Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
HMK 366. Maddesi ve Kıyasen Uygulanan İstinaf Hükümleri: Genel Bir Değerlendirme
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (“HMK”), istinaf ve temyiz kanun yollarına ilişkin detaylı düzenlemeler getirmiştir. Bu düzenlemeler arasında HMK 366. maddesi, istinaf yolu hükümlerinin temyiz aşamasında “kıyas yoluyla uygulanması” esasını ortaya koyar. Aşağıda, HMK 366. maddesinin kapsamı, kıyasla uygulanan hükümler ve bunun pratik sonuçları, emsal karar ışığında özetlenmiştir.
1) 6100 sayılı HMK’nın 366. maddesi hangi istinaf hükümlerini temyize kıyasen uygulamaktadır?
HMK 366. maddesi açıkça, 343 ilâ 349 ve 352. maddelerde yer alan istinaf hükümlerinin temyizde de kıyasen uygulanacağını düzenler. Başka bir ifadeyle, söz konusu maddeler içinde yer alan usul kuralları, temyiz sürecine uyarlanarak uygulanır.
Emsal Karar Atfı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/11001 K. 2022/17386 T. 01.12.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/16f6bdea-187e-4776-96a8-10726e00e56c
Bu kararda, Mahkeme HMK 366. maddesi uyarınca, “istinaf kanun yoluna dair bazı kuralların temyiz aşamasında da geçerli olacağı” hususunu vurgulamıştır.
2) Kıyasen uygulanan 343-349 ve 352. maddeler hangi konuları düzenlemektedir?
HMK 343 ilâ 349 maddeleri, temel olarak istinaf başvurusunun:
- Hangi süre içinde yapılacağını (HMK 345),
- Başvurunun dilekçe yoluyla yapılma esaslarını (HMK 342-343),
- Başvuruya verilecek cevap dilekçesi ve süreleri (HMK 347),
- Katılma yoluyla başvurunun usulünü (HMK 348),
- İstinaf incelemesinde yapılacak ön inceleme ve esasa girme şartlarını (HMK 349)
düzenlemektedir.
Bunlara ek olarak HMK 352. maddesi, istinaf incelemesini yapan Bölge Adliye Mahkemesi’nin, ön inceleme sonunda vereceği kararları —örneğin, başvurunun süresinde yapılmaması hâlinde reddedilmesi veya kararın kesin nitelikte olması hâlinde usulden reddi— hükme bağlar.
Bu hükümler, HMK 366 çerçevesinde temyiz aşamasında da kıyas yoluyla devreye girer. Böylece, temyizde de benzer usulî şartların yerine getirilmesi ve benzer red/sevk mekanizmalarının işletilmesi mümkün olur.
3) İstinaf hükümlerinin temyizde kıyasen uygulanmasının pratikteki sonuçları nelerdir?
- Başvuru ve cevap süreleri: Temyize giden tarafın başvuru, cevap gibi usul işlemleri, istinafa ait hükümlere paralel yürütülebilir. Örneğin, katılma yolu ile başvuru (HMK 348) temyizde de kıyas yoluyla uygulanır.
- Ön inceleme usulü: Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinafta yaptığı “ön inceleme” (HMK 349) işlemlerine benzer şekilde, Yargıtay da temyiz dilekçesinin süresi, kesinlik sınırı gibi yönleri inceler; süresinde başvurulmamışsa reddeder.
- Kesin kararlarda ret: Eğer karar, kanun gereği kesin nitelikte ise, istinaf hükümlerine benzer şekilde Yargıtay da temyiz başvurusunu usulden reddeder (HMK 352 kıyasen).
- Katılma yoluyla temyiz: HMK 348’deki katılma yoluyla istinaf kurumu, HMK 366 atfıyla temyizde de uygulanabilir hale gelir; yani temyiz hakkı doğrudan bulunmayan taraf, kendisine tebliğle “cevap dilekçesi” içinde temyiz talebini sunabilir.
Bu şekilde, HMK 366 atfıyla, “istinafın usul ilkeleri” temyiz sürecinde de geçerli olur ve yasal boşlukları kapatarak uyumlu bir yargılama prosedürü sağlar.
Sonuç
6100 sayılı HMK 366. maddesi, 343-349 ve 352. maddeler başta olmak üzere istinafa ilişkin önemli usul hükümlerinin temyizde de kıyas yoluyla uygulanmasını öngörür. Bu düzenleme sayesinde, temyiz sürecinde de istinafa ilişkin birçok usulî mekanizma —süreler, cevap dilekçesi, katılma yolu gibi— geçerli olur. Böylece, yargılama sisteminde istinaf ve temyiz aşamalarının uygulama bütünlüğü korunmuş olmaktadır.
Emsal Karar Atfı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/11001 K. 2022/17386 T. 01.12.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/16f6bdea-187e-4776-96a8-10726e00e56c
Bu karar, HMK 366 kapsamındaki kıyasen uygulama esaslarını örnekle açıklayan önemli bir içtihat olup, kıyas yolunun temyizdeki fonksiyonunu somut olarak göstermektedir.