Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
SAHTE PARA SUÇLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
Aşağıda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 197. maddesinde düzenlenen sahte para suçuna dair dört temel soruya ilişkin açıklamalar yapılmıştır. İlgili Yargıtay kararlarına ilişkin atıflar ve karar metinlerine erişim bağlantıları da metin içerisinde belirtilmiştir.
1) Sahte Parayı Muhafaza Etmek Hangi Koşullarda Suç Sayılır?
TCK 197 uyarınca, “memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi...” cezalandırılmaktadır. Buna göre, sahte parayı bilerek (kast unsuru ile) uhdesinde tutmak (muhafaza etmek) da suçun seçimlik hareketlerinden biri kabul edilir.
- Fail, paranın sahte olduğunu bildiği hâlde, onu ileride tedavüle koymak veya dolaşıma sokmak amacıyla koruyorsa (muhafaza ediyorsa) suç oluşur.
- Paranın muhafaza edilmesi için uzun süreli tutma zorunluluğu yoktur; paranın bir anlığına dahi olsa bilerek ele geçirilmesi ve saklanması yeterlidir.
Emsal Karar
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/358 K. 2024/136 T. 20.03.2024
Karar Metni
Kararda, TCK 197’nin birinci fıkrası gereğince “sahte paranın muhafaza edilmesi” de cezalandırılan seçimlik hareketlerden biri olarak vurgulanmıştır.
2) Sahte Para ile İlgili Suçlarda Hangi Mahkemeler Görevlidir?
Sahte para suçunun ceza sınırları itibarıyla (iki yıldan on iki yıla kadar hapis öngörmesi sebebiyle) yargılama genel olarak Ağır Ceza Mahkemesi görevi kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle TCK 197’de düzenlenen suç, kamu güvenine karşı suçlar kategorisine girdiğinden, asliye ceza mahkemesinde değil ağır ceza mahkemesinde yargılanma yapılır.
Emsal Karar
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2020/19904 K. 2023/7100 T. 04.10.2023
Karar Metni
Kararda, sahte para suçuna ilişkin dosyanın ağır ceza mahkemesine gönderilmesi gerektiği, asliye ceza mahkemesinin görevli olmadığı ifade edilmiştir.
3) Sahte Parayı Bilmeden Kabul Edip, Sonradan Bilerek Tedavüle Koymak Hangi Cezayı Gerektirir?
TCK 197’nin üçüncü fıkrası, “Sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” hükmünü düzenler.
- Fail, başlangıçta paranın sahte olduğunu bilmemekte; ancak daha sonra sahte olduğunu öğrenmiş olmasına rağmen bu parayı ekonomik dolaşıma soktuğunda (tedavüle koyduğunda) ayrı bir suç oluşmaktadır.
- Burada cezalandırma, sahte olduğunu bilmeden edinme evresinden sonra “bile bile piyasaya sürme” fiiline dayanır.
Emsal Karar
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/358 K. 2024/136 T. 20.03.2024
Karar Metni
Kararda, TCK 197/3 kapsamında “sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bilerek tedavüle sürme” fiilinin cezalandırılması gerektiği belirtilmiştir.
4) Sahte Para Suçunda “Teşebbüs” Hükümleri Uygulanır mı?
Ceza hukuku genel prensipleri uyarınca, suçun icra hareketleri tamamlanmadan failin elinde olmayan nedenlerle sonucun gerçekleşmemesi hâlinde teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.
- Sahte para suçunda “tedavüle koymak” fiilinin gerçekleşmemiş olması ama failin bu amaçla harekete geçmiş olması durumunda, teşebbüs hükümleri uygulanması mümkündür.
- Örneğin, fail sahte parayı başkasına vermeye kalkışmış; ancak muhatabın paranın sahte olduğunu anlaması sonucu eylem yarıda kalmışsa tedavüle koyma suçu teşebbüs aşamasında kalmış olabilir.
Emsal Karar
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/358 K. 2024/136 T. 20.03.2024
Karar Metni
Kararda, “Failin icra hareketlerini tamamlamasına rağmen sahte paranın başkasının egemenlik sahasına girmemesi durumunda tedavüle koyma suçunun teşebbüs aşamasında kaldığı” ifade edilmektedir.
Sonuç olarak, sahte para suçları TCK 197’de düzenlenen seçimlik hareketler (üretme, muhafaza etme, nakletme, tedavüle koyma vb.) üzerinden değerlendirilir ve kamu güvenine karşı suç kategorisinde yer alması nedeniyle ağırlıklı olarak ağır ceza mahkemelerinin görev alanına girer. Sahteliğini bilmeden alınan paranın sonradan sahte olduğunu bilerek piyasaya sürülmesi (m.197/3) ayrıca cezalandırılır. Teşebbüs hükümleri ise failin eylemi tamamlayamaması hâlinde devreye girer.
Not: Bu metin bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklar için profesyonel hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.