Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
KULLANMAK İÇİN UYUŞTURUCU MADDE BULUNDURMA (TCK 191) VE KAMU DAVASININ AÇILMASININ ERTELENMESİ
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmak üzere satın alan, kabul eden veya bulunduran kişiye ilişkin olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 191. maddesinde, beş yıl süreli kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE) uygulaması öngörülmüştür. Aşağıda, bu uygulamanın şartları, süresi, yükümlülüklere uyulmaması hâlinde sonuçları ile m.191’deki ihlal ve tekrar hâlleri özetlenmektedir.
1) Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı Hangi Şartlarda ve Ne Kadar Süre İçin Verilir?
TCK 191 uyarınca, kullanmak için uyuşturucu madde satın alan veya bulunduran kişi hakkında, soruşturma aşamasında herhangi bir ek şart aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.
- Bu beş yıllık erteleme kararı, savcılık tarafından verilir ve şüpheli, yükümlülükler konusunda ayrıca uyarılır.
- Savcı, şüpheliyi bu dönemde tedaviye veya denetimli serbestlik gereklerine uyma konularında bilgilendirir.
Emsal Karar
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/12622 K. 2024/2780 T. 27.03.2024
Karar Metni
Kararda, 6545 sayılı Kanun ile değişik TCK 191. maddesi kapsamında şüpheli hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verileceği belirtilmiştir.
2) Erteleme Süresi İçinde Yükümlülüklere Uyulmaması Durumunda Hangi Sonuçlar Doğar?
- Erteleme süresi boyunca şüpheli, kendisine yüklenen yükümlülükleri (örneğin denetimli serbestlik ofisine belirli aralıklarla başvurma, tedaviye katılma vb.) veya uygulanan tedavinin gereklerini ihlalde ısrar ederse, hakkında kamu davası açılır.
- Aynı şekilde, tekrar uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma hâlinde de ihlal durumu gerçekleşmiş sayılır ve savcı, ertelenmiş kamu davasını açar.
Emsal Karar
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2019/4201 K. 2020/2995 T. 17.06.2020
Karar Metni
Kararda, TCK 191’de belirtilen yükümlülüklere aykırı davranış veya tekrar madde kullanma hâlinde, hakkında kamu davası açılacağı belirtilmiştir.
3) Denetimli Serbestlik Tedbiri Erteleme Süresince Nasıl Uygulanır ve Süresi Ne Kadar Uzatılabilir?
- Asgari bir yıl olmak üzere şüpheliye denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
- Bu süre, savcılığın kararıyla 6’şar aylık (veya 3’er aylık eski düzenlemeye göre) dilimler halinde en fazla iki yıl daha uzatılabilir (değişik düzenlemeler, 6545 sayılı Kanun sonrası fıkralarda yer alır).
- Gerek görülürse, şüpheli bu dönemde tedaviye de tabi tutulabilir.
- Savcılık, yılda en az iki defa şüphelinin uyuşturucu kullanıp kullanmadığını test ettirebilir.
Emsal Karar
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/12622 K. 2024/2780 T. 27.03.2024
Karar Metni
Denetimli serbestlik tedbirinin asgari bir yıl uygulanacağı, gerekirse en fazla iki yıl daha uzatılabileceği ve tedavi sürecinin de bu kapsamda değerlendirilebileceği ifade edilmektedir.
4) Madde 191’deki Suçun Tekrarı veya İhlali Durumunda Nasıl Bir Yol İzlenir?
- Erteleme süresi (beş yıl) içerisinde kişi, tekrar uyuşturucu madde kullanma veya bulundurma eylemini gerçekleştirirse, bu bir ihlal nedeni sayılır; hakkında kamu davası açılır.
- Aynı şekilde, denetim planı çerçevesinde kişinin tedavi veya diğer şartları yerine getirmemekte ısrar etmesi de ihlal sebebidir.
- TCK 191’e göre, tekrar madde kullanma durumu ayrıca soruşturmaya konu edilmez; ancak dördüncü fıkra uyarınca kamu davasının açılması artık engellenemez (ertelenmiş olan dosya bakımından).
Emsal Karar
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2020/368 K. 2020/1243 T. 24.02.2020
Karar Metni
Kararda, TCK 191 kapsamında tekrar uyuşturucu kullanan veya bulunduran kişinin bu ihlali nedeniyle ertelenmiş soruşturma bakımından savcının kamu davası açacağı vurgulanmıştır.
Sonuç
- Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulunduran veya kullanan kişiyi “cezalandırma” yerine “rehabilite etme” amacına yöneliktir.
- Şüpheli, 5 yıl süresince yükümlülüklere uymak ve tekrar uyuşturucu madde bulundurmamak zorundadır. Bu sürede asgari 1 yıl denetimli serbestlik ve gerektiğinde tedavi uygulanır; denetim süresi ayrıca uzatılabilir.
- Erteleme süresi içinde yükümlülüklerin ihlali veya suçun tekrarı hâlinde, hakkında derhâl kamu davası açılır.
(Bu metin bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda uzman görüşüne başvurulması tavsiye edilir.)