Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Aşağıdaki değerlendirmeler, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 187. maddesinde düzenlenen "Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma" suçuna ve bu suç hakkında verilmiş yargı kararlarına dayanmaktadır.
1) "Bu suçun tabip veya eczacı tarafından işlenmesi halinde ceza ne oranda artırılır?"
TCK m.187 hükmü yanında, uygulamada yer verilen ilgili düzenlemeler uyarınca:
"Bu maddede tanımlanan suçların, tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır."
Dolayısıyla, failin tabip veya eczacı olması hâlinde, mahkemece temel ceza belirlendikten sonra, bu suçtan dolayı bulunan ceza %50 (yarı oranında) artırılmaktadır.
Emsal Karar
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/609 K. 2022/245 T. 07.04.2022
Karar metni için tıklayınız
Kararda, TCK m.187 veya m.188 kapsamında yer alan suçların tabip/eczacı vb. meslek mensupları tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek cezanın yarı oranda artırılması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
2) "Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma" suçunun kapsamına hangi eylemler girer?
TCK m.187, ilacın "insan hayatına ve sağlığına zarar verecek nitelikte" üretilmesi veya satılmasını yaptırım altına alır. Suçun oluşabilmesi için:
- İlacın yapımı ya da satımı söz konusu olmalıdır.
- Bu ilacın, kişilerin hayat ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş veya değiştirilmiş olması ya da niteliksiz/standart dışı olarak üretilmesi gerekir.
Sadece ilacın izinsiz üretilmesi veya reçetesiz satılması tek başına TCK m.187 kapsamına girmeyebilir. Burada belirleyici husus, yapılan/satılan ilacın kişilerin sağlığı açısından risk oluşturacak şekilde bozuk veya değiştirilmiş olmasıdır.
Emsal Karar
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2023/15398 K. 2023/11323 T. 19.12.2023
Karar metni için tıklayınız
Sanığın, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak şekilde ilaç yaptığı/sattığı sabit görülerek 1 yıl 1 ay 10 gün hapis ve adli para cezası ile cezalandırıldığı belirtilmiştir.
Emsal Karar
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/16727 K. 2021/9392 T. 29.09.2021
Karar metni için tıklayınız
Kararda, "sadece ilacın izinsiz üretilmesi veya satılmasının tek başına TCK m.187 kapsamına girmeyeceği, ilacın insan hayatı ve sağlığı için tehlike doğuran nitelikte olup olmadığının araştırılması gerektiği" vurgulanmıştır.
3) Mahkeme kararlarında, bu suçtan hüküm giyen kişilere uygulanan tipik cezalar nelerdir (hapis ve adli para cezası açısından)?
TCK m.187'de, "bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüze kadar adlî para cezası" öngörülmüştür. Yargıtay içtihatlarına bakıldığında, temel cezanın 1 yıldan 5 yıla kadar hapis olarak belirlendiği, ayrıca adli para cezasına da hükmedildiği görülmektedir.
Uygulamada:
- Hapis cezası: 1 yıl civarı ile başlayıp 5 yıla kadar çıkabilmektedir.
- Adli para cezası: Genellikle 100 ila birkaç bin TL veya gün adedi üzerinden hükmolunabilmektedir (örneğin 1 yıl 1 ay 10 gün hapis ve 2.660 TL adli para cezası gibi).
Örnek Karar
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2023/15398 K. 2023/11323 T. 19.12.2023
Karar metni için tıklayınız
Sanığa 1 yıl 1 ay 10 gün hapis ve 2.660,00 TL adli para cezası verildiği, TCK m.187/1-2 uyarınca hüküm kurulduğu belirtilmiştir.
4) İlaç yapma veya satma suçunda cezanın artırılmasını gerektiren diğer meslek grupları hangileridir?
İlgili yargı kararlarında ve TCK hükümlerinde, cezanın artırılmasını gerektiren meslek grupları olarak "tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, kimyacılıkla veya ecza ticaretiyle iştigal eden kişi" sayılmıştır. Bu meslek veya konumlara sahip bir kişinin TCK m.187 kapsamındaki suçu işlemesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranda artırılır.
Emsal Karar
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/609 K. 2022/245 T. 07.04.2022
Karar metni için tıklayınız
Kararda, TCK m.187 kapsamında sayılan meslek grupları ve ceza artırım oranı açıklanmıştır.
Sonuç
- Tabip veya eczacı (veya TCK m.187'de belirtilen diğer meslek mensupları) tarafından bu suç işlendiğinde, ceza yarı oranında artırılır.
- Suçun kapsamı, ilacın "kişilerin hayatı ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde" üretilip satılmasını içerir.
- Uygulanan tipik cezalar, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ile birlikte adli para cezası şeklindedir.
- Cezayı artıran diğer meslekler arasında diş tabipliği, kimyagerlik, veterinerlik, hemşirelik, ebe, laborantlık vb. bulunmaktadır.
(Bu açıklamalar, 5237 sayılı TCK m.187 ve ilgili yargı içtihatları esas alınarak yapılmıştır. Somut olayın özellikleri, failin mesleği, suçun işleniş biçimi vb. hususlar cezanın belirlenmesinde etkilidir.)