Blog

Hırsızlık Suçu ve Yargıtay Kararları Işığında Temel İlkeler

Hırsızlık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (“TCK”) **malvarlığına karşı suçlar** bölümünde düzenlenmiş olup; temelde *başkasına ait taşınır malı, zilyedinin rızası olmadan, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alma* fiilini cezalandırmaktadır (TCK m.141/1). Aşağıda, **emsal Yargıtay kararlarına** atıf yapılarak hırsızlık suçunun unsurları, “zilyedinin rızası” ifadesinin anlamı ve sonuçları, ilgili TCK maddeleri ve hırsızlık suçunun cezasına dair genel bilgiler açıklanmıştır.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
hırsızlık
suç
yargı kararları

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Hukukî Değerlendirme: Hırsızlık Suçu ve Yargıtay Kararları Işığında Temel İlkeler

Hırsızlık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (“TCK”) malvarlığına karşı suçlar bölümünde düzenlenmiş olup; temelde başkasına ait taşınır malı, zilyedinin rızası olmadan, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alma fiilini cezalandırmaktadır (TCK m.141/1). Aşağıda, emsal Yargıtay kararlarına atıf yapılarak hırsızlık suçunun unsurları, “zilyedinin rızası” ifadesinin anlamı ve sonuçları, ilgili TCK maddeleri ve hırsızlık suçunun cezasına dair genel bilgiler açıklanmıştır.

1. HIRSIZLIK SUÇUNUN UNSURLARI

Hırsızlık suçu, TCK’nın 141. maddesinin birinci fıkrasında:

“Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye…”

şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre suçun temel unsurları şöyle sıralanabilir:

  1. Başkasına ait taşınır bir mal: Suça konu malın başkasının zilyetliğinde olması gerekir.
  2. Zilyedin rızasının bulunmaması: Malın sahibinin veya fiilî zilyedinin rızası olmaksızın malın alınması aranmaktadır.
  3. Alma eylemi: Malın bulunduğu yerden, malik veya zilyedin hakimiyet alanından çıkarılması gerekir.
  4. Kendine veya başkasına yarar sağlama kastı: Failin, bu malı alarak maddi veya manevi bir menfaat elde etme amacıyla hareket etmesi aranır.

Emsal Karar:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/42 K. 2023/33 T. 26.01.2023
“Suç tarihinde yürürlükteki TCK’nın 141. maddesinde ‘Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı…’ ibaresiyle suçun temel unsurları ortaya konmuştur…”
https://app.dejure.ai/dokuman/ccdfde2a-9005-431c-b1e2-267ff6bf0186

Bu kararda açıkça vurgulandığı üzere, failin “alma” davranışını zilyedin rızası olmaksızın gerçekleştiriyor olması, suçun oluşumunu sağlamada en kritik ölçüttür.

2. “ZİLYEDİNİN RIZASI” İFADESİ VE HUKUKİ SONUÇLARI

“Zilyedin rızası olmadan” ifadesi, malı elinde bulunduran kişinin (zilyet) kendi iradesiyle teslim etmemesi anlamına gelir. Rıza yoksa fiil hırsızlık yönünden değerlendirilebilir; rıza varsa “alma” fiilinin hukuka aykırı olmasından söz edilemez.

  • Rızanın bulunmaması, hırsızlık suçunu oluşturan en temel şarttır.
  • Eğer mal, herhangi bir sözleşme gereği yahut emanet maksadıyla failin hakimiyetine verilmişse ve fail bu malı amaca aykırı biçimde tasarruf ederse güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelir.
  • Fakat zilyetlik devri hiç yapılmaksızın mal doğrudan ele geçirilmişse hırsızlık söz konusu olacaktır.

3. HIRSIZLIK SUÇUNDA ATIF YAPILAN TCK MADDELERİ

Yargı kararlarında öncelikle TCK 141. maddeye vurgu yapılmaktadır. Burada “basit hırsızlık” diye adlandırılabilecek temel hal düzenlenmiştir. Suçun nitelikli halleri ise TCK 142. maddesinde sayılmıştır. Özellikle malın kamu kurumlarına ait olması, kilitlenmiş araç, bina vb. yerlerden çalınması gibi durumlarda ceza ağırlaşmaktadır.

Emsal Karar:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/376 K. 2023/223 T. 25.04.2023
“Uyuşmazlığa konu hırsızlık suçunda, TCK’nın 141/1. maddesindeki esaslar çerçevesinde zilyedin rızası olmaksızın malın alınmasına dair… …142. maddede öngörülen nitelikli hallerin bulunup bulunmadığı incelenmelidir.”
https://app.dejure.ai/dokuman/85b4fa14-a113-4808-ae3f-c1b9f1ab008b

4. HIRSIZLIK SUÇUNUN CEZASI HAKKINDA BİLGİLER

TCK 141/1’e göre, basit hırsızlıkta ceza:

“…bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.”

Nitelikli haller (örneğin konut dokunulmazlığının ihlâliyle birlikte işlenmesi vb.) söz konusuysa, TCK 142. madde uyarınca ceza artar ve alt sınır 2 yıldan, 3 yıldan veya daha yüksek seviyelerden başlar.

Yargıtay kararlarında da bu ceza aralığı ve nitelikli hallere bakılarak failin cezasında artırım veya azaltım uygulanıp uygulanmayacağı tartışılmaktadır.

SONUÇ

  1. Hırsızlık suçunun unsurları: Başkasına ait taşınır mal, zilyedin rızası olmaksızın alma, kendine veya başkasına yarar sağlama kastı.
  2. “Zilyedinin rızası” olmadan ifadesi, malı elinde bulunduran kimsenin özgür iradesine dayalı bir teslimin olmaması demektir. Bu rıza yoksa fiil hırsızlık bakımından değerlendirilir.
  3. Atıf yapılan maddeler: TCK 141 (basit hırsızlık) ve TCK 142 (nitelikli hırsızlık).
  4. Cezaya ilişkin: Basit hırsızlıkta 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülmüş; nitelikli halleri TCK 142’de düzenlenmiş ve ceza aralığı daha yüksektir.

Emsal Kararlar

Bu kararlar ışığında, hırsızlık suçu bakımından failin hareketi, suçun mağdurunun veya zilyedinin rızası olmaksızın yapılmakta; başkasının taşınır malı kısmen veya tamamen zilyedin hâkimiyet alanından çıkarılarak failin veya üçüncü bir kişinin çıkarı doğrultusunda kullanılmaktadır. Suçun işleniş şekline, malın niteliğine, yer ve zaman özelliklerine göre TCK 142’deki nitelikli haller uygulanmakta ve ceza arttırılabilmektedir.