Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
KISMİ DAVAYA İLİŞKİN TEMEL ESASLAR
1. Kısmi Dava Nedir?
Kısmi dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.109 hükmü kapsamında düzenlenmiştir. Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu hâllerde, alacağın ya da hakkın sadece bir kısmı dava yoluyla ileri sürülebilir. Örneğin, alacaklı, doğrudan bütün alacak miktarını değil, o alacağın belirli bir kesimini talep edebilir.
Bu hususa dair Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9604 K. 2023/5080 T. 09.05.2023 (
https://app.dejure.ai/dokuman/dfa0f7d4-02ad-4fde-9aee-e6d6460abd05
) kararında, kısmi davanın esasının, bölünebilir bir talebin yalnızca bir bölümünün dava edilmesi olduğu belirtilmiş; HMK 109. maddenin bu çerçevede nasıl uygulanacağına dair açıklamalar yapılmıştır.
2. Kısmi Dava Açmanın Şartları Nelerdir?
-
Talep Konusunun Bölünebilir Olması: HMK 109/1’de açıklandığı üzere, dava konusu alacağın veya hakkın niteliği itibarıyla bölünebilir olması gerekir. Örneğin, para alacakları veya tazminatlar genellikle bölünebilir niteliktedir.
-
Geri Kalan Kısımdan Feragat Yokluğu: HMK 109/3 uyarınca, dava açılırken açıkça feragat edilmediği sürece, kısmi dava açılması talebin geri kalanından vazgeçildiği anlamına gelmez. Yani, “alacağımın geri kalanını da daha sonra talep edebileceğim” iradesi korunmuş olur.
-
Dava Dilekçesiyle Belirtilen Kısım: Kısmi dava olduğunu ortaya koyabilmek için, davacı normalde fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu veya alacağının bir kısmını talep ettiğini belirtilmelidir. Bununla birlikte, HMK kısmi davanın kurulması için özel bir “fazlaya ilişkin hakları saklı tutma” ifadesi zorunluluğuna işaret etmese de uygulamada netlik için genellikle kullanılır.
3. Kısmi Dava Açmak, Talebin Geri Kalan Kısmından Feragat Anlamına Gelir mi?
Hayır. HMK 109/3’e göre, “Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.” Dolayısıyla kısmi dava açan taraf, geri kalan haklarını sonradan ayrı bir dava (ek dava) veya ıslah yoluyla talep edebilir.
Bu konudaki yasal düzenleme, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9604 K. 2023/5080 T. 09.05.2023 (
https://app.dejure.ai/dokuman/dfa0f7d4-02ad-4fde-9aee-e6d6460abd05
) ilamında da açıkça vurgulanmış; “talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmediği sürece, kısmi dava açılması feragat sayılmaz” şeklinde belirtilmiştir.
4. HMK 109. Madde Kısmi Davayı Nasıl Düzenlemektedir?
HMK’nın 109. maddesi özetle şu hükümleri içermektedir:
- (1) Fıkra: “Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.”
- (3) Fıkra: “Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.”
Böylece yasada, kısmi dava için bölünebilirlik koşulu belirtilmiş; açıkça feragat bulunmadıkça geri kalan hakların saklı kaldığı, yani ileride istenebileceği hüküm altına alınmıştır.
Sonuç
- Kısmi dava, bölünebilir nitelikteki bir alacağın veya hakkın yalnızca bir kısmının dava edilmesidir.
- Kısmi dava açmak için, talep konusunun bölünebilir olması gerekir.
- Kısmi dava açılması, kalan kısımdan feragat edildiği anlamına gelmez; HMK 109/3 bu hususu açıkça güvence altına almıştır.
- Dolayısıyla, kısmi davayı açan taraf, sonradan “ek dava” veya benzeri yollarla geri kalan hakkını isteyebilecektir.
Atıf:
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9604 K. 2023/5080 T. 09.05.2023 (
https://app.dejure.ai/dokuman/dfa0f7d4-02ad-4fde-9aee-e6d6460abd05
) kararında da açıklandığı üzere, kısmi dava, HMK 109 kapsamında talep konusunun bir kısmını ileri sürmeye imkân tanır ve davacı, geri kalan alacak hakkını saklı tutabilir.