Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK SUÇUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (“TCK”) m. 204’te düzenlenen “resmî belgede sahtecilik” suçu; kamu güvenine karşı suçlar arasında yer alır. Aşağıda, bu suça ilişkin dört soru başlığı altında özet bilgilere ve emsal yargı kararlarına yer verilmiştir.
1. Hangi Eylemler Resmi Belgede Sahtecilik Suçu Olarak Kabul Edilir ve Bu Eylemlerin Cezası Nedir?
TCK m. 204/1’e göre suçun temel şekli şu eylemleri kapsar:
- Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenlemek,
- Gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek,
- Sahte resmî belgeyi kullanmak.
Bu seçimlik hareketlerden herhangi birini gerçekleştiren fail, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun oluşabilmesi için belgenin resmî nitelik taşıması ve yapılan sahteciliğin aldatıcı nitelikte olması gerekir.
Emsal Karar (TCK 204/1 Uygulaması):
“…Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen veya kullanmak suretiyle başkalarını aldatacak şekilde değiştirdiği sabit olan sanığın, TCK 204/1 gereğince cezalandırılmasına karar verilmiştir…”
(Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/11495 K. 2023/996 T. 07.03.2023)
Karar metni
2. Kamu Görevlileri Tarafından İşlenen Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Cezası Farklı mıdır? Bu Farklılığın Nedeni Nedir?
Evet, kamu görevlisi tarafından sahtecilik suçunun işlenmesi hâlinde ceza daha ağırdır. TCK 204/2’de “görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmî belge” üzerinde sahtecilik yapan kamu görevlisi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Burada failin “özel olarak yetkili” veya “doğrudan belge düzenlemeye yetkili” olması gerekir.
Bu daha ağır yaptırımın sebebi, kamu görevlisinin görevi sırasında işlediği bu suçun, kamu güvenini daha derinden sarsmasıdır. Zira düzenlenen veya değiştirilen belge, kamusal yetki nedeniyle gerçeğe uygun kabul edileceğinden, toplumsal güvenin korunması amacıyla ceza ağırlaştırılmıştır.
Emsal Karar (TCK 204/2 Uygulaması):
“…Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen sanık kamu görevlisinin, TCK 204/2 uyarınca cezalandırılmasına…”
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/414 K. 2016/1238 T. 13.12.2016)
Karar metni
3. Resmi Belgenin Kanun Hükmü Gereği Sahteliği Sabit Oluncaya Kadar Geçerli Olması Hâlinde Ceza Nasıl Artırılır?
TCK 204/3’te, “Resmî belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması hâlinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.” ifadesi bulunmaktadır.
Bu düzenleme, resmî sicil kayıtları, resmî kimlik belgeleri, pasaport, ehliyet gibi, kanunen “aksi sabit olana dek geçerli” kabul edilen belgeler için uygulanır. Belge bu nitelikteyse failin alacağı ceza, (1) veya (2). fıkralardaki temel ceza üzerinden bir yarı oranında artırılır.
Emsal Karar (TCK 204/3 Uygulaması):
“…Kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya dek geçerli olan resmî belge niteliği taşıyan kimlik belgesi üzerinde sahtecilik yapılması, TCK 204/3’e göre yarı oranda ceza artırımı gerektirmektedir…”
(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/10337 K. 2023/8757 T. 27.11.2023)
Karar metni
4. Bu Suçun Unsurları Nelerdir ve Hangi Durumlarda Bu Suç Oluşur?
Suçun unsurları, kısaca şöyle sıralanabilir:
- Belgenin resmî nitelikte olması,
- Sahte olarak düzenleme, gerçeğe aykırı olarak değiştirme veya kullanma fiilinin gerçekleşmesi,
- Sahteciliğin aldatıcı niteliğinin bulunması (belgeyi gören makul kişinin, belgenin gerçek olduğunu düşünmesi),
- Kast: Fail, sahtecilik veya kullanma fiilini bilerek ve isteyerek yapmalıdır.
Kamu görevlisinin bu suçu işleyebilmesi için ayrıca:
- Failin belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisi olması,
- Fiilin görevi kapsamında işlenmesi,
- Görev ile sahtecilik arasında nedensellik bağı bulunması,
gerekmektedir.
Emsal Karar (Suç Unsurları):
“…Resmî belgenin sahte olarak düzenlenmesi veya değiştirilmesi fiilinin aldatıcılık unsuru taşıması ve failin bu fiili kasten gerçekleştirmesi hâlinde TCK 204. maddedeki resmî belgede sahtecilik suçu oluşur…”
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/608 K. 2020/167 T. 10.03.2020)
Karar metni
Sonuç
- Resmî belgede sahtecilik suçu, TCK 204. maddede temel (1. fıkra), kamu görevlisi tarafından işlenmesi (2. fıkra) ve kanunen geçerli belge niteliğinde olması hâli (3. fıkra) şeklinde ayrımlara tabidir.
- Basit hâli 2-5 yıl, kamu görevlisi tarafından işlenmiş hâli 3-8 yıl, belgenin “sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli” nitelik taşıması durumunda ilave yarı oranında artırım esastır.
- Suçun unsurları arasında belgenin resmî niteliği, gerçeğe aykırılık ve aldatıcılık niteliği ile failin kastı sayılabilir. Kamu görevlisi yönünden ayrıca “görevle bağlantı” şartı aranır.
Yararlanılan Emsal Kararlar
-
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/11495 K. 2023/996 T. 07.03.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/e9511803-9d1e-4c2f-9b06-4a24a52c49ae -
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/414 K. 2016/1238 T. 13.12.2016
https://app.dejure.ai/dokuman/ea6e680b-8e73-47c9-9fa1-7d7168dd1b90 -
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/608 K. 2020/167 T. 10.03.2020
https://app.dejure.ai/dokuman/a2619d84-0ede-42cc-a889-ebdf49da4117 -
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/10337 K. 2023/8757 T. 27.11.2023
https://app.dejure.ai/dokuman/d3240b65-a5a3-4c09-ba82-81e438efb91e