Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması

Aşağıdaki metinde; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m.170’te düzenlenen “Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması” suçuna dair temel hususlar, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına atıf yapılarak cevaplanmaktadır.

---

1) Bu maddede tanımlanan suçların oluşması için somut bir tehlike şart mıdır, yoksa soyut tehlike de yeterli midir?

TCK m.170’in birinci fıkrası, doktrinde ve yargı içtihatlarında “somut tehlike suçu” olarak kabul edilmektedir.

• Burada, “kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda” bir fiil işlenmesi aranır.
• Mevzuatta bu husus “tehlikeli olacak biçimde” ifadesiyle açıklanmıştır. Bu nedenle birinci fıkrada somut tehlike aranmaktadır.

Buna karşılık, ikinci fıkrada “yangın, bina çökmesi, toprak kayması, çığ düşmesi, sel veya taşkın tehlikesine neden olan” fiiller, “soyut tehlike suçu” olarak düzenlenmiştir.

• Bu fıkradaki düzenlemede, tehlikenin gerçekleşmesi değil, “tehlikeye neden olmanın” kendisi suç sayılmıştır.
• Dolayısıyla ikinci fıkrada somut bir tehlikenin gerçekleşmesine gerek yoktur; fiil, “yangın vb. olayların ortaya çıkmasına elverişli hareket” şeklinde icra edildiğinde ceza sorumluluğu doğar.

Emsal Karar Atfı 1
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/447 K. 2021/491 T. 21.10.2021
Karara ulaşmak için bkz.
Bu kararda, madde metninin birinci fıkrasında yer alan fiillerin somut tehlike boyutu ile ikinci fıkrada düzenlenen fiillerin soyut tehlike boyutu ayrıntılı şekilde incelenmiştir.

---

2) İkinci fıkrada belirtilen suçların oluşması için somut bir tehlike gerçekleşmesi gerekir mi?

Hayır. İkinci fıkrada (örneğin “yangın tehlikesine neden olmak”) suçun oluşabilmesi için somut zararın ya da somut tehlikenin doğması şart değildir. Kanun, “yangın, bina çökmesi, toprak kayması, çığ, sel veya taşkın tehlikesine neden olmayı” ayrıca suç olarak tanımlamıştır.

• Burada soyut tehlike kuralı benimsenmiştir: Failin davranışı insanların hayat, sağlık veya malvarlığı üzerinde tehlike doğurmaya elverişli ise suç oluşur.
• Dolayısıyla tehlike fiilin yapısı gereği zaten kabul edilmektedir; zararın fiilen meydana gelip gelmemesi aranmaz.

Emsal Karar Atfı 2
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi, E. 2020/316 K. 2020/2222 T. 15.09.2020
Karara ulaşmak için bkz.
Bu kararda, yangın veya benzeri tehlike suçlarında failin fiilinin insanlar açısından tehlike yaratmaya elverişli olması yeterli görüldüğü, somut bir zararın şart olmadığı ifade edilmiştir.

---

3) Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek eylemlere örnekler nelerdir ve bu eylemlerin cezaları nasıldır?

Örnek Eylemler

• Ormanlık veya meskûn mahalde silahla rastgele ateş etmek (1. fıkrada düzenlenen biçimde, “kişilerin hayatı, sağlığı, malvarlığı bakımından tehlike yaratacak tarzda” ise).
• Bina, araç veya benzeri kapalı alanda yangın çıkaracak şekilde ateş yakmak, patlayıcı madde kullanmak, binanın çökmesine neden olacak davranışlar sergilemek (örn. kolon kesmek) gibi fiiller.
• Sahte / izinsiz patlayıcı kullanarak toplumu tehlikeye sokmak (örn. kalabalık yerde patlayıcı ateşlemek).
• Gaz kaçağı oluşturacak şekilde dikkatsiz davranmak (varsa kasten, TCK m.170 devreye girebilir; taksirle yapılırsa TCK m.171’de incelenir).

Cezalar

• TCK m.170/1: “Altı aydan üç yıla kadar hapis cezası”
• TCK m.170/2: “Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası”
• Fiilin niteliğine, gerçekleşen sonuca ve ortaya çıkan zarar-tehlike yoğunluğuna göre ceza, alt ve üst sınırlar içinde tayin edilir.

---

4) Bu madde hangi suçlarla ilişkilidir ve aralarındaki farklar nelerdir?

TCK m.170, “Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması” başlığını taşır. Dolayısıyla şu suçlarla yakın ilişki içindedir:

1. TCK m.171 (Genel Güvenliğin Taksirle Tehlikeye Sokulması)

   • Burada fail, aynı sonucu taksir derecesinde kusurla doğurur. TCK m.170’teki fiil kasten gerçekleştirilir.

2. Mala Zarar Verme Suçları (TCK m.151 ve 152)

   • Fail yangın çıkarmışsa, ancak sadece belirli bir malı hedeflemiş ve kamunun/başkalarının güvenliğini somut şekilde tehlikeye sokmamışsa “yakma suretiyle mala zarar verme” söz konusu olabilir.
   • Eğer bu fiilin işlenmesi kamu güvenliği bakımından tehlike oluşturuyorsa TCK m.170 devreye girer.

3. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları

   • Bazı durumlarda fail, kişileri öldürmek ya da yaralamak kastıyla yangın çıkarabilir. Bu durumda amaç suç (örneğin kasten öldürme) esas alınır; TCK m.170 ikincil kalır. Eğer amaç doğrudan insan hayatına kastetmek değilse, fakat genel bir tehlike yaratılıyorsa m.170 uygulanır.

4. Patlayıcı Madde Kullanma Suçları (TCK m.170 ve TCK m.174)

   • Patlayıcı madde izinsiz veya tehlikeli biçimde kullanılarak insanların hayatını tehlikeye sokmak, TCK m.170 bağlamında cezalandırılabilir.
   • Ancak izinsiz veya ruhsatsız patlayıcı bulundurma, TCK m.174 ve devamında ayrıca düzenlenmiştir.

Bu şekilde TCK m.170, kasten işlenmekle beraber “genel kamusal güvenliği” tehlikeye atan fiilleri cezalandıran özel bir düzenleme olarak karşımıza çıkar. Kişiye özgü zararlar veya spesifik neticeler hedeflendiğinde ise kasten yaralama, öldürme, mala zarar verme vb. netice suçları gündeme gelir.

---

Sonuç

• TCK m.170/1 somut tehlike suçudur; kişilerin hayatı, sağlığı, malvarlığı somut şekilde tehlikeye atılmalıdır.
• TCK m.170/2 ise soyut tehlike suçudur; yangın, bina çökmesi, çığ vb. tehlikesi yaratmak yeterlidir, gerçekleşmesi gerekmez.
• Suçun cezası birinci fıkra için altı aydan üç yıla kadar, ikinci fıkra için üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası olarak öngörülmüştür.
• Bu madde, genel güvenliği kasten tehlikeye sokan fiilleri cezalandırır; taksirle bu tip fiiller işlenirse TCK m.171 devreye girer, belirli mallar ya da belirli kişiler hedef alınırsa TCK m.151-152 veya kasten yaralama/öldürme maddeleri uygulanır.