
  https://app.dejure.ai/dokuman/435e14ac-3b61-42fb-973c-acf139496f64

  Bu kararda mahkeme, sigorta bedelinin poliçede belirlenen ve sigortacının sorumluluğunun en üst sınırını gösteren miktar olduğunu belirtmiştir.

---

2. Eksik Sigorta Ne Demektir? TTK 1462 Eksik Sigortayı Nasıl Düzenler?

Eksik sigorta, poliçede belirlenen sigorta bedelinin, sigorta edilen menfaatin (varlığın) gerçek değerinden daha düşük olması durumudur. TTK m. 1462’de şu şekilde düzenlenmiştir:

“Sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder.”

Başka bir deyişle, eksik sigorta halinde kısmi hasar meydana geldiğinde, sigortacı hasarı orantı kuralına göre öder.

• Örnek Karar Atfı:
  Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/826 K. 2022/348 T. 16.05.2022
  (documentID: 7e36a8e2-1cde-4b83-9485-7f25e293b25a)
  https://app.dejure.ai/dokuman/7e36a8e2-1cde-4b83-9485-7f25e293b25a

  Kararda, eksik sigorta ve TTK 1462 çerçevesinde, sigorta edilen menfaatin gerçek değerinin poliçeye oranla düşük gösterilmesi hâlinde kısmi zararda tazminatın orantılı olarak hesaplanması gerektiği vurgulanmıştır.

---

3. Eksik Sigortada Tazminat Nasıl Hesaplanır?

Eksik sigortada kısmi hasar meydana geldiğinde, orantı kuralı (proporsiyon) uygulanır. Buna göre tazminat hesabı şu formülle yapılır:

Tazminat Miktarı = (Zarar Tutarı) x (Sigorta Bedeli / Sigorta Değeri)

• Burada sigorta değeri, menfaatin tam (gerçek) değerini; sigorta bedeli ise poliçede belirtilen tutarı ifade eder.

• Örnek Karar Atfı:
  İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/224 K. 2023/613 T. 26.09.2023
  (documentID: 9c31e886-1129-45a5-94f2-8dedce6525af)
  https://app.dejure.ai/dokuman/9c31e886-1129-45a5-94f2-8dedce6525af

  Bu kararda mahkeme, eksik sigorta söz konusu olduğunda rizikonun gerçekleşmesiyle ortaya çıkan kısmi zararın hesaplanmasında TTK m. 1462’deki orantı kuralının uygulanacağına işaret etmiştir.

---

4. Sigorta Bedeli Sigortacının Ödeyeceği Üst Sınır Mıdır?

Evet. Sigorta bedeli, zararı aşmamak kaydıyla, sigortacının rizikonun gerçekleşmesi hâlinde sorumlu olduğu üst sınırı oluşturur. TTK m. 1461’e göre sigortacı, uğranılan gerçek zarardan fazlasını ödemekle yükümlü değildir. Sigorta bedeli, bu anlamda sigortacının sorumlu olduğu en yüksek limiti ifade eder.

---

5. Sigorta Bedeli Sigorta Değerini Aşabilir mi?

Sigorta bedelinin sigorta değerinden fazla olması hâli, aşkın sigorta olarak adlandırılır (TTK m. 1463). Bu durumda, kanun gereği aşan kısım geçersiz kabul edilir ve sigortacı sigortalıya gerçek zarardan fazlasını ödemekle yükümlü tutulamaz. Dolayısıyla sigorta bedeli sigorta değerini aşsa bile, gerçek zararı aşan miktar ödenmez.

---

Sonuç olarak;

• Sigorta bedeli, sigortacının üst sınırıdır; ancak gerçek zarar aşılmamak koşuluyla ödenir.
• Eksik sigorta hâlinde (TTK 1462 gereği), ortaya çıkan kısmi zararda orantı kuralı uygulanarak sigorta tazminatı hesaplanır.
• Sigorta bedelinin sigorta değerinden fazla olması da mümkündür; bu durumda aşkın sigorta söz konusu olur ve fazlalık geçersizdir.

---

Diğer Kararlar ve Linkleri

1. Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/989 K. 2024/132 T. 27.02.2024
   https://app.dejure.ai/dokuman/435e14ac-3b61-42fb-973c-acf139496f64

2. Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/826 K. 2022/348 T. 16.05.2022
   https://app.dejure.ai/dokuman/7e36a8e2-1cde-4b83-9485-7f25e293b25a

3. İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/224 K. 2023/613 T. 26.09.2023
   https://app.dejure.ai/dokuman/9c31e886-1129-45a5-94f2-8dedce6525af