Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK SUÇUNA DAİR DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki metin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 204. maddesinde düzenlenen resmî belgede sahtecilik suçuna dair dört temel soruya ilişkin yargısal içtihadı özetleyerek hazırlanmıştır. Yargıtay kararlarına dipnot şeklinde atıf yapılmış ve ilgili belgelerin bağlantıları eklenmiştir.
1. Resmî Belgede Sahtecilik Suçunun Tanımı ve Cezası
TCK m. 204/1 şu hükmü içermektedir:
“Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmî belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Bu hüküm uyarınca:
- Sahte düzenleme: Gerçekmiş gibi görünen ancak tamamen sahte (uydurma) bir belge üretmek.
- Değiştirme: Mevcut bir resmî belgeye maddi müdahaleyle (örneğin tarih, isim veya rakamları değiştirmek) onu yanıltıcı hâle getirmek.
- Kullanma: Sahte resmî belgeyi kullanarak aldatıcı şekilde işlem yapmak.
Emsal Karar:
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/11495 K. 2023/996 T. 07.03.2023
Karar Metni
Kararda, TCK 204. maddesinde yer alan “bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleme, gerçek belgeyi değiştirme, sahte belgeyi kullanma” fiillerine ilişkin seçimlik hareketler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
2. Kamu Görevlisinin Resmî Belgede Sahtecilik Yapması Durumunda Uygulanacak Cezalar
TCK m. 204/2 kapsamında, “görevi gereği” resmî belge düzenlemeye yetkili olan bir kamu görevlisi, bu yetkisini kötüye kullanarak:
- Sahte belge düzenlerse,
- Gerçek belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirirse,
- Gerçeğe aykırı belge oluşturursa,
- Sahte belgeyi kullanırsa,
üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu hüküm, 204. maddenin 2. fıkrasında düzenlenmiş olup, “özgü suç” niteliğindedir. Yani failin kamu görevlisi olması ve belgeyi görevi gereği düzenlemeye yetkili olması zorunludur.
Emsal Karar:
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2024/2345 K. 2024/7618 T. 04.06.2024
Karar Metni
Kararda, TCK 204/2’de öngörülen cezanın (3 ila 8 yıl hapis) özellikle “görevli memurun yetki alanına giren bir resmî belgeyi sahte düzenlemesi” hâlinde uygulanacağı açıklanmaktadır.
3. Resmî Belgenin “Sahteliği Sabit Oluncaya Kadar Geçerli” Olması Durumunda Ceza Nasıl Değişir?
TCK m. 204/3:
“Resmî belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması hâlinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.”
Buna göre, kimi belgeler kanun gereği, aksi ispatlanıncaya kadar kesin kanıt gücüne veya resmî geçerliliğe sahiptir (örneğin resmî kayıtlar, mahkeme kararları, nüfus müdürlüklerinden verilen bazı belgeler vb.). Bu nitelikteki bir belge üzerinde sahtecilik gerçekleşirse, 2 ila 5 yıl veya 3 ila 8 yıl (kamu görevlisi ise) olarak belirlenen ceza, ayrıca yarı oranında artırılır.
Emsal Karar:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/125 K. 2021/306 T. 24.06.2021
Karar Metni
Kararda, resmî belgenin “sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli” olup olmadığı tartışılmış ve bu durumda uygulanacak ceza artırımına ilişkin açıklamalar yapılmıştır.
4. Sahte Resmî Belgeyi Kullanmanın Cezası Nedir?
TCK 204. maddesinin birinci fıkrasında “sahte resmî belgeyi kullanma” fiili de aynı hüküm altındadır. Kullanma, başkalarını aldatmayı amaçlar şekilde sahte belgeyi bir işlemde veya resmi/özel bir prosedürde ibraz etmeyi ifade eder.
- Fail sivil kişi ise ceza: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis
- Fail kamu görevlisi ve belgeyi görevi gereği düzenleyip bizzat kullanıyorsa ceza: 3 yıldan 8 yıla kadar hapis.
- Belge ayrıca sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli niteliğine sahipse, yukarıdaki ceza yarı oranında artırılır.
Emsal Karar:
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/3284 K. 2022/1167 T. 03.03.2022
Karar Metni
Yargıtay, sahte resmî belgenin bilerek kullanılması hâlinde de, aynı maddede öngörülen hapis cezasının uygulanacağını açıkça belirtmiştir.
SONUÇ
Resmî belgede sahtecilik (TCK m. 204), toplumun resmî belgelere duyduğu güveni korumayı amaçlayan bir suç tipidir. Suç, bir resmî belgeyi sahte düzenleme, gerçek bir belgeyi değiştirme veya sahte belgeyi kullanma şeklindeki seçimlik hareketlerle oluşur. Failin kamu görevlisi olup belgeyi görevi gereği düzenlemeye yetkili olması cezada artışa neden olur (3 ila 8 yıl). Ayrıca belgenin “sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli” kabul edilen belgelerden olması cezanın yarı oranında artırılmasını gerektirir. Sahte belgeyi kullanmak da aynı suç kapsamında cezalandırılır.
Not: Burada belirtilen hususlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Somut olaylara ilişkin değerlendirmeler uzman hukukçular tarafından yapılmalıdır.