Blog

Temsil Yetkisinin Bildirilmemesi ve Sona Ermesinin Hukuki Sonuçları

Türk Borçlar Kanunu kapsamında temsilci sıfatının açıklanmamasının sonuçları, temsil yetkisinin geri alınması ve yetkinin sona ermesinin iyiniyetli üçüncü kişilere etkisi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
Temsil Hukuku
TBK 40
TBK 42
Azil
İyiniyetin Korunması

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu (TBK) temsil hükümlerine göre, bir temsilcinin yaptığı işlemin doğrudan temsil olunanı bağlaması için kural olarak bu sıfatın bildirilmesi gerekir. Ancak kanun, üçüncü kişilerin iyiniyetini korumak ve dürüstlük kuralını gözetmek adına bu kurala önemli istisnalar getirmiştir.

1. Temsilci sıfatını bildirmemesi durumunda hukuki işlemin sonuçları kime ait olur?

Temsilci, bir başkası adına hareket ettiğini karşı tarafa bildirmezse, kural olarak sözleşmenin tarafı kendisi olur ve tüm hak ile borçlar temsilcinin şahsında doğar. "Temsilci, hukuki işlemi yaparken bu sıfatını bildirmezse, hukuki işlemin sonuçları kendisine ait olur." (Sakarya BAM 7. HD, 2025/961 K.).

Emsal Karar

2. Temsil ilişkisinin varlığı durumdan çıkarılabiliyorsa hukuki işlemin sonuçları kime ait olur?

Eğer üçüncü kişi (karşı taraf), temsilcinin aslında bir başkası adına hareket ettiğini halin icabından anlayabiliyorsa veya işlemin kiminle yapıldığı onun için bir önem taşımıyorsa, işlem temsilciyi değil temsil olunanı bağlar. "akdi yapan kimse bir temsil ilişkisinin varlığını haln icabından (durumdan) çıkarıyor ise BK 32/2 (TBK 40/2) hükmü gereğince hukukî işlemin sonuçları temsil olunana aittir." (HGK, 2022/275 K.).

Emsal Karar

3. Temsil olunanın, temsil yetkisini geri alma hakkından önceden feragat etmesi mümkün müdür?

Hayır. Temsil yetkisi her zaman geri alınabilir (azil) ve bu haktan önceden vazgeçilmesi hukuken geçersizdir. "Temsil olunan, hukuki bir işlemden doğan temsil yetkisini her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir. Ancak, taraflar arasındaki hizmet, vekâlet veya ortaklık sözleşmeleri gibi hukuki ilişkilerden doğabilecek haklar saklıdır. (2) Temsil olunan, bu hakkından önceden feragat edemez." (Ankara 3. ATM, 2023/50 K.).

Emsal Karar

4. Temsilci yetkisinin sona erdiğini bilmediği sürece yapılan işlemlerin durumu nedir?

Temsilciye yetkinin sona erdiği henüz ulaştırılmamışsa, temsilcinin iyiniyetle yaptığı işlemler temsil olunanı bağlamaya devam eder. "gerek temsilcinin, gerekse onunla işlem yapan karşı tarafın, yetkinin sona erdiğini bilmeden yaptıkları hukuki işlemlerin temsil olunan bakımından, sanki temsil yetkisi devam ediyormuş gibi sonuç doğuracağı hükme bağlanmış olup" (HGK, 2012/71 K.).

Emsal Karar

5. Temsil yetkisinin geri alındığını üçüncü kişiler başka yollarla öğrenirse ne olur?

Eğer temsil olunan, yetkiyi geri aldığını üçüncü kişiye resmen bildirmemiş olsa dahi, üçüncü kişi bu durumu başka bir şekilde öğrenmişse, artık temsil olunanı sorumlu tutamaz. "Bunun yanında üçüncü kişi, temsil edilenden bir bildirim almamakla birlikte, yetkinin son bulduğunu başka bir suretle öğrendiği takdirde de Borçlar Kanunun 34/III. maddesinin koruyuculuğundan yararlanamayacaktır." (3. HD, 2013/14184 K.).

Emsal Karar

Sonuç

TBK m. 40 ve m. 42 çerçevesinde; temsilci sıfatı bildirilmezse hukuki işlem kural olarak temsilciyi bağlar. Ancak durumdan anlaşılan temsil hallerinde sonuçlar temsil olunana geçer. Temsil yetkisinin geri alınması her zaman mümkün olup bu haktan önceden feragat edilemez. Yetkinin sona erdiğini bilmeyen iyiniyetli temsilci ve üçüncü kişilerin yaptığı işlemler temsil olunanı bağlamaya devam ederken, yetkinin son bulduğunu başka yollarla öğrenen kişiler hukuki korumadan yararlanamazlar.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. HD, E. 2024/71, K. 2025/961, T. 15.05.2025
  2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/701, K. 2022/275, T. 08.03.2022
  3. Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/626, K. 2023/50, T. 25.01.2023
  4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2011/772, K. 2012/71, T. 15.02.2012
  5. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2013/10965, K. 2013/14184, T. 09.10.2013