Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
KAMU GÖREVLİSİNE “GÖREVİNDEN DOLAYI HAKARET” SUÇU VE TCK 125/3-a MADDESİNİN UYGULANMASI
Bu makalede, “kamu görevlisine hakaret” ve özellikle “görevinden dolayı hakaret” kavramının mahkemelerce nasıl tanımlandığı, hangi şartlarla görevle bağlantının kurulduğu ve TCK 125/3-a hükmünün bu durumlarda nasıl uygulandığı, ilgili emsal kararlar ışığında ele alınacaktır.
1. “GÖREVDEN DOLAYI HAKARET” KAVRAMI MAHKEME KARARLARINDA NASIL TANIMLANIYOR?
Görevinden dolayı hakaret, kamu görevlisinin ifa ettiği veya ifa etme biçimiyle bağlantılı olan bir fiile yönelik tahkir edici söz veya davranışlardır. Hakaret fiili, kamu görevinin yapılmasından ya da yerine getiriliş şekli/sonuçlarıyla ilgili olarak gerçekleştirildiğinde, “görevden dolayı” niteliği kazanır.
-
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/7181 K. 2020/149 T. 13.01.2020
(Link)
Kararda, sanığın kamu görevlisine yönelik hakaretinin “görevin yerine getiriliş biçimi ile bağlantılı” olduğu, dolayısıyla hakaretin görevinden dolayı kabul edilmesi gerektiği ve TCK 125/3-a hükmünün uygulanması gerektiği belirtilmiştir. -
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/459 K. 2023/2226 T. 12.04.2023
(Link)
Bu kararda, “hakaret fiilinin koruduğu hukuki değerin, kişinin onur, şeref ve saygınlığı” olduğu vurgulanmış; ancak bunun kamu görevlisinin görevi ile bağlantısı kurulmuşsa görevden dolayı nitelik kazanacağı belirtilmiştir.
2. KAMU GÖREVLİSİNE HAKARETİN “GÖREVDEN DOLAYI” SAYILMASI İÇİN HANGİ ŞARTLAR ARANMAKTADIR?
Yargı kararlarında, TCK 125/3-a uyarınca suçun nitelikli hâlinden söz edilebilmesi için şu koşullar aranır:
-
Mağdurun Kamu Görevlisi Olması
- TCK m. 6/1-c’de tanımlanan “kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi” niteliğine sahip olmalıdır.
-
Hakaretin Görevden Dolayı Yapılması
- Hakaret suçu, kamu görevlisinin kanun veya diğer mevzuattan kaynaklanan bir görevinin yerine getirilmesinden ötürü veya bunun şekli/sonucu ile bağlantılı olarak işlenmelidir.
- Sözler veya eylem, kişisel sebepler veya özel husumet yerine, kamu görevi ifası nedeniyle sarf edilmelidir.
-
Görev ve Hakaret Arasında Nedensellik Bağı
- Hakaretin, görevli kişinin icra etmekte olduğu veya görevinin sonuçlarıyla ilgili bir nedene dayanması gerekir.
Örnek:
-
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/11704 K. 2022/21671 T. 02.11.2022
(Link)
Kararda, hakareti doğrudan görevle ilgisi bulunmayan bir kişisel husumet kapsamında gerçekleşmişse TCK 125/3-a’nın uygulanmayacağı, ancak görevden kaynaklı bir nedensellik bağı mevcutsa nitelikli halin söz konusu olacağı vurgulanmıştır. -
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2019/11580 K. 2020/6868 T. 09.06.2020
(Link)
Bu kararda, “sanığın sözlerinin, mağdurun ifa ettiği kamusal görevin icrasıyla bağlantılı olduğu ve rencide edici nitelik taşıdığı” belirtilmiş, söz konusu bağ kurulamadığı takdirde hakaretin “basit hal” kapsamında değerlendirileceği ifade edilmiştir.
3. TCK 125/3-a MADDESİ BU TÜR HAKARET SUÇLARINDA NASIL UYGULANMAKTADIR?
- TCK 125/3-a hükmü, hakaret suçunun kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesi halinde cezanın alt sınırının bir yıldan az olamayacağını öngörür.
- Nitelikli hal uygulaması için:
- Mağdurun kamu görevlisi olması,
- Eylemin görevle ilgili olarak gerçekleştirilmesi,
- Hakaretin gerçekten onur, şeref ve saygınlığı ihlal edici boyutta olması aranır.
Uygulama Örneği
- Görevle bağlantı yoksa: Basit hakaret (TCK 125/1).
- Görevle bağlantı kurulmuşsa: TCK 125/3-a kapsamında alt sınırı 1 yıl hapis cezasından az olmamak üzere hüküm kurulur.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/7181 K. 2020/149 T. 13.01.2020
(Link)
Kararda, “kamu görevlisine görevinden dolayı” hakaretin sabit görülmesi üzerine TCK 125/3-a maddesi doğrultusunda temel cezanın 1 yıl hapis alt sınırdan belirlenmesi gerekçesiyle mahkemenin bozmadan dönmesi gerektiğine değinilmiştir.
SONUÇ
- “Görevinden dolayı hakaret”, hakaret suçunun nitelikli halidir ve kamu görevlisi olma ile bu görevin icra edilmesi arasında bir bağlantıyı gerekli kılar.
- Hakaretin, kişinin özel husumetine dayanmayıp doğrudan görevin yerine getiriliş biçimi veya görevin sonucu nedeniyle yapılması, TCK 125/3-a maddesinin uygulanmasını gerektirir.
- Bu nitelikli halin uygulanmasında cezanın alt sınırı 1 yıl hapis olup, mahkemelerce nedensellik bağı özenle incelenir; görev ile hakaret arasındaki bağlantı saptanamıyorsa, suç basit halden değerlendirilir.
Böylelikle, kamu görevlisine “görevinden dolayı” hakaret suçuna ilişkin yargı kararlarında, öncelikle mağdurun konumu, hakaret fiilinin doğrudan göreve dayanıp dayanmadığı ve sözlerin kişiyi küçük düşürücü boyuta ulaşıp ulaşmadığı değerlendirilmektedir. TCK 125/3-a ise bu bağlantı kurulduğunda, cezayı nitelikli hal kapsamında ağırlaştırıcı şekilde devreye sokmaktadır.