Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
ÖRGÜT KAVRAMI VE ÖRGÜT SUÇLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 220 ve m. 314 başta olmak üzere mevzuatımızda, “suç işlemek amacıyla örgüt kurmak veya yönetmek”, “örgüte üye olmak”, “örgüt adına suç işlemek” ve “örgüte yardım etmek” fiilleri ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Aşağıda, bu konularla ilgili sıkça sorulan sorular emsal kararlarla birlikte ele alınmıştır.
1. Örgüt Yöneticisi, Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde İşlenen Tüm Suçlardan Sorumlu Tutulur mu?
TCK m. 220/5’e göre, “Örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır.”
- Burada esas alınan, örgüt yöneticisinin örgütün sevk ve idaresinden sorumlu olması ve bu sebeple örgütün amaçladığı suçların işlenmesindeki önemli rolü sebebiyle, yöneticilerin o suçlara yönelik doğrudan fail gibi sorumlu tutulmalarıdır.
Emsal Karar:
“Örgüt yöneticileri, örgütün işlediği tüm suçlardan fail olarak ayrıca cezalandırılacaktır.”
(Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/12878 K. 2022/4080 T. 27.06.2022)
https://app.dejure.ai/dokuman/3e5534eb-d53d-4f01-91f0-a6bcdd2b547d
2. Örgüt Adına Suç İşleyen Ancak Örgüte Üye Olmayan Kişi İçin Hangi Cezalar Öngörülmüştür?
TCK m. 220/6’ya göre, “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişi, ayrıca örgüte üye olmak suçundan da cezalandırılır. (…) Ancak bu fıkra hükmü sadece silahlı örgütler hakkında uygulanır.” (Değişiklikler sonrasında ayrıntılı düzenlemeler mevcuttur.)
Yani fail, örgüte resmî üye olmadan sadece örgüt adına fiil işlese dahi, kanun koyucu, “örgüte üye olma” suçundan da ceza uygulanmasını öngörmektedir. Bununla birlikte, verilecek cezada indirim yapılabilmesi söz konusudur (örneğin yarısına kadar).
Emsal Karar:
“Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen failin, ayrıca örgüt üyesi sayılarak cezalandırılacağı, ancak TCK 220/6’daki indirim hükmünün de dikkate alınacağı…”
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/68 K. 2024/184 T. 06.06.2024)
https://app.dejure.ai/dokuman/3624daf2-cd45-490d-b688-39a0d6f92368
3. Silahlı Örgüt Kurma veya Yönetme Suçunun Cezası Nedir ve Diğer Örgüt Suçlarından Farkı Nelerdir?
- TCK m. 314/1: “Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Farklılıklar:
- Silahlı örgütler açısından ceza miktarı daha yüksektir (10–15 yıl).
- Silahlı örgüte üye olanlar da TCK m. 314/2 uyarınca 5–10 yıl hapis cezasına çarptırılır.
- Normal (silahsız) örgüt kurma veya yönetme TCK m. 220’de düzenlenmiş olup 2–6 yıl ceza öngörür. Silahlı örgütte tehlikelilik boyutu arttığından ceza da ağırlaştırılmıştır.
Emsal Karar (Silahlı Örgüt):
“Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla silahlı örgüt kuran veya yöneten sanığa 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür…”
(Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, E. 2017/1247 K. 2017/1539 T. 28.11.2017)
https://app.dejure.ai/dokuman/c7a63725-769c-4426-927d-d942600c8bf3
4. Örgüte Yardım Eden Kişilerin Cezalandırılması Nasıl Düzenlenmiştir ve Yardımın Niteliği Cezayı Nasıl Etkiler?
TCK m. 220/7, “Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır.” ifadesiyle, örgüte yardımı örgüt üyeliği gibi değerlendirir.
Ancak kanun, failin yardımdaki rolüne göre cezada indirime gidilebileceğini öngörmektedir. Nitekim yardımın niteliğine bakılarak, ceza üçte birine kadar indirilebilir. Amaç, örgütün asıl üyesi olmayan, ancak ona bilerek yardım eden kişiler hakkında kanunun esnek bir uygulama yapabilmesidir.
Emsal Karar (Örgüte Yardım):
“Örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden faile, örgüt üyeliğine ilişkin ceza verilecek; yapılan yardımın niteliğine göre ceza üçte birine kadar indirilebilecektir.”
(Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/1234 K. 2022/3922 T. 22.06.2022)
https://app.dejure.ai/dokuman/a27b80a8-177c-4518-a77c-ed6bab62a0dc
Sonuç ve Değerlendirme
- Örgüt yöneticileri, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen her suçtan fail gibi cezalandırılır.
- Örgüt adına suç işlemek ve örgüte üye olmamakla birlikte bu şekilde hareket etmek hâlinde, fail ayrıca örgüt üyeliğinden dolayı da cezalandırılır.
- Silahlı örgüt kurma, yönetme veya üye olma suçlarında daha ağır cezalar öngörülür.
- Örgüte yardım edenler, fiilin ağırlığına ve yardımdaki role göre örgüt üyesi gibi cezalandırılabilir ancak bu cezada indirim yapılabilmesi mümkündür.
Yukarıdaki noktalar ışığında, örgüt suçları, ceza hukukunun kamu düzeni ve toplumsal barış açısından öncelikli korunmayı amaçladığı alanlardan biri olarak kendini göstermektedir.