Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 9. maddesi uyarınca; bir sonucun gerçekleşmesi karşılığında ödül vereceğini ilan yoluyla duyuran kimse, sözünü yerine getirmekle yükümlüdür. Bu tek taraflı irade beyanı, vaat edilen sonucun gerçekleşmesiyle birlikte borç doğurucu bir nitelik kazanır.
1. Bir ödül vaadi veren kişi, vaadinden cayarsa ne gibi yükümlülükleri olur?
"Ödül sözü veren, sonucun gerçekleşmesinden önce sözünden cayarsa, dürüstlük kurallarına uygun olarak yapılan giderleri ödemekle yükümlüdür. Ancak, bir ya da birden çok kişiye ödenecek giderlerin toplamı, ödülün değerini aşamaz." (Yargıtay 18. HD, 2014/10201 K.). Bu durumda vaat edenin sorumluluğu, karşı tarafın güveni nedeniyle yaptığı makul masraflarla sınırlıdır.
Emsal Karar
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/4639, K. 2014/10201, T. 10.06.2014 https://app.dejure.ai/dokuman/fd1ad316-9ac4-45a0-a6a4-9b627244aada
Kararda; TBK 9. maddesi uyarınca ilan yoluyla ödül duyuranın sözünü yerine getirmekle yükümlü olduğu, sonucun gerçekleşmesinden önce cayma halinde dürüstlük kuralına uygun yapılan giderlerin tazmin edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
2. Ödül vaadi veren kişi, sonucun gerçekleşmesini engellerse ne gibi sonuçlarla karşılaşır?
"Ödül sözü veren, sonucun gerçekleşmesini engellerse, dürüstlük kurallarına uygun olarak yapılan giderleri ödemekle yükümlüdür." (Yargıtay 18. HD, 2014/10201 K.). Eğer vaat edilen sonucun (örneğin bir yarışmanın tamamlanması) gerçekleşmesi vaat eden tarafından kasten önlenirse, bu durum dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder ve tazminat borcu doğurur.
Emsal Karar
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/4639, K. 2014/10201, T. 10.06.2014 https://app.dejure.ai/dokuman/fd1ad316-9ac4-45a0-a6a4-9b627244aada
Kararda; bir sponsorluk ve ödül töreni organizasyonunda ödülün vadedilen kişi tarafından takdim edilmemesi durumu uyuşmazlık konusu yapılmış ve sözleşmede güdülen temel gayenin ortadan kalkması hali değerlendirilmiştir.
3. Ödül vaadi veren kişi, giderleri ödeme yükümlülüğünden nasıl kurtulabilir?
"Ödül sözü veren, giderlerinin ödenmesini isteyenlerin beklenen sonucu gerçekleştiremeyeceklerini ispat ederse, giderleri ödeme yükümlülüğünden kurtulur." (Yargıtay 18. HD, 2014/10201 K.). Ayrıca, projenin hazırlanması sırasında yapılan masrafların geçerli delillerle ispatlanamaması durumunda da ödeme yükümlülüğü doğmayabilir.
Emsal Karar
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/4639, K. 2014/10201, T. 10.06.2014 https://app.dejure.ai/dokuman/fd1ad316-9ac4-45a0-a6a4-9b627244aada
Kararda; yarışmada seçilen mimari projenin hazırlanması sırasında yapılan masrafların davalılarca ispat edilememesi nedeniyle, ödül bedelinin masraflara gittiği yönündeki savunmanın yeterli görülmediği belirtilmiştir.
4. Yarışma şartnamesinde belirtilen kural ihlali yaptırımları nelerdir ve bu yaptırımlar nasıl uygulanır?
"Fotoğraf yarışmasına ait şartnamede yaptırımların bulunduğu ve kural ihlali yapanların bir yıl süreyle federasyon onaylı yarışmalara katılmalarının kısıtlanacağına dair yaptırımın yer aldığı anlaşılmaktadır." (Yargıtay 18. HD, 2014/10201 K.). Bu yaptırımlar, tarafların yarışmaya katılarak şartnameyi kabul etmiş sayılmaları nedeniyle sözleşmesel bir nitelik taşır.
Emsal Karar
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/4639, K. 2014/10201, T. 10.06.2014 https://app.dejure.ai/dokuman/fd1ad316-9ac4-45a0-a6a4-9b627244aada
Kararda; ilan yoluyla ödül sözü vermenin tek taraflı bir hukuksal işlem olduğu ve vaat edenin, her türlü sözleşmeden ve kabulden bağımsız olarak ödülü verme borcu altına girdiği ifade edilmiştir.
Sonuç
Yargı içtihatları çerçevesinde, ilan yoluyla ödül vaadi, vaat eden kişiyi ilan ettiği andan itibaren bağlayan tek taraflı bir borç ilişkisidir. TBK 9. madde uyarınca, vaat eden kişi dilediği zaman vaadinden cayabilir veya sonucun gerçekleşmesini engelleyebilir; ancak bu durumda iyi niyetli katılımcıların yaptığı masrafları tazmin etmekle yükümlüdür. Öte yandan, katılımcıların beklenen sonucu elde etme kapasitesinin bulunmadığının ispatı, vaat edeni bu sorumluluktan kurtaran önemli bir hukuki savunma aracıdır. Yarışma ve ödül süreçlerinde şartname hükümleri asıl olup, kurallara aykırı davrananların yarışma dışı bırakılması veya yeni müsabakalardan men edilmesi gibi yaptırımlar hukuken geçerli kabul edilmektedir.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/4639, K. 2014/10201, T. 10.06.2014 https://app.dejure.ai/dokuman/fd1ad316-9ac4-45a0-a6a4-9b627244aada
Bu kararlar, ödül vaadinde bulunan tarafların hangi şartlar altında masraflardan sorumlu olacağını, cayma hakkının sınırlarını ve ilan edilen şartnamenin taraflar arasındaki hukuki bağlayıcılığını ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır.