Hatalı Park Eden Araç ve Çarpan Sürücü Kusur Değerlendirilmeleri

HATALI PARK EDEN ARAÇ ve ÇARPAN SÜRÜCÜ KUSUR DEĞERLENDİRMELERİ

Trafik kazalarında “hatalı park etme” ve “park halindeki araca çarpma” durumları, yargı kararlarında ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Mahkemeler, çarpan sürücünün özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini, park eden sürücünün ise yasal mevzuata aykırı davranıp davranmadığını birlikte değerlendirerek kusur oranlarını tespit ederler. Aşağıda yer alan başlıklar, bu konuda sıkça sorulan dört soruya ilişkin emsal kararlarla desteklenmiş özet bilgilerdir.

1) HATALI PARK EDEN ARACA ÇARPAN SÜRÜCÜNÜN KUSURLU BULUNDUĞU DURUMLAR NELERDİR?

• Sürücünün yola gereken dikkati vermemesi, hızını trafik ve yol şartlarına uygun ayarlamaması ve park halindeki araç veya başka engelleri zamanında fark edebilecek durumda olmasına rağmen önlem almaması halinde çarpma olayı yaşandığında, kusur genellikle çarpan sürücüye atfedilir.
• Bazı durumlarda, araç sürücüsünün kendi şeridinden taşarak ya da tehlikeli manevra yaparak park halindeki araca çarpması, mahkemeler tarafından %100 oranında kusur olarak değerlendirilebilir.
• Eğer park yeri uygun olmasa bile sürücü, trafikte “çevresel kontrolleri” tam yapmak zorundadır. Bu kontrolleri ihmal eden ve hatalı park etmiş araçla dahi kaza yapan sürücülerin asgari düzeyde de olsa kusurları söz konusu olabilir.

Atıf:
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/575 K. 2023/995 T. 18.05.2023
Link
Kararda, “Hatalı park etmiş araç varlığına rağmen çarpan sürücünün hızını ve manevrasını uygun ayarlamaması sebebiyle ağır kusurlu bulunduğu” ifade edilmiştir.

2) MAHKEMELER HATALI PARK EDEN ARAÇ ve ÇARPAN ARAÇ SÜRÜCÜSÜNÜN KUSUR ORANLARINI NASIL BELİRLİYOR?

• İlk olarak bilirkişi ya da trafik ekiplerince düzenlenen kaza tespit tutanağı ve varsa fotoğraflar, kamera kayıtları incelenir.
• Park eden sürücünün “park yasağı olan yerde” veya “dar şerit” gibi bir konumda aracı bırakıp bırakmadığı önemlidir. Eğer park, trafik akışını tehlikeye düşürecek şekilde yapılmışsa, bu durum park eden kişiye de kusur olarak dönebilir.
• Öte yandan çarpan sürücü, hız ve dikkat kurallarına uymadıysa veya müsait alanda engeli fark edebilecekken önlem almadıysa çoğunlukla kusurun büyük bölümü çarpan tarafa yüklenir.
• Bilirkişiler, genelde “hız-ayarsızlık, trafik işaretlerini dikkate almama, kavşak ve yol yapısına uyumsuz sürüş” gibi noktaları çarpan sürücü açısından değerlendirir; “mevzuata aykırı park veya trafiği engelleyici konum” gibi noktaları ise park eden sürücünün kusuru olarak ele alır.

Atıf:
İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/578 K. 2023/346 T. 11.05.2023
Link
Bu kararda, “Mahkeme, bilirkişi raporundaki teknik değerlendirmeye göre hatalı park yapan sürücüye de oransal kusur verirken; yüksek hız ve kontrolsüz sürüş sebebiyle çarpan sürücüyü asli kusurlu bulmuştur” denilmektedir.

3) HANGİ DURUMLARDA HATALI PARK EDEN ARAÇ SÜRÜCÜSÜ KAZADA TAMAMEN KUSURSUZ SAYILIR?

• Araç sürücüsü, tüm park kurallarına uyarak (örneğin durma/park yasağı levhası olmayan, trafiği aksatmayan, yeterli genişlikte bir kenar vb.) nizami şekilde park etmişse ve buna rağmen başka bir sürücü gelip araca çarpmışsa, park eden sürücü kusursuz kabul edilir.
• Önemli olan, parkın trafik güvenliğini bozacak veya görüşü engelleyecek nitelikte olmamasıdır. Parkın tamamen yasal olduğu, araçların geçişini engellemeyecek şekilde yapıldığı ve herhangi bir diğer kural ihlali bulunmadığı tespit edildiğinde, mahkemeler hatalı park iddiası görmeyip park eden sürücüyü kusursuz sayar.

Atıf:
İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2018/1187 K. 2021/460 T. 07.07.2021
Link
Raporda, “Davacı aracın park halinde bulunduğu noktanın mevzuata uygun olduğu, kazaya etken bir kural ihlali yapılmadığı gerekçesiyle park edenin kusursuz sayıldığı” belirtilmiştir.

4) YASALARA UYGUN PARK EDİLMİŞ BİR ARACA ÇARPILMASI DURUMUNDA KUSUR DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILIR?

• Yasalara uygun park edilmiş araçlara çarpma hâllerinde, kural olarak çarpan sürücü tamamen kusurlu bulunur.
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesine göre, “Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma” bir asli kusur halidir.
• Eğer çarpan sürücü, park halindeki aracı fark edebileceği mesafede ise hızını düşürmemesi, manevrasını doğru yapmaması, dikkat ve özen yükümlülüğünü ihmal etmesi nedeniyle asli ve tam kusurlu sayılır.
• Bu durumda park eden sürücünün herhangi bir başka kural ihlali yoksa kusur ona yüklenmez.

Atıf:
İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/678 K. 2024/791 T. 19.11.2024
Link
Kararda, “Davacının park işleminin yönetmelik ve yasal mevzuata uygun yapılması ve davalının geri manevrayı dikkatsizce gerçekleştirmesi sonucunda, çarpan sürücünün %100 oranında kusurlu olduğu” saptanmıştır.

SONUÇ ve DEĞERLENDİRME

1. Hatalı park eden araca çarpma vakalarında, her iki sürücünün davranışı ayrı ayrı irdelenir. Park eden sürücünün yasal park koşullarına uyup uymadığı, çarpan sürücünün ise hız ve dikkat kurallarını ihlal edip etmediği belirlenir.
2. Eğer park eden sürücü gerçekten trafik düzenini bozacak veya yasaklı bir alana park etmişse, oransal bir kusur alabilir. Buna karşılık yasal park konumundaki araçlara çarpma durumunda, çarpan sürücü genellikle asli ve tam kusurlu bulunur.
3. Mahkemeler, çoğu zaman bilirkişi raporlarını esas almakta; kaza tespit tutanakları, trafik işaret ve levhaları, araç konum fotoğrafları gibi delillerle kusuru tespit etmektedir.
4. Yasalara uygun park halinde bulunan araç sürücüsü, ek bir ihlal veya dikkatsizlik tespit edilmediği sürece kazada kusursuz sayılmaktadır.

Bu ilkeler, emsal kararlarda da teyit edilmiş olup, sürücülerin hem park etme hem de sürüş sırasında yol şartlarına ve trafik kurallarına özen göstermesi gerektiğini vurgulamaktadır.