Blog

Türk Borçlar Kanunu’nda Sözleşme Değişiklikleri ve Şekil Şartı: TBK 13 Uygulaması

Yazılı veya resmi şekle tabi sözleşmelerin değiştirilme usulleri, tamamlayıcı yan hükümlerin durumu ve iradi şekle tabi sözleşmelerde şekil zorunluluğunun emsal kararlar ışığında incelenmesi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
Sözleşmenin Değiştirilmesi
TBK 13
Yazılı Şekil
Resmi Şekil
İradi Şekil

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu (TBK), sözleşmelerin kurulmasında olduğu gibi, değiştirilmesinde de belirli şekil kuralları öngörmüştür. Özellikle kanunen geçerliliği bir şekle bağlanmış sözleşmelerin (yazılı veya resmi) hangi usullerle tadil edilebileceği, uyuşmazlıkların çözümünde temel teşkil etmektedir.

1. Yazılı yapılması gereken bir sözleşmenin yazılı şekle uyulmadan değiştirilmesi halinde ne olur?

"6098 sayılı TBK’nın 13. maddesinde; 'Kanunda yazılı şekilde yapılması öngörülen bir sözleşmenin değiştirilmesinde de yazılı şekle uyulması zorunludur. Bu kural, yazılı şekil dışındaki geçerlilik şekilleri hakkında da uygulanır.' hükmü düzenlenmiştir." (İstanbul 16. ATM, 2023/744 K.). Kanunun şekil zorunluluğu öngördüğü hallerde şekil bir geçerlilik şartıdır ve buna uyulmadan yapılan esaslı değişiklikler hükümsüzdür. (HGK, 2024/241 K.).

Emsal Karar

Kararda; kanunda yazılı şekle tabi kılınan sözleşmelerin ancak yazılı şekilde değiştirilebileceği, bu kuralın emredici bir nitelik taşıdığı vurgulanmıştır.

2. Sözleşme metniyle çelişmeyen tamamlayıcı yan hükümlerin sözlü olarak değiştirilmesi mümkün müdür?

Evet. TBK 13. madde uyarınca, "sözleşme metniyle çelişmeyen tamamlayıcı yan hükümler bu kuralın dışındadır." (Yargıtay 11. HD, 2017/4478 K.). Dolayısıyla, asıl sözleşmedeki borcu ağırlaştırmayan, esaslı unsurları etkilemeyen ve metinle zıtlık oluşturmayan ikincil detaylar şekil şartına bağlı olmaksızın (sözlü veya zımnen) kararlaştırılabilir. (HGK, 2020/553 K.).

Emsal Karar

Kararda; kanun gereği yazılı olması gereken bir sözleşmede, esas borcu ağırlaştırmayan fer'i koşullara ilişkin değişikliklerin yazılı şekilde yapılmasının zorunlu olmadığı teyit edilmiştir.

3. Yazılı şekil dışındaki geçerlilik şekilleri (örneğin resmi şekil) için de aynı kural geçerli midir?

Evet. Kanun maddesi açıkça bu kuralın "yazılı şekil dışındaki geçerlilik şekilleri hakkında da uygulanacağını" belirtir. (HGK, 2022/1817 K.). Örneğin, noter önünde resmi şekilde yapılması zorunlu olan bir taşınmaz satış vaadi veya arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde yapılacak esaslı değişikliklerin de aynı resmi şekle (noter onayı) tabi olması zorunludur. (Yargıtay 15. HD, 2013/902 K.).

Emsal Karar

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2012/2297, K. 2013/902, T. 11.02.2013 https://app.dejure.ai/dokuman/0df3ce16-55c3-4f68-b8ed-b95ce712ca33

Kararda; asıl sözleşme resmi şekle tabi ise, bu sözleşmede esaslı değişiklik yapan ve şartlarını ağırlaştıran ek sözleşmelerin de aynı şekle tabi olduğu, adi yazılı ek protokollerin geçersiz sayılacağı belirtilmiştir.

4. Tarafların iradi olarak belirlediği şekle tabi bir sözleşmenin değiştirilmesinde aynı şekle uyma zorunluluğu var mıdır?

Hayır. Yargı kararlarına göre, "TBK 13. madde hükmü iradi şekli kapsamaz." (Ankara BAM 20. HD, 2025/2031 K.). Eğer bir sözleşme kanunen bir şekle tabi değilse ancak taraflar kendi istekleriyle yazılı yapmışlarsa, bu sözleşmeyi daha sonra sözlü veya zımni bir irade ile değiştirebilirler. İradi şekil, sadece sözleşmenin ilk kurulma aşamasındaki serbestiyi kısıtlar, ancak değişikliğin de aynı formda yapılmasını emretmez. (Sakarya BAM 7. HD, 2025/857 K.).

Emsal Karar

  • Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2025/1836, K. 2025/2031, T. 24.10.2025

https://app.dejure.ai/dokuman/92409359-61f2-4dbf-82d0-18491d2ebbde

Kararda; tarafların anlaşması gereği yazılı yapılan bir sözleşmede, kanuni bir zorunluluk yoksa değişiklik yapılması için aynı şekle uyulması zorunluluğu bulunmadığı, tarafların yazılı sözleşmeyi yazılı olmayan bir yolla da tadil edebileceği açıklanmıştır.

Sonuç

Özetle, kanuni şekil şartına tabi sözleşmelerde (örneğin taşınmaz devri veya kefalet) yapılacak esaslı değişiklikler de aynı şekle tabidir; aksi halde bu değişiklikler hükümsüzdür. Ancak, sözleşme metniyle çelişmeyen ve borcu ağırlaştırmayan tamamlayıcı hükümler ile tarafların tamamen kendi istekleriyle (iradi şekil) yazılı yaptıkları sözleşmelerde şekil zorunluluğu daha esnek yorumlanmakta ve şekil serbestisi ilkesi ön plana çıkmaktadır.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/148, K. 2023/744, T. 21.12.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/12bdc0f9-7018-4004-85a9-5c1044f5c520
  2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/853, K. 2020/553, T. 09.07.2020 https://app.dejure.ai/dokuman/02ac7435-119b-4dbc-ad1e-1a06d36c2ead
  3. Yargıtay, Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/548, K. 2022/1817, T. 21.12.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/ad0484db-b39c-43ea-943c-23006a13a203
  4. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2012/2297, K. 2013/902, T. 11.02.2013 https://app.dejure.ai/dokuman/0df3ce16-55c3-4f68-b8ed-b95ce712ca33
  5. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2025/1836, K. 2025/2031, T. 24.10.2025

https://app.dejure.ai/dokuman/92409359-61f2-4dbf-82d0-18491d2ebbde