Blog

Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek Suçu İle Özel Belgede Sahtecilik Suçuna Dair Değerlendirme

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen “gerçek bir özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek” (TCK m. 208) ve “özel belgede sahtecilik” (TCK m. 207) suçları arasındaki farklar ve bu suçlara ilişkin temel unsurlar açıklanmaktadır. İlgili yargı kararları dipnot şeklinde verilmiş, her birine özel link eklenmiştir.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~5 dakika
özel belge
bozma
yok etme
gizleme
sahtecilik
suç
yargı kararları

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

ÖZEL BELGEYİ BOZMAK, YOK ETMEK VEYA GİZLEMEK SUÇU İLE ÖZEL BELGEDE SAHTECİLİK SUÇUNA DAİR DEĞERLENDİRME

Aşağıdaki metinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen “gerçek bir özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek” (TCK m. 208) ve “özel belgede sahtecilik” (TCK m. 207) suçları arasındaki farklar ve bu suçlara ilişkin temel unsurlar açıklanmaktadır. İlgili yargı kararları dipnot şeklinde verilmiş, her birine özel link eklenmiştir.

1. "Gerçek bir özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek" suçu ile "özel belgede sahtecilik" suçu arasındaki farklar nelerdir?

  • Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek (TCK m. 208):

    • Suçun konusunu, gerçek (içeriği doğru, sahte olmayan) özel belgeler oluşturur.
    • Fail, gerçek özel belgeyi bozar (belgenin bütünlüğünü kısmen ya da tamamen ortadan kaldırır), yok eder (belgeyi tamamen ortadan kaldırır) veya gizler (belgeye ulaşılmasını önler).
    • Bu fiil, belgenin içeriğinin geçerliliğini veya delil değerini ortadan kaldırmayı hedefler.

  • Özel belgede sahtecilik (TCK m. 207):

    • Suçun konusunu özel belge oluşturur, ancak burada belgenin sahte olarak düzenlenmesi veya “gerçek belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirme” ya da “sahte belgeyi kullanma” söz konusudur.
    • Fail, var olmayan bir belgeyi sahte olarak düzenler veya var olan bir özel belgeyi, maddi müdahale ile (örneğin ekleme, çıkarma, imza taklidi vs.) değiştirir.
    • Bu fiil, esasen belgenin gerçekliği hakkında yanıltıcı bir durum yaratır.

Kısaca:

  • TCK m. 208’de, belge gerçek olduğu hâlde ondan fiziksel olarak kurtulma, ortadan kaldırma, yok etme veya ulaşılmasını engelleme fiilleri cezalandırılır.
  • TCK m. 207’de ise sahte belgenin üretilmesi veya var olan belgenin yanıltıcı hâle gelecek şekilde değiştirilmesi yahut kullanılması cezalandırılır.

Emsal Karar (TCK 208 yönünden):
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/2725 K. 2023/9410 T. 05.12.2023
Karar Metni
Kararda TCK m. 205 ve 208’e değinilerek “gerçek bir resmi/özel belgenin bozulması, yok edilmesi veya gizlenmesi” fiilinin konusu, yaptırımı ve kapsamı açıklanmıştır.

Emsal Karar (TCK 207 yönünden):
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/4169 K. 2023/7119 T. 16.10.2023
Karar Metni
Kararda özel belgede sahtecilik suçunun “bir özel belgeyi sahte düzenleme, gerçeğini başkalarını aldatacak şekilde değiştirme ve kullanma” şeklinde üçlü seçimlik hareketi olduğu belirtilmiştir.

2. Bu suçun cezası, suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi durumunda artar mı?

  • Gerçek bir özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek suçu (TCK m. 208) için Kanun’da “kamu görevlisi tarafından işlenmesi” hâline ilişkin bir ceza artırım hükmü öngörülmemiştir.

    • TCK m. 208’de ceza: “bir yıldan üç yıla kadar hapis”.

  • Buna karşılık, “Gerçek bir resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek” (TCK m. 205) yönünden “suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır” ibaresi bulunmaktadır. Ancak bu, özel belge için geçerli değildir.

Emsal Karar (kamu görevlisi artırımının hangi suçlarda olduğuna dair):
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/2725 K. 2023/9410 T. 05.12.2023
Karar Metni
Kararda TCK m. 205’te yer alan “suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde cezanın artırılması” hükmüne vurgu yapıldığı, aynı düzenlemenin TCK m. 208’de yer almadığı belirtilmiştir.

3. "Gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek" ifadesi, bu suç kapsamında mıdır?

  • “Gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek”, özel belgede sahtecilik (TCK m. 207) kapsamında yer alır.
    • TCK m. 207: “Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi...”
    • Burada, belgenin içeriğine maddi müdahalede bulunarak aldatıcı hale getirme söz konusudur.
  • Buna karşın, TCK m. 208 “gerçek özel belgeyi bozma, yok etme veya gizleme” fiilini düzenler; değiştirmek fiili buraya dâhil değildir. Değiştirmek yerine, belgenin kullanımını önlemek amacıyla fiziksel bütünlüğüne veya erişilebilirliğine müdahale söz konusudur.

Emsal Karar:
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/4169 K. 2023/7119 T. 16.10.2023
Karar Metni
Kararda “gerçek özel belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi”nin TCK 207’deki özel belgede sahtecilik suçunun seçimlik hareketlerinden biri olduğu vurgulanmıştır.

4. Bu suçun unsurları nelerdir ve hangi fiiller cezalandırılır?

A) “Gerçek Bir Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek” Suçu (TCK m. 208)

  1. Suçun Konusu: Gerçek (sahte olmayan) bir özel belge.
  2. Fiil: Bozma, yok etme veya gizleme (belgeye ulaşılmasını engelleme).
  3. Kast: Failin, belgenin delil değeri veya kullanımını ortadan kaldırmak amacıyla hareket etmesi.
  4. Yaptırım: Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası. (Kamu görevlisi artırımı yoktur.)

B) “Özel Belgede Sahtecilik” Suçu (TCK m. 207)

  1. Suçun Konusu: Özel belge.
  2. Fiil:
    • Belgeyi sahte olarak düzenlemek (maddi sahtecilik),
    • Gerçek özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek (maddi müdahale),
    • Sahte özel belgeyi kullanmak.
  3. Kast: Failin, başkalarını aldatmak amacıyla belgenin gerçekliğini yanıltacak şekilde işlem yapması.
  4. Yaptırım: Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası. (Kamu görevlisi olması ayrıca düzenlenmemiştir; bu suç, “özgü suç” değildir.)

SONUÇ

  • TCK m. 208’de düzenlenen “gerçek bir özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek” suçu, fiziken mevcut ve sahte olmayan özel belgenin kullanılmasını engelleme veya belgenin delil niteliğini ortadan kaldırma amaçlı eylemleri cezalandırır.
  • TCK m. 207’deki “özel belgede sahtecilik” suçu ise özel belgenin sahte olarak üretilmesi veya gerçek belgeyi yanıltıcı hale getirme (örnek: ekleme, imza taklidi) ile kullanma fiillerini düzenler.
  • Kamu görevlisi tarafından işlenmesine yönelik ceza artışı, TCK m. 205 (resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek) veya TCK m. 204 (resmî belgede sahtecilik) gibi düzenlemelerde yer almaktadır; özel belgede ise böyle bir artırım öngörülmemiştir.
  • “Gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek” ifadesi, 208. maddede yer alan bozma, yok etme, gizleme eylemleriyle karıştırılmamalıdır; bu eylem TCK m. 207 “özel belgede sahtecilik” kapsamındadır.

UYARI: Burada açıklanan hususlar, genel bilgilendirme niteliğinde olup somut olaylar bakımından değerlendirme farklı sonuçlar doğurabilir. Avukat veya uzman görüşü alınması önerilir.