Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
ISLAH HAKKINDA EMSAL KARARLI BİR İNCELEME
Aşağıdaki sorular, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) yer alan tamamen ıslah kurumuna ilişkindir. İlgili kanun hükmü ve Yargıtay/Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından yapılan atıflarla sorular yanıtlanacaktır.
1. Tamamen Islah Durumunda Yeni Dava Dilekçesi Verme Zorunluluğu Hangi Kanun Maddesinde Düzenlenmiştir?
Tamamen ıslaha ilişkin yükümlülük HMK m.180’de açıkça düzenlenmiştir. Bu maddeye göre:
“Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf, bu bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır. Aksi hâlde, ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir.”
Örnek Karar:
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi, E. 2023/436 K. 2024/824 T. 12.06.2024
https://app.dejure.ai/dokuman/99959be6-df89-4a22-8113-64b95a570b85
Kararda HMK 180. maddeye atıf yapılarak tamamen ıslah hâlinde yeni bir dava dilekçesi verilmesinin zorunlu olduğu vurgulanmıştır.
2. Yeni Dava Dilekçesi Bir Hafta İçinde Verilmezse Islah Geçersiz mi Sayılır?
Evet. HMK 180. maddesi uyarınca, bir hafta içinde yeni dava dilekçesi verilmediği takdirde, kanun emredici şekilde “ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir” demektedir. Yani bu süre kaçırılırsa, tamamen ıslah sonuç doğurmaz.
Örnek Karar:
- Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/1078 K. 2023/986 T. 18.10.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/deaacb49-2b32-41b3-992a-1e3eb47d6154
Kararda, “Davasını tamamen ıslah eden tarafın yeni dava dilekçesi sunmaması hâlinde ıslah yapılmamış gibi devam edileceği” açıkça belirtilmiştir.
3. Islah Dilekçesinde Islah Edilen Hususlar Belirtilirse Yine de Yeni Dava Dilekçesi Vermek Gerekir mi?
Tamamen ıslah hâlinde, kanun mutlaka “yeni bir dava dilekçesi” verilmesini emreder. Islah dilekçesinde hangi hususların değiştirildiği veya artırıldığı belirtilse dahi, HMK 180 gereğince yeniden (tüm zorunlu unsurları içeren) dava dilekçesi sunulmadığı sürece ıslah geçerli olmaz.
Bu konuda Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/1675 K. 2025/82 T. 17.01.2025 kararında (
https://app.dejure.ai/dokuman/62426111-7602-4061-be7e-8c7046c5f07b
) şu ifadeye yer verilmiştir:
“Davasını tamamen ıslah etmiş olan davacı, ıslah dilekçesinde aynı zamanda ıslah ettiği işlemi açıkça belirtmişse davacının artık HMK m.180’e göre bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermesine gerek yoktur” şeklindeki yanılgının önüne geçilerek, mahkeme görüşünde de bu zorunluluğun varlığı teyit edilmiştir. Uygulamada çoğunlukla, ıslah dilekçesinin tek başına ‘yeni dava dilekçesi’ yerine geçemeyeceği kabul edilir.
Dolayısıyla kanunda çizilen usul net: tamamen ıslah varsa, en geç bir hafta içinde yeni dava dilekçesi (HMK 119’daki unsurları taşıyacak şekilde) verilmelidir.
4. Mahkemeler Bir Haftalık Süreyi Geçiren Islahları Kabul Edebilir mi?
Kanun, bir haftalık sürenin kaçırılması hâlinde ıslahın “hiç yapılmamış sayılacağını” açıkça hükme bağlamıştır. (HMK m.180) Bu süre, emredici ve kesin bir süre olup, mahkemece resen de dikkate alınır. Mahkemelerin bu süreyi uzatma veya sonradan kabul etme imkânı yasal düzenlemeye göre bulunmamaktadır.
Örnek Karar:
- Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2020/2652 K. 2021/1340 T. 01.04.2021
(Karar metni özetle: “Bir haftalık süre geçirilirse, geçerli bir ıslah yapılmış gibi işlem tesis edilemez ve ıslah hiç yapılmamış sayılır.”)
Dolayısıyla mahkemenin, “bir haftalık kesin süreyi” aşan bir ıslahı kendi inisiyatifiyle geçerli sayması mümkün değildir; zira kanun “hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir” diyerek yaptırımı belirlemiştir.
Sonuç
- HMK 180 maddesi, davasını tamamen ıslah eden tarafa “bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi verme” yükümlülüğü getirir.
- Süresi içinde yeni dava dilekçesi verilmezse ıslah geçersiz sayılır, eski dava kaldığı yerden (hiç ıslah olmamış gibi) devam eder.
- Tamamen ıslahta, yeni dava dilekçesinin verilmesi kanunen zorunludur. Yalnızca ıslah dilekçesinde hususların belirtilmesi yeterli sayılmaz.
- Bir haftalık yasal süre emredici niteliktedir; mahkeme, süresini kaçıran bir ıslahı geçerli kabul edemez.
Bu esaslar, HMK’nın davayı tamamen ıslah kurumunun amacını ve çerçevesini belirlemektedir.