Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur. Sözleşmenin kurulması sürecinde öneri (icap) ve kabul beyanlarının zamanı, tarafların iletişim kurduğu vasıtalar ve hazır bulunma durumları, önerenin bağlılık süresini doğrudan etkilemektedir.
1. Hazır olmayan bir kişiye yapılan öneri ne kadar süreyle geçerlidir?
"Kabul için süre belirlenmeksizin hazır olmayan bir kişiye yapılan öneri, zamanında ve usulüne uygun olarak gönderilmiş bir yanıtın ulaşmasının beklenebileceği ana kadar, önereni bağlar." (Antalya 4. ATM, 2024/835 K.). "Hazır olmayanlar arasında yapılan önerilerin, zamanında ve geçerli olarak hazırlanmış cevabın ulaşacağı dakikaya kadar onu yapan kişiyi bağladığı." (Adana BAM 9. HD, 2024/2357 K.).
Emsal Karar
- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/66, K. 2024/835, T. 17.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/7f9925d6-281b-41e0-a027-138466e58495
Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/2333, K. 2024/2357, T. 30.12.2024
https://app.dejure.ai/dokuman/a2b6b780-e7ec-4cb7-bdc4-ca4609cb3824
Kararda; hazır olmayanlar arasında kabul için süre belirlenmeksizin yapılan önerinin, usulüne uygun bir yanıtın ulaşmasının beklenebileceği ana kadar önereni bağlayacağı; önerenin, önerisini zamanında ulaşmış sayabileceği belirtilmiştir.
2. Telefon veya bilgisayar gibi araçlarla yapılan öneriler "hazır olanlar arasında" yapılmış sayılır mı?
"Telefon, bilgisayar gibi iletişim sağlayabilen araçlarla doğrudan iletişim sırasında yapılan öneri, hazır olanlar arasında yapılmış sayılır." (İstanbul 17. ATM, 2024/266 K.). "TBK 4/2. maddede, telefon, bilgisayar gibi iletişim sağlayabilen araçlarla doğrudan iletişim sırasında yapılan önerinin, hazır olanlar arasında yapılmış sayılacağı düzenlenmiştir." (Yargıtay 6. HD, 2023/2597 K.).
Emsal Karar
- İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/240, K. 2024/266, T. 11.06.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/e9453d6c-6252-456e-8762-cc0635a1e6ff
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2377, K. 2023/2597, T. 05.07.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/17704bb2-e3c9-42e2-9732-92fa2aa39a60
Kararda; TBK'nun 4. Maddesine göre telefon bilgisayar gibi iletişim sağlayabilen araçlarla doğrudan iletişim sırasında yapılan önerinin, hazır olanlar arasında yapılmış sayılacağı ve kabul beyanının elektronik ortamda karşı tarafa yöneltilmesi ile sözleşmenin kurulmuş kabul edileceği vurgulanmıştır.
3. Bir öneri hemen kabul edilmezse öneren önerisiyle bağlılıktan ne zaman kurtulur?
"Kabul için süre belirlenmeksizin hazır olan bir kişiye yapılan öneri hemen kabul edilmezse; öneren, önerisiyle bağlılıktan kurtulur." (Sakarya BAM 7. HD, 2024/1252 K.). "İcabın bağlayıcılık süresi "hazırlar arasında" TBK m.4 uyarınca"hemen" kabul edilmezse icapta bulunan önerisi ile bağlılıktan kurtulur. Buradaki "hemen" ibaresi "makul süre" olarak kabul edilmelidir" (İstanbul BAM 13. HD, 2022/1569 K.).
Emsal Karar
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/546, K. 2025/1479, T. 24.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/f2bebb17-9f86-46de-b429-78abc26ed44a
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2020/1446, K. 2022/1569, T. 03.11.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/dfe858ef-c536-40bb-aeac-10b7657a54e9
Kararda; TBK'nın 4. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, hazır olan bir kişiye yapılan önerinin hemen kabul edilmemesi durumunda önerenin önerisiyle bağlılıktan kurtulacağı ifade edilmiştir.
4. Elektronik posta ile yapılan öneri ve kabulün sözleşme kurma açısından durumu nedir?
"Elektronik posta iletişiminin işleyişinde taraflar arasında doğrudan doğruya bir iletişim bulunmadığından elektronik posta ile yapılan irade beyanı hazır olmayanlar arasında yapılmış bir irade beyanıdır." (Sakarya BAM 5. HD, 2025/655 K.). "Elektronik posta vasıtasıyla iletişimde yazılı metnin muhatabın elektronik posta adresine gönderilip muhatabın elektronik posta kutusuna kaydedilmekle öneri (irade beyanı) muhatabın hakimiyet alanına girmiş sayılır." (İstanbul BAM 17. HD, 2024/536 K.).
Emsal Karar
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/35, K. 2025/655, T. 25.04.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/daeb3c1a-f042-47db-8722-dfec575f4a66
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E. 2021/95, K. 2024/536, T. 02.05.2024
https://app.dejure.ai/dokuman/a3988e80-1d9a-4b62-acc7-5b2663e3a4a6
Kararda; elektronik posta ile yapılan irade beyanının, hazır olmayanlar arasında yapılmış bir irade beyanı olduğu; öneriyi kabul beyanının elektronik posta veya onun hızına eş değer bir iletişim yolu ile de yapılabileceği belirtilmiştir.
Sonuç
Yargı içtihatları uyarınca, sözleşmenin kurulması aşamasında tarafların anlık iletişimde olup olmamasına göre farklı hukuki sonuçlar doğmaktadır. Telefon veya bilgisayar aracılığıyla yapılan doğrudan görüşmeler "hazır olanlar" kapsamında değerlendirilerek önerinin derhal kabulü aranırken; elektronik posta gibi dolaylı yöntemler "hazır olmayanlar" arasında sayılmakta ve önerenin makul bir bekleyiş süresiyle bağlı kalacağı kabul edilmektedir. Her iki durumda da önerinin muhatabın hakimiyet alanına ulaşması ve kabul iradesinin öneriye tam uyumu sözleşmenin kuruluşu için esas şarttır.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/66, K. 2024/835, T. 17.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/7f9925d6-281b-41e0-a027-138466e58495
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/2333, K. 2024/2357, T. 30.12.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/a2b6b780-e7ec-4cb7-bdc4-ca4609cb3824
- İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/240, K. 2024/266, T. 11.06.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/e9453d6c-6252-456e-8762-cc0635a1e6ff
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2377, K. 2023/2597, T. 05.07.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/17704bb2-e3c9-42e2-9732-92fa2aa39a60
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/546, K. 2025/1479, T. 24.09.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/f2bebb17-9f86-46de-b429-78abc26ed44a
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2020/1446, K. 2022/1569, T. 03.11.2022
https://app.dejure.ai/dokuman/dfe858ef-c536-40bb-aeac-10b7657a54e9 7. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/35, K. 2025/655, T. 25.04.2025 https://app.dejure.ai/dokuman/daeb3c1a-f042-47db-8722-dfec575f4a66 8. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E. 2021/95, K. 2024/536, T. 02.05.2024 https://app.dejure.ai/dokuman/a3988e80-1d9a-4b62-acc7-5b2663e3a4a6
Bu kararlar, sözleşmenin kurulması aşamasında icap ve kabul beyanlarının zaman ve mekan itibarıyla tarafların hazır olup olmamasına göre nasıl hüküm doğuracağını, özellikle teknolojik araçlarla (e-posta, telefon, bilgisayar) yapılan bildirimlerin hangi durumlarda önereni bağlayacağını ve bağlılıktan kurtulma sürelerini ayrıntılı şekilde açıklamaktadır.