Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 62. maddesi, bir zarardan birlikte sorumlu olan kişilerin (müteselsil borçluların) kendi aralarındaki ilişkiyi, yani "iç ilişkiyi" düzenler. Bu madde, ödenen tazminatın sorumlular arasında nasıl paylaştırılacağını ve kendi payından fazlasını ödeyenin haklarını belirler. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin detaylar aşağıda sunulmuştur.
1. Müteselsil borçlular arasındaki tazminat paylaştırılmasında hangi kriterler esas alınır?
Tazminatın sorumlular arasında dağıtılmasında, her birinin zararın oluşmasındaki "etki derecesi" esas alınır. Kusur ve tehlike düzeyi, ödenecek payın miktarını doğrudan belirler.
"Kusur, hafif ihmalden başlayarak en ağır şekli olan kasta doğru bir yükselme gösterir. Rücu ilişkisinde kasten zarar veren ihmali ile zarar verene oranla daha yüksek bir paya sahip olur. Birlikte zarar verenlerin yarattıkları tehlikenin yoğunluğundan amaç, onların davranış, faaliyet veya işletmelerinin zararlı sonucun doğmasındaki etkinlik ve elverişlilik derecesidir." (İzmir BAM 4. HD, 2025/970 K.).
Emsal Karar
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2459, K. 2025/970, T. 16.05.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/3a318aab-eb94-4658-a5b8-cf9d5b37e609
2. Müteselsil borçlunun rücu hakkı hangi durumlarda doğar?
Rücu hakkı, borçlulardan birinin alacaklıyı (zarar göreni) kendi yasal sorumluluk payını aşacak şekilde tatmin etmesiyle doğar.
"Rücu, kendisine veya başkasına ait bir borç ifa ederek alacaklıyı tatmin eden kişinin, alacaklıya yaptığı edanın tamamını veya bir kısmını başka kişiden talep etmesidir. Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip olur." (Ankara 3. ATM, 2022/941 K.).
Emsal Karar
- Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/486, K. 2022/941, T. 30.11.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/023c1e76-98c3-438c-95d3-05047a0db9f3
3. Zarar görenin haklarına halef olma durumu rücu ilişkisini nasıl etkiler?
Halefiyet ilkesi, ödemeyi yapan borçlunun, alacaklıya ait tüm yasal yetki ve öncelikleri devralmasıdır. Ancak bu durum, iç ilişkideki sorumluluğu "pay esasına" dayandırır.
"Rücu ilişkisini düzenleyen iç ilişki, zarar ve tazminatın müteselsil sorumlular arasında kesin ve nihai olarak paylaştırması ile ilgilidir. Rücu ilişkisi TBK 62. maddesinde “Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur. Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur.” demekle bu maddede müteselsil sorumlulardan her biri tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödediği taktirde diğer müteselsil sorumluya ve sorumlulara hangi esaslar içinde rücu edeceğini düzenlemektedir. Hemen belirtelim ki rücuda teselsül değil pay esası geçerlidir. " (Ankara BAM 21. HD, 2025/940 K.).
Emsal Karar
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, E. 2023/153, K. 2025/940, T. 18.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/a5ac0b5c-c4a1-4d69-a11a-00e48a65d444
4. TBK'nın 62. maddesi paylaştırmada hangi temel kriterleri belirler?
TBK 62, iç ilişkideki paylaştırmayı hâkimin somut olayı değerlendirme yetkisine bırakırken, iki temel kriteri ön plana çıkarır: kusur ve tehlike.
"62. maddesinde; Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur." (Ankara BAM 21. HD, 2024/1666 K.).
Emsal Karar
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, E. 2022/1192, K. 2024/1666, T. 31.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/e8408663-96af-455a-b7d8-81ad169b8a32
Sonuç
TBK m. 62 çerçevesinde; müteselsil borçlular arasındaki iç ilişki, zarar görene ödenen tazminatın kimin üzerinde kalacağını belirler. Bu paylaşımda kusurun ağırlığı ve tehlikenin yoğunluğu temel ölçüttür. Kendi payından fazlasını ödeyen borçlu, diğerlerine karşı rücu hakkı kazanır ve yasal olarak alacaklının yerine geçer (halefiyet). Önemle belirtilmelidir ki, dış ilişkideki "müteselsil" sorumluluk iç ilişkide sona erer ve yerini herkesin kendi payından sorumlu olduğu "pay esası" alır.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- İzmir BAM 4. HD, E. 2022/2459, K. 2025/970, T. 16.05.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/3a318aab-eb94-4658-a5b8-cf9d5b37e609
- Ankara 3. ATM, E. 2021/486, K. 2022/941, T. 30.11.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/023c1e76-98c3-438c-95d3-05047a0db9f3
- Ankara BAM 21. HD, E. 2023/153, K. 2025/940, T. 18.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/a5ac0b5c-c4a1-4d69-a11a-00e48a65d444
- Ankara BAM 21. HD, E. 2022/1192, K. 2024/1666, T. 31.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/e8408663-96af-455a-b7d8-81ad169b8a32