Taksirle Yaralama Suçunda Ceza Artırımını Gerektiren Haller Nelerdir ve Bu Artırımlar Ne Kadar Olmaktadır?

Aşağıda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 89. maddesinde düzenlenen taksirle yaralama suçuna ilişkin dört temel soruya, ilgili mevzuat ve emsal Yargıtay kararları ışığında yanıt verilmiştir.

---

1. Taksirle Yaralama Suçunda Ceza Artırımını Gerektiren Haller Nelerdir ve Bu Artırımlar Ne Kadar Olmaktadır?

TCK m. 89, taksirle yaralama suçunun temel cezasını (madde 89/1) “üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası” olarak belirlemiştir. Ancak Kanunun ikinci ve üçüncü fıkralarında, yaralamanın niteliğine göre ceza artırımları öngörülmüştür:

1. 89/2. fıkra (yarım oranında artırım)
   Mağdurun;

   • Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
   • Kemik kırılmasına,
   • Konuşmasında sürekli zorluğa,
   • Yüzünde sabit ize,
   • Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
   • Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına
     neden olunmuşsa, birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılır.

2. 89/3. fıkra (bir kat artırım)
   Mağdurun;

   • İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,
   • Duyularından veya organlarından birinin işlevinin tamamen yitirilmesine,
   • Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
   • Yüzünün sürekli değişikliğine,
   • Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine
     neden olunmuşsa, birinci fıkradaki ceza bir kat artırılır.

3. 89/4. fıkra (birden fazla kişinin yaralanması)
   Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması hâlinde, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Emsal Karar
Bu artırım sebepleri, Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2841 K. 2024/15582 T. 16.12.2024 (https://app.dejure.ai/dokuman/83864d6f-de90-4b91-9878-de804cb5c21a) sayılı kararda ayrıntılı olarak tartışılmıştır. Kararda, kemik kırığı ya da organ işlev kaybı gibi hallerde cezanın yarısı veya bir kat artırılacağı, birden fazla mağdur söz konusu ise 89/4 hükmünün devreye gireceği vurgulanmıştır.

---

2. Taksirle Yaralama Suçunun Soruşturulması ve Kovuşturulması Hangi Durumlarda Şikâyete Bağlıdır?

TCK m. 89/5 uyarınca:

“Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz.”

• Basit Yaralanma (89/1): Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasını gerektiren (basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek) yaralamalarda şikâyet şartı bulunmaktadır.
• Bilinçli Taksir ve Nitelikli Haller (89/2, 89/3): Eğer fiil bilinçli taksirle (failin neticeyi öngördüğü hâlde istememesi) işlenmişse ya da mağdurun kemik kırılması, hayati tehlike, organ işlev kaybı vb. gibi nitelikli yaralanmalar söz konusuysa, şikâyete bağlılık şartı aranmaz.

Emsal Karar
Bu husus, Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/224, K. 2023/638, T. 06.12.2023 (https://app.dejure.ai/dokuman/9029b156-f05a-444c-a081-85b08cc4890c) sayılı ilâmda da açıkça belirtilmiştir. Kararda, “basit” yaralama durumunda mağdurun şikâyeti gerekli görülmüş, ancak bilinçli taksir veya 89/2-3 fıkralarına giren ağır yaralanma hâllerinde şikâyetin aranmayacağı vurgulanmıştır.

---

3. Taksirle Yaralama Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır ve Bu Süre Hangi Durumlarda Kesilir veya Durur?

Zamanaşımı, TCK m. 66 ve m. 67 hükümlerine göre belirlenir. Temel (basit) taksirle yaralamada öngörülen cezanın üst sınırı bir yıl hapis olduğundan genellikle 8 yıllık dava zamanaşımı süresi (TCK 66/1-e) uygulanır. Ancak,

• Suç daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllere (örneğin 89/2 veya 89/3 kapsamında) giriyorsa üst sınır artacağından zamanaşımı süresi de artabilir.
• Zamanaşımı, yetkili mercilerden izin alınmasının beklendiği veya başka bir yargı merciinde çözülmesi gereken meseleler varsa (TCK 67/1) durur,
• Şüpheli veya sanıklardan birinin ifadesinin alınması, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi vb. durumlarda kesilir (TCK 67/2).

Emsal Karar
“Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/511, K. 2023/647, T. 29.11.2023” (https://app.dejure.ai/dokuman/e8b182f9-3951-4c09-9305-1f8e6f263a73) tarihli kararda, taksirle yaralama suçuna dair dava zamanaşımı süresi detaylı biçimde değerlendirilmiş ve TCK 66-67 hükümleri çerçevesinde hangi hâllerde zamanaşımının duracağı veya kesileceği açıklanmıştır.

---

4. Taksirle Yaralama Fiili Sonucunda Mağdurun Ölümü Halinde Uygulanacak Cezalar Nelerdir?

Taksirle yaralama fiilinin mağdurun ölümüne neden olması hâlinde, artık TCK 89 değil, “Taksirle Öldürme” başlıklı TCK 85 hükmü uygulanır. Bu bakımdan:

• TCK 85/1: Tek kişinin ölümüne sebebiyet verilmişse ceza iki yıldan altı yıla kadar hapis.
• TCK 85/2: Birden fazla kişinin ölümü ya da bir kişinin ölümü ile birlikte bir veya daha fazla kişinin yaralanması hâlinde ceza iki yıldan onbeş yıla kadar hapistir.

Emsal Karar
Bu konuda, Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/2632, K. 2024/4907, T. 02.10.2024 (https://app.dejure.ai/dokuman/03f99581-f901-4810-8788-ea7224f96a04) sayılı kararda; sanığın taksirle yaralama fiilinin ölüm sonucunu doğurduğu durumda eylemin TCK 85/2 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, şikâyetin aranmayacağı ve bilinçli taksir koşulları oluştuğunda ayrıca cezada artırım yapılabileceği belirtilmiştir.

---

Sonuç

• Ceza Artırımı (TCK 89/2 ve 3): Taksirle yaralamada, yaralanmanın niteliği (kemik kırığı, organ işlevinin yitimi vb.) veya birden çok kişinin zarar görmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında veya bir kat artırılır; birden fazla yaralamada ise altı aydan üç yıla kadar hapis öngörülür.
• Şikâyete Bağlılık (TCK 89/5): Basit yaralamalarda (madde 89/1) soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Ancak bilinçli taksir veya nitelikli haller (89/2-3) söz konusu ise şikâyet aranmaz.
• Zamanaşımı: Basit taksirle yaralamada çoğunlukla 8 yıllık dava zamanaşımı süresi uygulanır; nitelikli hâllerde üst sınır yükseldiğinde zamanaşımı süresi de artabilir. Zamanaşımı çeşitli sebeplerle durabilir veya kesilebilir (TCK 66-67).
• Mağdurun Ölümü (TCK 85): Taksirle yaralama eylemi ölümle sonuçlanmışsa TCK 85’te tanımlanan taksirle öldürme suçundan cezaya hükmolunur. Tek kişinin ölümü hâlinde ceza 2-6 yıl, birden fazla ölüm ya da ölüm + yaralanma hâlinde 2-15 yıl hapis öngörülmüştür.

Taksirle yaralama suçuna ilişkin verilen bu emsal kararlar ve TCK’nın ilgili maddeleri, failin kusur düzeyine (basit/bilinçli taksir) ve yaralanmanın niteliğine göre şikâyetin gerekip gerekmediğini, cezanın ne şekilde belirleneceğini ve zamanaşımı ile ölüm hâlindeki yaptırımları açıkça ortaya koymaktadır.