Blog

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçuna İlişkin Emsal Kararlarla Değerlendirme

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (“TCK”) 109. maddesinde düzenlenen “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma” suçu, bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten veya bir yerde kalmaktan mahrum bırakmayı cezalandırmaktadır. Aşağıda, bu suçun temel cezası, cezanın artırıldığı hâller ve oranları, suçun cinsel amaçla işlenmesi durumunda cezanın ne şekilde değiştiği ve suçun işlenmesi sırasında yaralama meydana gelmesi hâlinde uygulanacak hükümler, emsal yargı kararlarının ışığında ele alınmıştır.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu
yargıtay kararları
değerlendirme

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN KILMA SUÇUNA İLİŞKİN EMSAL KARARLARLA DEĞERLENDİRMELER

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (“TCK”) 109. maddesinde düzenlenen “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma” suçu, bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten veya bir yerde kalmaktan mahrum bırakmayı cezalandırmaktadır. Aşağıda, bu suçun temel cezası, cezanın artırıldığı hâller ve oranları, suçun cinsel amaçla işlenmesi durumunda cezanın ne şekilde değiştiği ve suçun işlenmesi sırasında yaralama meydana gelmesi hâlinde uygulanacak hükümler, emsal yargı kararlarının ışığında ele alınmıştır.

1. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Temel Cezası

TCK m.109/1 hükmüne göre:

“Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.”

Bu hüküm suçun temel hâlini düzenlemektedir. Buna göre failin hukuka aykırı herhangi bir davranışıyla mağdurun seyahat ve yer değiştirme özgürlüğünün kaldırılması veya kısıtlanması durumunda bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Emsal Karar:

2. Cezanın Artırıldığı Hâller ve Artırım Oranları

TCK m.109’un ikinci ve üçüncü fıkralarında nitelikli hâller düzenlenmiştir:

  1. Cebir, Tehdit veya Hile Kullanılması (TCK m.109/2):

    “Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

  2. Silahla, Birden Fazla Kişiyle veya Belirtilen Diğer Unsurlarla İşlenmesi (TCK m.109/3):

    “Bu suçun;
    a) Silahla,
    b) Birden fazla kişi tarafından birlikte,
    c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
    d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
    e) Üstsoy, altsoy veya eşe ya da boşandığı eşe karşı,
    f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
    İşlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.”

Buna göre cebir, tehdit veya hile varsa ceza 2 yıldan 7 yıla, ayrıca üçüncü fıkrada sayılan hususların varlığı hâlinde ceza bir katı oranında artırılır.

Emsal Karar:

  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/584 K. 2023/309 T. 24.05.2023
    (https://app.dejure.ai/dokuman/3e5cb1cb-30b7-4382-bdc4-95813e8a5406)
    Kararda, cebir ve tehdit kullanılarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma fiilinde 2 ila 7 yıl hapis cezası öngörüldüğü, suçun daha ağır nitelikli hâllerinde cezaya bir kat artırım uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

3. Suçun Cinsel Amaçla İşlenmesi Durumunda Ceza

TCK m.109/5 uyarınca:

“Suçun cinsel amaçla işlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.”

Dolayısıyla, cinsel motivasyon veya amaçla hürriyeti tahdit eylemini gerçekleştiren fail hakkında, hem temel ceza belirlenecek hem de yarı oranında (1/2) artırım uygulanacaktır.

Emsal Karar:

4. Suçun İşlenmesi Sırasında veya Amacıyla Yaralama Meydana Gelmesi Hâlinde Hükümler

TCK m.109/6:

“Bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.”

Buna göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma fiilini icra ederken fail aynı zamanda kasten yaralama suçunu da işlerse – özellikle netice sebebiyle ağırlaşmış hâlleri varsa – fail hürriyeti tahdit suçunun cezasına ek olarak ayrıca kasten yaralamadan da cezalandırılır.

Emsal Karar:

  • Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/85 K. 2024/4309 T. 09.05.2024
    (https://app.dejure.ai/dokuman/21b0ff90-1565-41f1-85d8-e54eacd965e4)
    Kararda, suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama gerçekleştirildiğinde, failin hem TCK m.109 hükmü hem de yaralama suçunun ağır neticelerine dair hükümlere göre cezalandırılacağı ifade edilmiştir.

SONUÇ

  • Temel Ceza (TCK m.109/1): 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası.
  • Nitelikli Hâller (Cebir, Tehdit veya Hile TCK m.109/2): 2 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası; silahla, birden fazla kişiyle, kamu görevi nedeniyle vb. durumlarda (TCK m.109/3) ceza bir kat artırılır.
  • Cinsel Amaçlı İşlenmesi (TCK m.109/5): Yukarıdaki fıkralara göre belirlenen ceza yarı oranında artırılır.
  • Yaralama Suçunun İşlenmesi (TCK m.109/6): Hürriyeti tahdit sırasında kasten yaralama meydana gelmesi ve özellikle yaralama suçunun ağır neticeleri varsa, fail ayrıca kasten yaralamadan da cezalandırılır.

Emsal kararlar ışığında, kişi özgürlüğünün hukuka aykırı şekilde sınırlanması, işleniş şekline göre farklı cezalara tabi tutulmakta; suç cebir, tehdit veya cinsel amaç içermek suretiyle gerçekleştiğinde yahut silahla, birden fazla kişiyle işlenmesinde ceza önemli ölçüde artmaktadır. Suç işlenirken kasten yaralama meydana gelmesi durumunda ise fail, ayrı bir yaralama fiilinden ayrıca sorumlu tutulur.