Elektronik İmza ve Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) Sistemlerinin Hukuki Dayanağı

Aşağıda, elektronik imza ve kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemlerine ilişkin hukuki dayanak, bu sistemlerin uyuşmazlıkların önlenmesine katkısı ve yargısal mercilerin sistemlerin yaygınlaştırılmasına dair önerileri ele alınmıştır. Konu, özellikle 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve Kayıtlı Elektronik Posta Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik odağında incelenmiştir. Emsal kararlara yapılan atıflar, ilgili kararların özet değerlendirmelerine yer verilerek ve “documentID” bilgileriyle paylaşılmaktadır.

1. Elektronik İmza ve KEP Sistemlerinin Hukuki Dayanağı

1. Elektronik İmza Kanunu (5070 sayılı)

   • 5070 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde “elektronik imza”, kimlik doğrulama amacıyla kullanılan ve başka bir elektronik veriye eklenen veya mantıksal bağlantısı bulunan elektronik veri olarak tanımlanmıştır.
   • Aynı Kanun’un 5’inci maddesinde, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğuracağı vurgulanmıştır.
   • Emsal Karar Örneği: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2022/4824 K. 2022/12296 T. 19.10.2022
     Karara Ulaşmak İçin
     Bu kararda elektronik imzanın, “el yazısıyla atılan imza” ile fonksiyonel ve hukuki eşdeğerliği ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

2. Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

   • 25/08/2011 tarih ve 28036 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
   • Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde “kayıtlı elektronik posta”nın, gönderimi ve teslimatı da dahil olmak üzere elektronik iletiye ilişkin hukuki delil sağlayan, nitelikli elektronik posta şekli olduğu belirtilmiştir.
   • Aynı düzenlemede, KEP hesabı, KEP delili ve KEP sistemi gibi temel kavramlar da tanımlanarak, kimlik tespiti ve veri bütünlüğünü sağlayan teknik zorunluluklar açıklanmıştır.
   • Emsal Karar Örneği: Ankara 5. İdare Mahkemesi, E. 2022/2391 K. 2024/64 T. 26.01.2024
     Karara Ulaşmak İçin
     Mahkeme, KEP sisteminin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerine atıfla, KEP adresine sahip gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini sıralamış, KEP hesabının güvenilir kimlik tespitiyle nasıl kullanılması gerektiğini belirtmiştir.

3. Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve İlgili Diğer Düzenlemeler

   • 6102 sayılı TTK’nın 1526. maddesinde, elektronik ortamda güvenli elektronik imza ile yapılabilecek işlemlerin kapsama girdiği, böylece şirket kuruluşu ve ticari sözleşmelerde e-imzanın geçerli olduğu hüküm altına alınmıştır.
   • Elektronik Tebligat Yönetmeliği (7201 sayılı Tebligat Kanunu çerçevesinde) da, KEP sistemi ile tebligat yapılabilmesine yönelik usul ve esasları belirleyerek, KEP’in hukuksal geçerliliğini destekler.

2. KEP Sisteminin Uyuşmazlıkların Önlenmesine Katkısı

1. Gönderim ve Teslimatta Hukuki Delil

   • KEP sistemi sayesinde, elektronik iletinin gönderildiği tarih, alıcının hesabına ulaştığı ve açıldığı zaman KEPHS (KEP Hizmet Sağlayıcısı) tarafından KEP delili oluşturulur. Bu kayıtlar, uyuşmazlık hâlinde bağlayıcı delil işlevi görmektedir.
   • Danıştay 8. Daire, E. 2021/5998 K. 2023/1200 T. 14.03.2023
     Karara Ulaşmak İçin
     Kararda, KEP kayıtlarının gönderim ve teslimata ilişkin ispat kolaylığı sağladığı, ihtilaflı durumlarda tarafların beyanına göre değil, KEP delilindeki kesin kayıt zamanlarına göre değerlendirme yapıldığı belirtilmiştir.

2. Zaman ve İspat Kolaylığı

   • Geleneksel posta yoluyla yapılan tebligatlar veya bildirimlerde muhtemel adres sorunları, gecikmeler ve “tebliğ-tebellüğ” uyuşmazlıkları ortaya çıkabilmektedir. Oysa KEP, hem hızlı hem de zaman damgası ile hukuki netlik sağlayarak uyuşmazlık riskini azaltmaktadır.
   • Mahkemeler kararlarında, KEP sisteminin “elektronik imzalı ve zaman damgalı bildirimler” aracılığıyla uyuşmazlıkların kaynağını ortadan kaldırdığını, böylelikle ticari işlemler ve sözleşmelerin daha güvenli ilerlediğini vurgulamıştır.

3. İspat Yükünün Kolay Yönetimi

   • KEP delilleri, iletinin içeriği ve ulaştığı tarih hakkında güçlü ispat sunar. Böylece taraflardan birinin “tebligat almadım” veya “içeriği değişti” iddiası, KEP kayıtlarına dayanarak hızlıca çürütülebilir.

3. Elektronik İmza ve KEP Sistemlerinin Kullanımının Yaygınlaştırılması İçin Mahkemelerin Önerileri

1. Teknik Altyapının İyileştirilmesi

   • Bazı mahkeme kararlarında, elektronik imza ve KEP işlemlerinin güçlü bir kriptografik alt yapı gerektirdiği, hizmet sağlayıcıların sertifika, kimlik doğrulama ve veri güvenliği süreçlerini sürekli güncel tutması gerektiği belirtilmiştir.
   • Yargıtay kararlarında (örneğin Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2022/4824 K. 2022/12296, Bağlantı) elektronik imzanın güvenli kullanımında “zaman damgası”, “imza doğrulama araçları” gibi teknik standartların önemine vurgu yapılmıştır.

2. Kullanıcı Farkındalığı ve Eğitim

   • Mahkeme içtihatlarında, e-imza veya KEP sistemini kullananların kullanıcı eğitimi almasının hukuka uygun uygulamayı ve uyuşmazlıkların azalmasını sağlayacağına işaret edilmiştir.
   • Özellikle finans kurumları ve büyük şirketlerin, müşterilerine veya çalışanlarına KEP hesabı kullanımı, güvenli elektronik imza oluşturma gibi konularda bilgilendirme yapması önerilmektedir.

3. İdari ve Yargısal Organların Destekleyici Düzenlemeleri

   • Mahkemeler; idarenin, KEP ve e-imza kullanımını yaygınlaştıracak hukuki düzenlemeleri, teşvikleri ve rehber dokümanları paylaşmasının sistemi daha güvenli hâle getireceğini ifade etmektedir.
   • Elektronik Tebligat, e-imza doğrulama, KEP delili gibi hususlardaki mevzuat ve yargı kararı yenilikleri, düzenli olarak güncellenerek ilgili taraflara duyurulmalıdır.

Yararlanılan Emsal Kararların Örnekleri (DocumentID’li Atıflar)

1. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2022/4824 K. 2022/12296 T. 19.10.2022
   [Karar Metni (1b83de06-5545-46fe-9021-bbd04b111a14)]

2. Ankara 5. İdare Mahkemesi, E. 2022/2391 K. 2024/64 T. 26.01.2024
   [Karar Metni (196ce298-90f4-491a-bb8b-2190b8d3a725)]

3. Danıştay 8. Daire, E. 2021/5998 K. 2023/1200 T. 14.03.2023
   [Karar Metni (6676cbd3-c996-4dae-b623-f76a9d88a6f8)]

Not: Bağlantılar “documentID” bilgisi içermekte olup:
https://app.dejure.ai/dokuman/[documentID]
formatında paylaşılmıştır. Kararların tam metinlerinin incelenmesi, somut uyuşmazlığa dair daha ayrıntılı bilgi sağlayacaktır.

Sonuç

• Elektronik imza, 5070 sayılı Kanun çerçevesinde elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurmakta; güvenli elektronik imza ise kimlik doğrulama, bütünlük ve inkar edilemezlik gibi ek nitelikler sunmaktadır.
• KEP sistemi, hukuki delil oluşturma ve kayıt altına alma yönüyle, ticari ve idari süreçlerde güvenilir bir alt yapı sağlayarak uyuşmazlıkların önlenmesine ve çözümüne ciddi katkı sunmaktadır.
• Mahkemeler, teknik alt yapı, kullanıcı eğitimi ve resmî düzenlemeler üzerinden e-imza ve KEP sistemlerinin yaygınlaştırılmasını tavsiye etmekte; ilgili tüm paydaşların (kamu, özel sektör, kişiler) bu sistemleri etkin biçimde kullanmasının, hukuk güvenliği bakımından yararlı olacağını ifade etmektedir.