Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
MÜHÜR BOZMA SUÇUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki açıklamalar, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 203. maddesinde düzenlenen mühür bozma suçuna dair dört temel soruya ilişkin emsal kararlara dayanılarak hazırlanmıştır. Yazının amacına uygun olarak ilgili Yargıtay kararları dipnot şeklinde atıf yapılarak sunulmuş ve bu kararların metinlerine erişim bağlantıları eklenmiştir.
SORU 1: Bu madde kapsamında hangi eylemler “mühür bozma” olarak değerlendirilir?
TCK 203/1:
“Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Görüldüğü üzere mühür bozma suçu, iki seçimlik hareketle işlenebilir:
- Mührün kaldırılması (mührün bizzat fiziksel olarak ortadan kaldırılması, koparılması, sökülmesi veya kırılması).
- Mührün konuluş amacına aykırı hareket edilmesi (mühür bizzat kırılmamış olsa dahi, mührün korumayı amaçladığı şeye aykırı biçimde kullanım veya faaliyette bulunma).
Emsal Karar
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/6962 K. 2024/7367 T. 03.06.2024
Karar Metni
Kararda, TCK 203. maddenin “mührü kaldırma” ile “konuluş amacına aykırı hareket etme” şeklinde iki seçimlik hareket içerdiği açıkça belirtilmiştir.
SORU 2: “Konuluş amacına aykırı hareket” ifadesi hangi durumları kapsar?
Mühür, “bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için” konulur. Mührün fiziksel olarak koparılmamasına rağmen, mührün engellediği faaliyeti fiilen devam ettirmek veya mühürlü yerin kullanımını sürdürmek “konuluş amacına aykırı hareket” kapsamına girebilir.
Örneğin, ruhsatsız olduğu için faaliyetten men edilip mühürlenen bir işyerinde mührün kendisi sökülmemiş olsa bile, işyerinin faaliyetine gizlice devam edilmesi hâlinde mühür bozma suçu oluşabilir.
Emsal Karar
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/1109 K. 2021/5767 T. 22.06.2021
Karar Metni
Kararda, mühür bizzat kaldırılmamış olsa dahi, mühürlenmiş binanın kullanılmaya devam edilmesinin “mührün konuluş amacına aykırı hareket” olarak değerlendirilebileceği vurgulanmaktadır.
SORU 3: Bu suçun cezası belirlenirken hangi faktörler göz önünde bulundurulur?
TCK 203, bu suça “altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası” öngörmektedir.
Hakim, 5237 sayılı Kanun'un 61. maddesine göre cezanın bireyselleştirilmesinde şunları dikkate alır:
- Suçun işleniş biçimi (mührü bizzat fiziksel olarak mı kaldırdığı, yoksa mührün konuluş amacına aykırı mı davrandığı),
- Faaliyetin niteliği ve kapsamı (örneğin bir kerelik mi, tekrarlı mı, uzun süreli mi),
- Mevcut zarar veya tehlikenin ağırlığı,
- Failin kast derecesi.
Emsal Karar
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/8950 K. 2023/83 T. 11.01.2023
Karar Metni
Kararda, mührün ne şekilde bozulduğuna ve failin kastına bağlı olarak cezalandırmaya dair açıklamalar yapılmaktadır.
SORU 4: Mahkeme kararlarında, bu suçla ilgili verilen örnek olaylar var mı?
Uygulamada mühür bozma suçuna dair sık rastlanan örnek olaylar:
- Ruhsatsız işyerinin mühürlenmesinden sonra, işyerinin yeniden faaliyete devam ettirilmesi,
- Kaçak elektrik veya su kullanımını engellemek için konulan mühürlerin kaldırılması,
- Ruhsatsız inşaat sahasının mühürlenmesinden sonra inşai faaliyete devam edilmesi,
- Ruhsatsız şekilde çalışan işletmelerde, belediye zabıta ekiplerince konulan mühürlerin kırılması veya amacına aykırı kullanım.
Emsal Karar Örnekleri
-
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/11547 K. 2023/1017 T. 27.02.2023
Karar Metni- Sanığın, su bağlantısı kesilmek üzere konulan mührü kaldırması (mühür bozma).
-
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/18619 K. ... T. ... (Örnek)
Karar Metni- Kaçak elektrik kullanımını engellemek için elektrik sayacına takılan resmî mührün bozulduğu ve failin faaliyetlerine devam ettiği.
-
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/1109 K. 2021/5767 T. 22.06.2021
Karar Metni- İnşaat alanının ruhsatsız olması nedeniyle mühürlenmesine rağmen inşaat faaliyetine devam edilmesi.
Bu kararlar, mühür bozma suçunun nasıl ortaya çıktığına ilişkin somut örnekleri yansıtır.
SONUÇ
Mühür bozma suçu, TCK’nın 203. maddesinde iki seçimlik hareket şeklinde tanımlanmıştır:
- Resmî makamlarca usulüne uygun konulan mührü kaldırmak,
- Fiziksel olarak kaldırmamakla birlikte mührün konuluş amacına aykırı olarak faaliyet yürütmek.
Cezalandırmada altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür. Suçun oluşabilmesi için usulüne uygun konulmuş bir mührün varlığı ve failin bilerek o mühre aykırı biçimde davranması (ya fiziksel olarak bozması ya da amaca aykırı hareket etmesi) gereklidir. Uygulamada en sık rastlanan örnek olaylar, ruhsatsız işyerinin mühürlenip yeniden faaliyete sokulması, kaçak elektrik/su kullanımını engellemek üzere sayaca takılan mührün kaldırılması ve benzeri durumlardır.
Not: Bu metin bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklar için mutlaka mesleki hukuki destek alınmalıdır.