Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 67. maddesi, bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişinin, bu hayvanın üçüncü kişilere verdiği zararlardan dolayı sahip olduğu sorumluluğu düzenler. Bu sorumluluk türü, hukukumuzda "kurtuluş kanıtı getirilebilen bir kusursuz sorumluluk" hali olarak tanımlanır.
1. Hayvan bulunduranın sorumluluğu hangi durumlarda ortadan kalkar?
Hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için şahsen kusurlu olması gerekmez; ancak, kanunun öngördüğü objektif özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.
"hayvan bulunduranın sorumluğu niteliği itibariyle kurtuluş kanıtı getirilebilen bir kusursuz sorumluluktur. Bu nedenle, hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için kusuru aranmaz, ancak sorumluluktan kurtulabilmesi; hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat etmesine bağlıdır." (Yargıtay 3. HD, 2025/3046 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/2202, K. 2025/3046, T. 26.05.2025 Karar Detayı
2. Hayvanın verdiği zarardan hukuken kim sorumludur?
Sorumluluk sadece hayvanın mülkiyetine sahip olan kişiye (malik) ait değildir. Asıl sorumlu, hayvan üzerinde fiili hakimiyeti bulunan ve ondan yararlanan "bulunduran" kişidir.
| Statü | Sorumluluk Durumu | Gerekçe |
|---|---|---|
| Hayvan Bulunduran | Sorumlu | Hayvanı eli altında bulunduran, karar yetkisine sahip ve ekonomik yarar sağlayan kişidir. |
| Hayvan Sahibi (Malik) | Genellikle Sorumlu | Çoğu durumda bulunduran ile malik aynı kişidir. |
| Yardımcı Kişi (Seyis/Çoban) | Sorumlu Değil | Hayvanı başkasının emri altında koruyanlar "bulunduran" sayılmaz. |
"Hayvanı yönetiminde bulundurandan maksat, hayvanın bakımında, gözetiminde, muhafazasında ve ondan yararlanmada karar yetkisine sahip olan kişidir." (İstanbul 7. ATM, 2025/464 K.).
3. Gösterilmesi gereken "özen" neyi kapsamaktadır?
Hayvan bulunduranın göstermesi gereken özen, sübjektif bir dikkat değil, objektif bir standarttır.
- Hayvanın Cinsi ve Huyuna Göre: Tehlikeli bir ırkın gözetimi ile evcil bir hayvanın gözetimi aynı değildir.
- Somut Şartlara Göre: Hayvanın yaşı, tehlikeliliği ve çevreye tepkisi göz önünde bulundurulmalıdır.
- Yeterli Önlem: Sadece "dikkat ettim" demek yeterli olmayıp; tasma, ağızlık veya sağlam çit gibi somut tedbirlerin ispatı gerekir.
"Özen ve gözetimin derecesi; somut olaydaki durum ve şartlara, hayvanın huyu, cinsi, yaşı ve tehlikeliliği gözönünde tutularak değerlendirilmelidir." (Yargıtay 3. HD, 2025/3046 K.).
4. Hayvanın ürkütülmesi durumunda rücu hakkı nasıl kullanılır?
Eğer bir hayvan, üçüncü bir kişi veya başka bir hayvan tarafından ürkütülürse, "bulunduran" yine de zarar görene karşı ilk aşamada sorumludur. Ancak ödemeyi yaptıktan sonra asıl kusurluya başvurabilir.
"Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır." (Sakarya BAM 3. HD, 2024/1161 K.).
Emsal Karar
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/849, K. 2024/1161, T. 06.06.2024 Karar Detayı
Sonuç
TBK m. 67 çerçevesinde; bir hayvanın bakımını üstlenen kişi, hayvanın eyleminden doğan zararlardan kusuru olmasa dahi sorumludur. Sorumluluktan kurtulabilmesi için, hayvanın cinsine ve huyuna uygun tüm objektif tedbirleri aldığını ispatlaması gerekir. Hayvan sahibi olmayan ancak hayvandan ekonomik yarar sağlayan (bulunduran) kişiler de bu kapsamda sorumludur.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- Yargıtay 3. HD, E. 2024/2202, K. 2025/3046, T. 26.05.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/7cc6e2db-d28a-4328-8a92-34e2e5b159cf
- İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/538, K. 2025/464, T. 28.05.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/62812213-9e2f-4ba8-889e-6605352a8c41
- Sakarya BAM 3. HD, E. 2023/849, K. 2024/1161, T. 06.06.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/1b23cd9e-24e6-48a3-a708-fd418325d755