Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 50. maddesi, haksız fiil nedeniyle tazminat davası açan kişinin ispat yükümlülüğünü ve zararın miktarının tam olarak belirlenemediği durumlarda hakimin izleyeceği yolu düzenlemektedir. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin detaylı yanıtlar aşağıda sunulmuştur.
1. Zarar görenin zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükümlülüğü nedir?
Hukukumuzda genel kural olarak herkes iddiasını ispatla yükümlüdür. Haksız fiil sorumluluğunda da bu yük, tazminat talep eden (zarar gören) tarafa yüklenmiştir. "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." (İstanbul Anadolu 4. ATM, 2024/1003 K.).
Emsal Karar
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/65, K. 2024/1003, T. 24.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/b686d7a3-e984-40d6-b511-40609404f73d
2. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemediğinde hâkim neye göre karar verir?
Bazı durumlarda zararın varlığı kesin olmakla birlikte, miktarının tam olarak hesaplanması imkansız olabilir. Bu durumda hâkim, dosyadaki verileri değerlendirerek bir miktar belirler. "Uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği hallerde hakim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyebilir." (Yargıtay 3. HD, 2016/8576 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/16137, K. 2016/8576, T. 31.05.2016 https://app.dejure.ai/dokuman/adac01dc-3d85-4a23-ab07-fcf9da4ad615
3. Hakkaniyete uygun belirleme ne anlama gelir ve hangi durumlarda uygulanır?
Hakkaniyete uygun belirleme, hâkimin matematiksel bir kesinlik aramak yerine, vicdani kanaati ve hayatın olağan akışına göre adaletli bir sonuca ulaşmasıdır. "Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler." (İstanbul 10. ATM, 2025/34 K.).
Emsal Karar
- İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/572, K. 2025/34, T. 16.01.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/20edec0b-11ce-482c-8589-c9658e010320
4. Zarar görenin aldığı önlemlerin tazminat miktarındaki rolü nedir?
Zarar gören tarafın, zararın meydana gelmemesi veya artmaması için aldığı tedbirler, hâkimin tazminat miktarını takdir ederken dikkate alması gereken temel unsurdur. "Hakim, halin mutat cereyanını ve mutazarrır olan tarafın yaptığı tedbirleri nazara alarak onu adalete tevfikan tayin eder." (HGK, 2022/1587 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/766, K. 2022/1587, T. 24.11.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/ee32d986-c29c-445e-9e41-4e7c05976ad4
Sonuç
TBK m. 50 uyarınca haksız fiil davalarında ispat yükü davacıdadır. Ancak zararın miktarının tam olarak belirlenemediği durumlarda kanun koyucu, hâkime hakkaniyet çerçevesinde takdir yetkisi tanıyarak zarar görenin korunmasını sağlamıştır. Bu süreçte olayların olağan akışı ve zarar görenin dürüstlük kuralı çerçevesinde aldığı önlemler belirleyici faktörlerdir.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- İstanbul Anadolu 4. ATM, E. 2023/65, K. 2024/1003, T. 24.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/b686d7a3-e984-40d6-b511-40609404f73d
- Yargıtay 3. HD, E. 2015/16137, K. 2016/8576, T. 31.05.2016 https://app.dejure.ai/dokuman/adac01dc-3d85-4a23-ab07-fcf9da4ad615
- İstanbul 10. ATM, E. 2022/572, K. 2025/34, T. 16.01.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/20edec0b-11ce-482c-8589-c9658e010320
- Yargıtay HGK, E. 2021/766, K. 2022/1587, T. 24.11.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/ee32d986-c29c-445e-9e41-4e7c05976ad4