Olay Yerinde Video Kayıtlarının Rolü, Diğer Deliller ve Emsal Niteliği

OLAY YERİNDE VİDEO KAYITLARININ ROLÜ, DİĞER DELİLLER VE EMSAL NİTELİK

Aşağıdaki açıklamalar, emsal kararlarda yer alan tespitler ışığında soruları yanıtlamayı amaçlamaktadır.

1. Video Kayıtlarının Kişinin Taşkınlığa Fiilen Katıldığını Kanıtlamadaki Belirleyiciliği

Video kayıtları, bir kişinin olay yerine sadece fiziksel olarak gelip gelmediğinden öte, olay anındaki davranışlarını, polis uyarılarına riayet edip etmediğini veya şiddet/taşkınlık içeren hareketlerde bulunup bulunmadığını doğrudan yansıtması bakımından kritik bir delildir.

Örneğin,

• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/1481, K. 2023/16331 T. 21.03.2023 kararında ( link ), stadyumdaki taşkınlık sonrası kimlerin fiilen koltukları kırıp polise doğru attığının belirlenmesinde güvenlik kamerası görüntülerinin temel delil olduğu vurgulanmıştır. Kararda, sanığın “yerden aldığı ne olduğu tespit edilemeyen cisimleri” fırlattığını gösteren kamera kayıtlarının, olay yerine sırf “bulunma” ile “fiilî katılım” arasındaki farkı net biçimde ortaya koyduğu belirtilmiştir.

Aynı şekilde,

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/508, K. 2022/813 T. 20.12.2022 tarihli bir başka emsalde ( link ) video inceleme tutanaklarının; şüphelinin sadece kalabalık içinde yer almakla kalmayıp aktif olarak taş ya da benzeri maddeler atıp atmadığının veya kanunsuz slogana katılıp katılmadığının ispatında belirleyici rol oynadığı ifade edilmiştir.

Dolayısıyla, kamera kayıtlarının, olay yerinde pasif şekilde durma ile aktif taşkınlığa katılma arasındaki ayrımı yapmakta son derece etkili olduğu kabul edilmektedir.

2. Video Kayıtları Dışında Hangi Deliller Dikkate Alınır?

Her ne kadar video kayıtları önemli olsa da tek başına kesin hüküm için her zaman yeterli görülmeyebilir. Mahkemeler, kişinin fiilen taşkınlığa katılıp katılmadığını ispatlamak için şu delilleri de inceler:

• Tanık Beyanları: Güvenlik görevlilerinin, mağdurların veya olayı gören üçüncü kişilerin ifadeleri.
  Örneğin, Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/37729, K. 2023/1125 T. 07.03.2023 ( link ) kararında, sanıkla aynı grupta olan tanık ifadeleri ile güvenlik güçlerinin tutanakları, çocuğun fiilen taş attığını doğrulayınca video kayıtlarının yanı sıra tanık anlatımları önem kazanmıştır.

• Resmî Tutanaklar ve Kolluk Raporları: Olay sırasında kollukça tutulan tespit tutanakları (olay, yakalama, görüntü izleme vs.), bilirkişi raporları, fotoğraflar ve teknik analizler.
  Örneğin, Danıştay 5. Dairesi, E. 2023/9298, K. 2023/9515 T. 20.06.2023 ( link ) kararında idari sürece esas alınan bilirkişi incelemesinde, güvenlik güçlerinin “dağılın” uyarısı yapmasına rağmen grubun eylemlerine devam ettiği, ayrıca fotoğraf incelemesinden şüphelinin aktif rol oynadığı tespit edilmiştir.

• Adli Tıp/Adli Muayene Raporları: Taşkınlık sırasında veya müdahalede yaralanmaların hangi aşamada oluştuğu, failin mi yoksa mağdurun mu fiziksel güç uyguladığı hususunda yol gösterici olabilir. Bu raporlar da video kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

• Çapraz Deliller: Örneğin kişinin olay sonrasındaki sosyal medya paylaşımları, dijital izler veya haklarında açılan diğer soruşturmalar. Kişinin aynı gün içinde başka bir yerde olduğuna dair tutarlı kanıtlar varsa video kaydındaki kişiyle karıştırılmış olabileceği de savunulabilir.

3. Stadyum Önü Gibi Spesifik Durumlar Dışında Genel Olarak Emsal Niteliği

Stadyum gibi özel mekânlarda veya kampüs-üniversite, açık alan, meydanlar, sokaklar, hatta basın açıklamalarının yapıldığı yerlerde meydana gelen olayların yargısal değerlendirmelerinde bu kararlarda benimsenen ilkeler sıklıkla uygulanmaktadır.

• Örneğin, stadyum önündeki olaylara dair Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/1481, K. 2023/16331 T. 21.03.2023 ( link ) kararı her ne kadar tribün taşkınlığını konu alsa da, orantısız davranışların varlığı, şiddete dönüşen eylemler ve kimlerin polis memurlarına yönelik saldırıda bulunduğunun görüntü kayıtlarıyla tespiti, aynı yaklaşımın sokak ya da kamuya açık herhangi bir yerdeki toplumsal olaylar için de geçerli olabileceğini göstermektedir.

• Diğer yandan AYM, 09.07.2020 tarihli ( link ) kararında, Nevruz gibi meydanlardaki toplu kutlamalar sırasında kamu düzeninin bozulması ve güvenlik güçlerine saldırı iddiaları bakımından video kaydının değerlendirilmesinin barışçıl eylem ile şiddet eylemi arasındaki ince çizgiyi aydınlattığı vurgulanmıştır.

Dolayısıyla, stadyum önündeki olaylar veya benzeri spesifik nitelikli durumlar kadar, kamuya açık her türlü alanda da mahkemelerin “fiilî katılım” değerlendirmesi için video kayıtları ve diğer tamamlayıcı delillere başvurduğu, bu kararların genelde emsal olarak kabul edildiği söylenebilir.

Sonuç

• Video kayıtları taşkınlığa fiilen katılımı kanıtlamada hayati bir işleve sahiptir. Kişinin sırf mekânda bulunmasıyla aktif eyleme girişmesi arasındaki fark, çoğu zaman görüntüler aracılığıyla kesinleştirilir.

• Mahkemeler, video görüntülerini diğer delillerle birlikte bütüncül biçimde değerlendirir. Olay tutanakları, tanık anlatımları, adli muayene/Adli Tıp raporları ve bilirkişi incelemeleri gibi deliller de önemli rol oynar.

• Emsal kararlar, yalnızca stadyum gibi spesifik yerlerde değil, geniş katılımlı sokak eylemleri, meydan gösterileri, kampüs veya kamu binaları önündeki protestolar dâhil olmak üzere her türlü kamuya açık mekânda meydana gelen toplumsal hadiseler için yol gösterici niteliğe sahiptir.

Görüldüğü üzere, ulusal yargı kararlarında olay yerindeki görüntü incelemelerinin, vatandaşların veya kolluk kuvvetlerinin anlatımlarının, resmi tutanakların ve teknik bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, kişinin fiili katılımı ve taşkın davranışları net bir biçimde ortaya konulabilmektedir. Bu yaklaşım, stadyum önü veya başka herhangi bir kamu alanı fark etmeksizin, geniş uygulama alanı bulan genel bir ilkedir.

Atıflar

1. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/1481, K. 2023/16331 T. 21.03.2023
   https://app.dejure.ai/dokuman/396e5977-7262-46cd-9e75-d4f194f43c67

2. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/508, K. 2022/813 T. 20.12.2022
   https://app.dejure.ai/dokuman/a06b6432-ba67-44d7-a6d9-ae2d3b2f02dc

3. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/37729, K. 2023/1125 T. 07.03.2023
   https://app.dejure.ai/dokuman/342b92a7-f5b0-4a75-9142-5e09c970a09f

4. Danıştay 5. Dairesi, E. 2023/9298, K. 2023/9515 T. 20.06.2023
   https://app.dejure.ai/dokuman/c1da4c85-42ce-4407-8058-8d65586808f7

5. Anayasa Mahkemesi, 09.07.2020 (Bireysel Başvuru)
   https://app.dejure.ai/dokuman/be8ca3c2-f393-4a89-962c-48131a8c7616