Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 7. maddesi uyarınca, ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesi bir öneri olarak kabul edilmez. Bu düzenleme, kişilerin iradeleri dışında kendilerine gönderilen eşyalar karşısında korunmasını amaçlamaktadır. Aşağıda, konuya ilişkin temel sorular emsal kararlar üzerinden yanıtlanmıştır.
1. Talep edilmeden gönderilen bir malı teslim alan kişi, bu malı iade etmek veya saklamak zorunda mıdır?
"Türk Borçlar Kanunu 7. maddesinde 'ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz. bu şeyi alan kişi, onu geri göndermek veya saklamakla yükümlü değildir' diyerek talep edilmeden gönderilen bu ürünleri ne geri göndermekle ne de saklamakla ilgili bir yükümlülük belirlememiştir." (İstanbul 3. ATM, 2022/218 K.). Bu çerçevede, kişiye hiçbir yükümlülük yüklenmemiştir.
Emsal Karar
- İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/474, K. 2022/218, T. 16.03.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/e547cfc5-36b0-453e-abf9-fc4dbc462615
Kararda; müvekkil şirketin hiçbir şekilde talep etmediği ürünleri iade etmek istediği ancak kabul edilmediği, TBK 7. maddesi uyarınca bu ürünleri geri göndermek veya saklamakla ilgili bir yükümlülüğün bulunmadığı vurgulanmıştır.
2. Türk Borçlar Kanunu'nun "ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz" hükmü hangi durumlarda geçerlidir?
Bu hüküm, taraflar arasında geçerli bir sipariş veya talep olmaksızın mal gönderilmesi durumunda geçerlidir. "7. maddede, ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesinin öneri sayılmayacağı, bu şeyi alan kişinin onu geri göndermek veya saklamakla yükümlü olmadığına yer verilmiştir." (İstanbul BAM 17. HD, 2022/79 K.). Eğer ortada bir irade beyanı veya usulüne uygun bir icap yoksa, gönderilen mal öneri niteliği taşımaz.
Emsal Karar
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E. 2018/3105, K. 2022/79, T. 27.01.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/c43d0e98-aa61-4a32-85e9-c6cf7944508a
Kararda; catering hizmeti gibi durumlarda, taraflar arasında yasal düzenleme kapsamında bir sözleşmenin varlığı için gerekli olan karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklaması mevcut değilse, ısmarlanmamış şeylerin gönderilmesine ilişkin hükümlerin devreye gireceği belirtilmiştir.
3. Sipariş edilmeyen bir ürünün gönderilmesi durumunda, gönderen tarafın hakları nelerdir?
Gönderen tarafın yaptığı bu işlem bir öneri (icap) sayılmadığından, karşı tarafın sessiz kalması bir kabul beyanı oluşturmaz. "Ismarlanmamış bir şeyin gönderilmesinin öneri sayılmayacağı, bu şeyi alan kişinin onu geri göndermek veya saklamakla yükümlü olmadığı" (İstanbul Anadolu 4. ATM, 2025/702 K.) ilkesi gereği, gönderen taraf alıcıyı herhangi bir ödeme veya sözleşme ile bağlı tutamaz. Alıcının bu malları geri alması için yaptığı bildirimlere rağmen gönderen tarafın iadeden kaçınması durumunda alıcı sorumlu tutulamaz.
Emsal Karar
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/514, K. 2025/702, T. 16.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/921cfb11-c768-4426-8e7a-06b18cf66f29
Kararda; davacının müvekkilin sipariş etmediği malları gönderdiği, bu malları geri almayarak dürüstlük kuralına aykırı davrandığı, ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesinin öneri sayılmayacağı savunması üzerinde durulmuştur.
Sonuç
Yargı kararları ve TBK 7. maddesi uyarınca, bir kişiye rızası ve talebi dışında gönderilen eşyalar hukuk sisteminde bir sözleşme teklifi olarak değerlendirilmez. Bu kapsamda alıcı, kendisine ulaştırılan ürünü muhafaza etmek, depolamak veya masraflarını üstlenerek geri göndermekle yükümlü kılınmamıştır. Gönderen taraf, alıcının susmasını bir kabul olarak yorumlayamayacağı gibi, sipariş edilmemiş bu ürünler üzerinden hukuki bir alacak veya borç ilişkisi de tesis edemez.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/474, K. 2022/218, T. 16.03.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/e547cfc5-36b0-453e-abf9-fc4dbc462615
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E. 2018/3105, K. 2022/79, T. 27.01.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/c43d0e98-aa61-4a32-85e9-c6cf7944508a
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/514, K. 2025/702, T. 16.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/921cfb11-c768-4426-8e7a-06b18cf66f29
Bu kararlar, ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesi durumunda alıcının herhangi bir iade veya saklama yükümlülüğü bulunmadığını, bu durumun TBK 7. maddesi uyarınca bir öneri teşkil etmediğini ve gönderen tarafın bu eylemle karşı taraf üzerinde hukuki bir bağ kuramayacağını ayrıntılı şekilde açıklamaktadır.