Blog

Haksız Fiillerde Tazminatın İndirilmesi ve Hakkaniyet Şartları

Türk Borçlar Kanunu m. 52 uyarınca tazminat miktarının belirlenmesinde zarar görenin kusuru, yoksulluk indirimi ve hakkaniyet esaslarının yargı kararları ışığında incelenmesi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
Haksız Fiil
Tazminat İndirimi
TBK 52
Müterafık Kusur
Hakkaniyet

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52. maddesi, tazminat miktarının belirlenmesinde "indirim" ve "tamamen kaldırma" sebeplerini düzenler. Bu maddede, hem zarar görenin davranışları hem de zarar verenin ekonomik durumu adaletli bir sonuç elde edilmesi için dikkate alınır.

1. Hâkimin tazminatı indirebileceği veya kaldırabileceği durumlar nelerdir?

Hâkim, tazminatı belirlerken sadece fiilin sonucuna değil, tarafların bu sürecin oluşmasındaki rollerine de bakar. "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir." (İstanbul 18. ATM, 2023/817 K.).

Emsal Karar

2. Zarar görenin kusuru (müterafık kusur) tazminat miktarını nasıl etkiler?

Zarar görenin, zararın doğmasına veya artmasına sebep olan kusurlu davranışları, tazminattan mutlaka indirim yapılmasını gerektirir. "Zararın oluşumunda zarar görenin de müterafık kusurunun bulunması halinde tazminattan indirim yapılması gerekmektedir." (Konya BAM 3. HD, 2025/695 K.). Bu husus yargılamada hâkim tarafından re'sen (kendiliğinden) dikkate alınmalıdır.

Emsal Karar

3. Tazminat yükümlüsünün yoksulluğa düşme tehlikesi tazminatı nasıl etkiler?

Hukukumuz, tazminatın fail için yıkıcı bir ekonomik sonuca yol açmasını engellemek adına "yoksulluk indirimi" müessesesini getirmiştir. Ancak bu indirim için failin kusurunun hafif olması şarttır. "Zarar, zarar verenin hafif kusurundan doğmuş ve zarar veren, tazminatı ödemesi halinde yoksulluğa düşecekse ve hakkaniyet de gerektiriyorsa hakimin tazminatı indirebileceği belirtilmiştir." (Yargıtay 4. HD, 2022/13431 K.).

Emsal Karar

4. Hakkaniyet ilkesi tazminat indiriminde nasıl bir rol oynar?

Hakkaniyet, kusurun kesin olarak dağıtılamadığı durumlarda hâkimin adaletli bir denge kurmasını sağlar. "Hangi tarafın daha kusurlu olduğu kesin olarak belirlenemeyecek durumlarda her iki tarafın da eşit kusurlu kabul edilmesi bu ilkelerden hareketle ulaşılabilecek en adil ve hakkaniyetli çözüm yolu olacaktır." (İstanbul BAM 8. HD, 2024/2134 K.).

Emsal Karar

Sonuç

TBK m. 52 çerçevesinde tazminat miktarını etkileyen unsurlar; zarar görenin zarara razı olması, zararın artmasına sebep olması veya failin hafif kusuru ile yoksulluğa düşme riski altında bulunmasıdır. Hâkim, bu faktörleri değerlendirirken hakkaniyet ilkesini esas alarak tazminatta indirim yapabilir veya tazminat yükümlülüğünü tamamen kaldırabilir.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/548, K. 2023/817, T. 13.11.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/1351b848-e0d3-4786-9028-094b07d46acf
  2. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/632, K. 2025/695, T. 24.04.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/11ed24e8-440b-45de-8a82-16864c195d4c
  3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/5544, K. 2022/13431, T. 31.10.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/e16977ee-8452-41d7-b1ba-9afca5fee8f1
  4. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, E. 2021/1936, K. 2024/2134, T. 30.12.2024

https://app.dejure.ai/dokuman/183c5c98-1606-458c-bc53-575674440059