HMK Madde 119’da Düzenlenen Dava Dilekçesi Eksiklikleri ve Uygulama Esasları

HMK Madde 119’da Düzenlenen Dava Dilekçesi Eksiklikleri ve Uygulama Esasları

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.119’da, dava dilekçesinde bulunması gereken zorunlu unsurlar ayrıntılı biçimde sıralanmıştır. Ayrıca maddede, bu unsurlardan hangilerinin eksik olması hâlinde mahkemenin davacıya kesin süre vererek eksikliğin giderilmesini isteyeceği ve bu eksikliğin giderilmemesi durumunda ise davanın açılmamış sayılacağı hükme bağlanmıştır.

---

1. Hangi Bentlerin Eksik Olması Durumunda Kesin Süre Verilir?

HMK m.119/2 uyarınca, birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde hâkim, davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. İlgili maddede sıralanan bentleri hatırlamak adına kısaca şu şekilde özetlenebilir:

• HMK 119/1/a: Mahkemenin adı
• HMK 119/1/b: Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri
• HMK 119/1/c: Davacının T.C. kimlik numarası
• HMK 119/1/ç: Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri
• HMK 119/1/d: Davanın konusu ve dava konusunun değeri (malvarlığı hakları için)
• HMK 119/1/e: Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların açık özetleri
• HMK 119/1/f: Her bir vakıanın hangi delille ispat edileceği
• HMK 119/1/g: Dayanılan hukuki sebepler
• HMK 119/1/ğ: Açık bir şekilde talep sonucu
• HMK 119/1/h: Davacının veya vekilinin/kanuni temsilcisinin imzası

Maddenin 2. fıkrası, (a), (d), (e), (f), (g) dışındaki bentlerin (yani b, c, ç, ğ, h) eksikliği durumunda eksikliğin giderilmesi için bir haftalık kesin süre verileceğini düzenler. Bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.

Atıf:

• İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, E. 2024/194 K. 2024/247 T. 23.10.2024
  https://app.dejure.ai/dokuman/ca7fb168-8d47-463a-83ec-b214f4ec9885
  Kararında da, HMK 119. maddesinde bent bent sayılan bu unsurlardan b, c, ç, ğ ve h’nin eksik olması hâlinde mahkemenin davacıya kesin süre vererek eksikliklerin giderilmesini isteyeceği, aksi takdirde davanın açılmamış sayılacağı açıkça ifade edilmiştir.

---

2. Kesin Süre İçinde Eksiklik Tamamlanmazsa Davanın Açılmamış Sayılmasının Sonuçları Nelerdir?

HMK 119/2, “...Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.” hükmünü içerir. Uygulamada “dava açılmamış sayılması,” o davanın hiç açılmamış gibi sonuç doğurması anlamına gelir. Örneğin:

• Davanın açılmasıyla işlemeyeceği düşünülen zamanaşımı veya hak düşürücü süreler, dava açılmamış sayılması hâlinde kesilmemiş kabul edilebilir.
• Dava için ödenmiş harçlar iade edilmez; ancak sonuç olarak ortada usuli anlamda bir dava mevcut olmaz.
• Davacının daha sonra aynı konuda tekrar dava açmasında, sanki hiç dava açmamış gibi işlem yapılır.

Bu yaptırım, davacının dava dilekçesiyle ilgili eksiklikleri gidermekteki kusurunu ve süresi içindeki suskunluğunu ağır şekilde sonuçlandıran bir mekanizma olarak kabul edilir.

---

3. Mahkemelerin Dilekçe Eksiklerini HMK 119 Maddesi Uyarınca Değerlendirmesi

Mahkemeler, dava dilekçesindeki eksiklikleri incelerken HMK 119’da belirtilen unsurları tek tek kontrol eder. Eksikliğin, m.119/1’de sayılan (b), (c), (ç), (ğ), (h) bentlerinden birinde olduğunun anlaşılması halinde, hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksiklikler giderilmediği takdirde, davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

Fakat m.119/1’de yer alan (a), (d), (e), (f), (g) gibi bentlerde eksiklik veya yetersizlik bulunması durumunda, kanun metninde “eksikliğin tamamlatılarak açılmamış sayılma” yolu öngörülmemiştir. Bu tür noksanlıklar, çoğunlukla yargılama sırasında giderilmeye çalışılır ya da delillerin değerlendirilmesinde ispat yükü üzerinde olumsuz etki doğurabilir.

Atıf:

• İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, E. 2022/156 K. 2022/182 T. 26.12.2022
  https://app.dejure.ai/dokuman/f996b3fb-66af-48a1-8c6e-7276443346fc
  Kararında, dava dilekçesinde davalının adresinin hiç gösterilmemesi ve bu durumun HMK 119/2’deki “bentleri dışında kalan hususların eksikliği” sayılması üzerine mahkemenin bir haftalık kesin süre vererek eksikliğin giderilmesini istediği, tamamlanmaması hâlinde davayı açılmamış kabul ettiği vurgulanmıştır.

---

Sonuç

• Hangi Bentlerin Eksik Olması Durumunda Kesin Süre Verilir?
  HMK 119/2’ye göre; (b), (c), (ç), (ğ), (h) bentleri eksik ise mahkeme davacıya 1 haftalık kesin süre verir.

• Kesin Süre İçinde Eksiklik Tamamlanmazsa Sonuç:
  Dava açılmamış sayılır; bu durum, hiç dava açılmamış gibi sonuç doğurur.

• Mahkemelerin Uygulaması:
  Mahkeme, dava dilekçesinde eksiklik saptadığında, eksikliğin hangi bende ilişkin olduğunu değerlendirir. Eksiklik, HMK 119/2’de belirtilen bentlerdense bir haftalık kesin süre verir; eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır. Aksi takdirde (a, d, e, f, g bentlerindeki eksiklikler), davanın açılmamış sayılması yaptırımı uygulanmayıp, süreçteki diğer usuli işlemlerle eksiklik giderilmeye veya o eksikliğin esasa etkisi değerlendirilmeye çalışılır.