Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
MEMURUN WEB SİTESİ GELİRİ VE KAMU GÖREVLERİNE ETKİLERİ
Devlet memurları, kamu hizmetini yürütmeleri nedeniyle birtakım ödev ve sorumluluklara tabidir. Bu ödevlerin temelinde Anayasa’ya ve yasalara sadakat, tarafsızlık, devlete bağlılık ve çıkar çatışmasından kaçınma yükümlülükleri bulunmaktadır. Bir memurun, asli görevlerinin yanı sıra kendisine gelir sağlayan bir web sitesi kurması veya işletmesi, mevzuat ile tanınan bazı sosyal ve ekonomik haklara dayanabilir. Ancak bu faaliyetin, memurun görevini ihmal etmesine, devletin tarafsızlığını zedelemesine veya çıkar çatışması yaratmasına sebep olmaması gerekir.
Aşağıda, memurun web sitesi faaliyetiyle ilgili çeşitli hukuki değerlendirmeler ve Anayasa Mahkemesi kararlarından (bireysel başvuru incelemeleri) atıflar yer almaktadır.
1. Memurun Web Sitesi Geliri Asli Görevlerini İhmal Sayılır mı?
Devlet memurları, maaş dışında ek faaliyet veya gelir elde edebilir; ancak bu gelir, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde olmalıdır.
- Özellikle Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, kamu görevlilerinin sosyal yönlerinin bulunduğu, bazı ekonomik ve kişisel haklarından yararlanabileceği kabul edilmektedir. Ancak memurun asli görevi, kamusal hizmeti aksatmayacak şekilde yürütülmelidir.
- Örneğin, bir web sitesi üzerinden elde edilen reklam veya satış geliri, memurun işini savsaklaması sonucunu doğuruyorsa, ilgili disiplin hükümleri devreye girebilir. Memurun “asli görevlerini sekteye uğratacak ölçüde” zaman ve emek harcaması durumunda idare, disiplin soruşturması açabilir.
Atıf: “Devlet memurları, kamusal hizmetleri kamu yararı amacıyla sunmakla yükümlü kamu görevlileridir. (…) Kamu hizmetlerinin sunumunda devlet memurlarına ağır yükler yüklemesi ve bu hizmetlerde yaşanabilecek aksamaları önlemek adına katı tedbirler öngörmesi anlaşılabilir.”
(Anayasa Mahkemesi, B. 2018/17029 T. 16.06.2022,
link)
2. Eğitim Memurunun Web Sitesi Kamu Hizmetini Nasıl Aksatabilir?
Özellikle eğitim hizmetinde görev yapan (öğretmen, akademisyen vb.) memurların, öğrenciler ve eğitim kurumuyla ilişkileri oldukça hassastır.
- Zaman ve dikkat açısından ihmal: Web sitesi içeriği ve güncellemelerle aşırı meşgul olmak, ders planlaması, ölçme-değerlendirme ve öğrenciyle etkileşimi ikinci plana itebilir. Bu da kamu hizmetinin aksamasına yol açar.
- Mesleki itibar: Öğretmenin ders saatleri dışında sürekli siteyle ilgilenmesi, öğrenciler ve veliler nezdinde mesleki özenin sorgulanmasına neden olabilir.
Atıf: “Görev (…) gereği koruması gereken mesafeye riayet etmeyerek (…) göreviyle bağdaşmayan tutum ve davranışlar, yürütülen hizmetin aksamasına yol açtığında memurun uyarılması veya disiplin cezası uygulanması mümkündür.”
(Anayasa Mahkemesi, B. 2018/36354 T. 18.10.2022,
link)
3. Memurun Uzmanlık Sitesi Devletin Tarafsızlığını Zedeler mi?
Memurun göreviyle doğrudan ilgili uzmanlık alanında bir blog veya web sitesi açması;
- İçeriklerin “kişisel görüş” sınırını aşıp, memurun devletin görüşü veya “resmî tavrı” gibi algılanacak beyanlar vermesine neden olabilir.
- Tarafsızlığın korunması, özellikle siyasal ve idari konularda önemlidir. Memurun, kamusal otoritenin parçası olarak siyasi kutuplaşmada konum almış görünmesi, devletin tarafsızlığına gölge düşürebilir.
Atıf: “Devlet memurları (…) siyasi görüş sahibi olma, ülke sorunlarıyla ilgilenme hakkına sahip olsa dahi, kamusal görevlerini yürütürken bu görüşlerini dengeli ve siyaseten yansız olarak açıklamaları; memurun bulunduğu konum ve görev alanına göre ödev ve sorumluluk derecesinde ulusal makamların bir takdir marjı vardır.”
(Anayasa Mahkemesi, B. 2015/18147 T. 03.11.2022,
link)
4. Web Sitesi Gelirinde Memurun Kamu Görevi ile Çıkar Çatışması Nasıl Oluşur?
Kamu görevlisi, görevinden elde ettiği yetki ve nüfuzu kullanarak web sitesine reklam veya sponsorluk sağlıyorsa, çıkar çatışması doğabilir. Örneğin:
- Memurun, kendi sitesine kamudan iş yapan firmaların reklamlarını alması, “ayrıcalık tanıma” veya “kayırma” şüphesi yaratabilir.
- Devletin gücünü özel kazanç elde etmek amacıyla kullanmak, memurun sadakat ve tarafsızlık yükümlülüğüne aykırı düşer.
Atıf: “Kamu görevlilerinin (…) çıkar çatışmasından da kaçınmak zorunda oldukları, bu tür ilişki ve menfaat teminlerinin, memurun statüye bağlı sadakat ve tarafsızlık görevleriyle bağdaşmayacağı açıktır.”
(Anayasa Mahkemesi, B. 2017/15845 T. 21.01.2021,
link)
Sonuç
- Web sitesi faaliyeti, memurun kişisel özgürlük alanı içinde değerlendirilebilse de, kamu hizmetinin aksatılmaması, devletin tarafsızlığının korunması ve çıkar çatışması riskinin önlenmesi zorunludur.
- Memurun asli görevine zaman ve dikkat ayıramayacak ölçüde ek faaliyete yönelmesi veya devletin sağladığı yetkiyi kişisel kazanç amacıyla kullanması, çeşitli disiplin cezalarına yol açabilir.
- Kamu hizmetinin etkin şekilde yürütülmesi, memurun görev bilincini ihlal etmemesi ve hukuken sakıncalı çıkar çatışmaları doğmaması halinde, belirli şartlarda web sitesi geliri ile memuriyet bir arada sürdürülebilir.
Kaynakça / Emsal Kararlar
-
Anayasa Mahkemesi, B. 2018/17029 T. 16.06.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/868fb454-fd67-4fd2-88dd-af0314d43ed2 -
Anayasa Mahkemesi, B. 2018/36354 T. 18.10.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/8638199b-a44b-401e-aecc-6f2a85051637 -
Anayasa Mahkemesi, B. 2015/18147 T. 03.11.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/d3234946-ea89-42b3-8638-67dedd48fb10 -
Anayasa Mahkemesi, B. 2017/15845 T. 21.01.2021
https://app.dejure.ai/dokuman/3f3a5392-9bcd-4c58-ad70-ae2b8a922dc7