Blog

Haksız Fiilden Doğan Tazminat Sorumluluğu ve Şartları

Türk Borçlar Kanunu m. 49 çerçevesinde haksız fiil sorumluluğunun dört temel unsuru, ahlaka aykırı kasti zararlar ve ispat yükümlülüğünün yargı kararları ışığında incelenmesi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
Haksız Fiil
Tazminat
TBK 49
İlliyet Bağı
Kusur Sorumluluğu

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 49. maddesi, haksız fiil sorumluluğunun temel dayanağını oluşturur. Bir kişinin başka birine verdiği zararı tazmin etmesi için gereken yasal çerçeve ve şartlar, güncel yargı kararları ışığında aşağıda detaylandırılmıştır.

1. Hukuka aykırı bir fiil sonucu oluşan zararın tazmini için hangi şartlar gereklidir?

Haksız bir eylemin tazminat borcu doğurabilmesi için dört temel unsurun bir arada bulunması gerekir. "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil sonucunda zarar doğması, zarar ile fiil arasında da illiyet bağı bulunması gereklidir." (Yargıtay 4. HD, 2015/8150 K.). Bu unsurlardan biri eksik olduğunda tazminat sorumluluğu doğmaz.

Emsal Karar

2. Ahlaka aykırı bir fiilin kasten başkasına zarar vermesi durumunda tazminat yükümlülüğü doğar mı?

Evet, hukuk düzeni sadece kanunlarla yasaklanmış fiilleri değil, aynı zamanda toplumun ahlak değerlerine aykırı olan ve kasten zarar verme amacı taşıyan fiilleri de tazminat kapsamına almıştır. "Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür." (İstanbul 10. ATM, 2024/652 K.).

Emsal Karar

3. TBK 49. maddeye göre kusurlu ve hukuka aykırı fiillerin sonuçları nelerdir?

TBK 49. maddesine göre, başkasına haksız yere zarar veren kişi, ortaya çıkan bu zararı tamamen gidermek (tazmin etmek) zorundadır. "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." (İstanbul Anadolu 9. ATM, 2018/72 K.). Bu yükümlülük, maddi veya manevi karşılığın ödenmesini kapsar.

Emsal Karar

4. Bir hukuk kuralı olmasa bile tazminat sorumluluğu söz konusu olabilir mi?

Evet, söz konusu olabilir. Eğer bir fiil kanunen açıkça yasaklanmamış olsa dahi, ahlaka aykırıysa ve kasten yapılmışsa sorumluluk doğar. Ancak bu durumda ispat yükü zarar görendedir. "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." (Antalya 4. ATM, 2022/854 K.).

[Image showing the 4 elements of tort liability: Fault, Unlawfulness, Damage, and Causal Link]

Emsal Karar

5. Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar saklı mıdır?

Haksız fiil nedeniyle bir işlem onaylanmadığında veya geçersiz kaldığında, tarafların malvarlıklarındaki haksız değişimlerin giderilmesi için sebepsiz zenginleşme hükümlerine de başvurulabilir. "Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar saklıdır." (İstanbul 16. ATM, 2025/484 K.).

Emsal Karar

Sonuç

Özetle; bir zararın tazmin edilebilmesi için fiilin hukuka aykırı olması, failin kusurlu olması, ortada bir zarar bulunması ve fiil ile zarar arasında illiyet bağı olması şarttır. Ayrıca, kanun dışı olmasa bile ahlaka aykırı ve kasti zararlar da tazminat borcu doğurur. İspat yükü ise kural olarak zarar gören taraftadır.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2015/7101, K. 2015/8150, T. 18.06.2015
  2. İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/218, K. 2024/652, T. 23.09.2024
  3. İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2015/767, K. 2018/72, T. 18.01.2018
  4. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/661, K. 2022/854, T. 15.11.2022
  5. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/35, K. 2025/484, T. 24.06.2025