Blog

İstinaf Aşamasında Nüfus Kayıt Örneği Talebi ve Uygulamadaki Önemi

İstinaf yargılaması, ilk derece mahkemesince verilen kararların hem usul hem de esas bakımından tekrar incelendiği bir kanun yoludur. Bu aşamada tarafların kimliği, miras hukuku yönünden sıfatları veya benzeri konularda ek inceleme ihtiyacı doğabilir. Nitekim nüfus kayıt örneği talep edilmesi de bu ek inceleme kapsamında sıkça görülen bir uygulamadır. Aşağıda, nüfus kayıt örneği istenmesinin ne anlama geldiği, bu talebin olağanlığı ve kararın hangi safhasıyla bağlantılı olduğuna dair değerlendirmeler yer almaktadır.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
istinaf
nüfus kayıt
örnek talebi
uygulama
emsal karar

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

İstinaf Aşamasında Nüfus Kayıt Örneği Talebi ve Uygulamadaki Önemi

İstinaf yargılaması, ilk derece mahkemesince verilen kararların hem usul hem de esas bakımından tekrar incelendiği bir kanun yoludur. Bu aşamada tarafların kimliği, miras hukuku yönünden sıfatları veya benzeri konularda ek inceleme ihtiyacı doğabilir. Nitekim nüfus kayıt örneği talep edilmesi de bu ek inceleme kapsamında sıkça görülen bir uygulamadır. Aşağıda, nüfus kayıt örneği istenmesinin ne anlama geldiği, bu talebin olağanlığı ve kararın hangi safhasıyla bağlantılı olduğuna dair değerlendirmeler yer almaktadır.

1. İstinaf Aşamasında Nüfus Kayıt Örneği Talebi Kararın Yakın Olduğu Anlamına mı Gelir?

Nüfus kayıt örneği talebinin doğrudan “kararın çok yakında verileceği” şeklinde yorumlanması her zaman doğru olmaz. İstinaf incelemesinin temel amacı; ilk derece mahkemesi kararının hem maddi vakıa hem de hukuki yönden yeniden değerlendirilmesidir. Mahkeme, davanın çözümü için gerekli gördüğü tüm bilgi ve belgeleri talep edebilir. Bu kapsamda nüfus kayıt örneğine ihtiyaç duyulması, davanın çözümünde etkili olabilecek kimlik, mirasçılık, evlilik durumu veya benzeri hususların açıklığa kavuşturulması amacını taşır.
Dolayısıyla nüfus kayıt örneği talebi, kararın hemen verileceği anlamına gelmez; çoğu zaman mahkeme, eksiklikleri giderme veya kimlik/miras bağlantılarını netleştirme ihtiyacı duyduğunda bu evrakları talep eder.

2. İstinaf Sürecinde Nüfus Kayıt Örneği Talebi Ne Kadar Olağan Bir Uygulamadır?

İstinaf mahkemesi, tarafların mirasçı sıfatını yahut kişisel hâllerini ilgilendiren bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda veya kimliğin doğrulanması, davacı-davalı tarafın sıfatı, taraf ehliyeti gibi unsurlar netleştirilmek istendiğinde nüfus kayıt örneği isteyebilir.
Bu durum, özellikle miras hukuku, aile hukuku (boşanma, velayet vb.) ve kişisel hâl davalarında görülebilir. Hatta bazen, basit bir alacak davasında dahi tarafların halefiyet (mirasçılık) durumlarının doğrulanması gerekebileceğinden nüfus kayıt örneği istenebilir. Bundan dolayı uygulama genel olarak olağan sayılmaktadır.
Nitekim, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/244, K. 2023/66, T. 24.01.2023 tarihli karar da (
https://app.dejure.ai/dokuman/5e4a09e2-fbbe-42f3-aa2f-a15e64854857
) istinaf sürecinde, dosyadaki taraf bilgilerinde eksik veya şüpheli durum olduğunda gerek kimlik tespiti gerekse miras ilişkilerinin açıklığa kavuşturulması için evrak talep edilmesinin doğal olduğunu vurgulamıştır.

3. Nüfus Kayıt Örneği Talebinin Davanın Hangi Aşamasında Gerçekleştiğine Dair Kararlardaki Bilgiler

Yargılama aşamalarında mahkemenin (ya da bölge adliye mahkemesinin) dosyayı incelerken davanın esasıyla ilgili eksiklikleri tamamlaması gerekebilir. Bu eksiklikler taraf teşkili, kimlik bilgilerinin doğrulanması, mirasçılık sıfatı veya benzeri hususlar olabilir. Nüfus kayıt örneği, işte bu aşamada -yani dosyada bir belirsizlik veya ek inceleme ihtiyacı tespit edilirse- istenir.
Danıştay, Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarında vurgulandığı gibi (örneğin Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/96, K. 2021/205, T. 04.03.2021 kararında [
https://app.dejure.ai/dokuman/eeb20add-a586-446e-b6f4-336c140b8563
) mahkemeler, re’sen veya talep üzerine tarafların veya mirasçıların kimlik ve ehliyet durumlarını aydınlatmak amacıyla nüfus kayıt bilgilerinin getirilmesine karar verebilir. Bu talepler genellikle:

  1. Dosyada miras sebebiyle taraf değişikliği söz konusu ise,
  2. Taraf ad-soyadı veya nüfusta yer alan bilgilerin doğruluğu ihtilaflı ise,
  3. Aile hukukuna ilişkin davalarda, çocukların velayet vb. hakları,
  4. Davacı veya davalının ölümü sebebiyle mirasçıların davaya katılımı gerektiğinde
    ortaya çıkar.

Bu tür bir belge talebi, istinaf incelemesinin “ara karar” safhasında veya davanın esasına girilirken eksik görülen hususların tamamlanması sürecinde karşımıza çıkabilir. Yani mahkeme, nihai karardan önce, eksik delilleri ikmal etmek veya çelişkileri gidermek amacıyla nüfus kaydı gibi belgeler getirtir. Bu aşama, kararın çok yakın olduğu izlenimi verebilirse de tek başına yeterli bir gösterge değildir. Çünkü mahkeme, nüfus kayıt örneğini inceledikten sonra yeniden delil toplayabilir veya başka eksik hususları tamamlama yoluna gidebilir.

Sonuçla İlgili Kısa Cevaplar

  1. Nüfus kayıt örneği talep edilmesi, her durumda istinaf aşamasının sonuna gelindiği veya “kararın yakında çıkacağı” anlamını taşımamaktadır. Karar yakın olabilir de, olmayabilir de; mahkeme eksiklikleri gidermek için bu talepte bulunur.
  2. Nüfus kayıt örneği istemek istinaf incelemesinde olağan bir uygulamadır. Özellikle mirasçılık, ehliyet, taraf sıfatı gibi konuların açıklığa kavuşturulması için mahkeme bu bilgileri istemek durumundadır.
  3. Yargı kararlarına göre (örneğin yukarıda belirtilen Sakarya BAM kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı), istinaf sürecinde nüfus kayıt örneği talebi genellikle davada kimlik veya miras bağlantılı eksiklerin giderilmesi amacıyla yapılır ve çoğunlukla dosyanın ara inceleme veya esasa geçiş aşamasında söz konusu olur. Böylece mahkeme, eksik veya kuşkulu durumları netleştirip nihai kararını verir.

Kaynaklar/Emsal Kararlar

Belirtilen kararlar, istinaf aşamasında gerekli görüldüğü takdirde nüfus kayıt örneği veya benzeri belgelerin istenebileceğini, bunun da yargılamanın doğal ve olağan bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır.