Blog

HMK 125. Madde Uyarınca Dava Konusunun Devri ve Sonuçları

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 125. maddesi, dava devam ederken tarafların dava konusunu bir üçüncü kişiye devretmesi hâlinde ortaya çıkan hukuki durumu düzenler. Bu düzenlemenin amacı, dava sürecinde hakkın devredilmesi durumunda davanın akıbetini ve tarafların yargılama giderleriyle sorumluluklarını açık bir çerçeveye oturtmaktır.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
dava konusu devri
hukuk muhakemeleri kanunu
yargılama giderleri

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

HMK 125. Madde Uyarınca Dava Konusunun Devri ve Sonuçları

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 125. maddesi, dava devam ederken tarafların dava konusunu bir üçüncü kişiye devretmesi hâlinde ortaya çıkan hukuki durumu düzenler. Bu düzenlemenin amacı, dava sürecinde hakkın devredilmesi durumunda davanın akıbetini ve tarafların yargılama giderleriyle sorumluluklarını açık bir çerçeveye oturtmaktır.

1. Davacının, Davalı Dava Konusunu Üçüncü Kişiye Devrettiğinde Sahip Olduğu Seçenekler

HMK 125’e göre, davalı dava konusunu üçüncü bir kişiye devrettiğinde davacı, iki tür seçimlik hakkını kullanabilir:

  1. Devreden Tarafla Olan Davasından Vazgeçip Yeni DevrAlan Kişiye Karşı Devam Etme

    • Davacı, devreden davalı hakkındaki davasından vazgeçerek yeni malike (devralan üçüncü kişiye) karşı davayı sürdürür.
    • Bu davanın davacı lehine sonuçlanması hâlinde, devreden ve devralan, yargılama giderlerinden müteselsilen (müşterek) sorumlu olur.

  2. Davasını Devreden Taraf Hakkında Tazminat Davasına Dönüştürme

    • Davacı, devreden davalıdan artık asıl dava konusu yerine tazminat isteyebilir.
    • Bu hâlde, üçüncü kişi devralan, davada taraf olmaktan çıkar; davacı, zararı (tazminat) talebiyle davasını sürdürür.

Atıf:

Bu emsal kararda da açıklandığı üzere, davacının elinde vazgeçerek devralan kişiye yönelme veya tazminat davasına dönüştürme şeklinde iki seçimlik hak mevcuttur.

2. Davacının Dava Konusunu Devretmesi Durumunda Davayı Yeni Davacının Sürdürmesi ve Yargılama Giderleri

Aynı maddeye göre, dava konusu bu kez davacı tarafından üçüncü kişiye devredilirse şu durum ortaya çıkar:

  • Yeni Davacı: Devralan kişi, mevcut davada davacı sıfatını kazanır ve dava kaldığı yerden devam eder.
  • Yargılama Giderleri Sorumluluğu: Eğer dava davacı aleyhine sonuçlanırsa, devreden (eski davacı) ve devralan (yeni davacı) yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.

Bu düzenleme sayesinde, devralan, devam eden yargılamaya dahil olarak hakkını bizzat takip ederken; haksız çıkma durumunda da devredenle birlikte müşterek sorumluluk altına girmektedir.

Atıf:

Bu kararda, davacının dava konusunu devrederek davadan çıktığı ve devralan kişinin aynı davada davacı konumunda kaldığı yerden davayı sürdürmesinin esasları incelenmiştir.

3. HMK 125 ile Çözülmek İstenen Hukuki Sorunlar ve Düzenlemenin Amacı

HMK 125’in temel amacı, davanın devamı esnasında meydana gelen “taraf ve hak değişikliklerini” yargısal açıdan nasıl yönetileceğini netleştirmektir. Böylece:

  1. Taraf Teşkili ve İddia-Defense İstikrarı: Davanın, ortaya çıkan hak devrine rağmen gereksiz sıfırdan açılmak zorunda kalmadan kaldığı noktadan sürdürülmesini sağlar.
  2. Yargılama Giderleri: Hak devrinin hangi aşamada yapıldığına bakılmaksızın, yargılama giderlerinde müteselsil sorumluluk esasını getirir. Böylece usul ekonomisi ve zarar görenin korunması amaçlanır.
  3. Dürüstlük Kuralı: Dava konusunu devredip sorumluluktan bütünüyle kaçınmanın önüne geçilir. Devreden taraf, yargılama giderlerinden de kurtulamaz; devralanla birlikte müteselsil sorumluluğa tabidir.

Kısaca, HMK 125, tarafların yargılama sırasında haklarını üçüncü kişilere devredebilme özgürlüğünü korurken, karşı tarafın ve yargılamanın menfaatlerini de gözeterek adil bir denge kurmayı hedefler.

Sonuç

  • Davalı dava konusunu devrederse, davacı:

    1. Devreden hakkındaki davasından vazgeçip devralana yönelir, ya da
    2. Davasını devreden hakkında tazminat davasına dönüştürür.

  • Davacı dava konusunu devrederse, devralan yeni davacı sıfatıyla davaya devam eder. Dava aleyhe sonuçlanırsa hem devreden hem devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.

  • HMK 125’in amacı, hak devrinin yargılama içindeki işleyişini düzenleyerek usul ekonomisi, taraf menfaatleri ve adil sonuç ilkelerini sağlamaktır.