Blog

Temsil Yetkisinin Sona Ermesi ve Hukuki Sonuçları

Türk Borçlar Kanunu m. 43, 44 ve 45 uyarınca temsil yetkisinin sona erme sebepleri, ölüm ve iflasın etkileri ile iyiniyetli üçüncü kişilerin korunması.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
Temsil Yetkisi
TBK 43
Yetkinin Sona Ermesi
İyiniyet
Azil

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 43, 44 ve 45. maddeleri, hukuki işlemden doğan temsil yetkisinin sona erme sebeplerini ve bu süreçte üçüncü kişilerin korunmasını düzenlemektedir. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin soruların yanıtları aşağıda yer almaktadır.

1. Hukuki işlemden doğan temsil yetkisinin sona erme sebepleri nelerdir?

Hukuki işlemden doğan temsil yetkisi; tarafların anlaşması, yetkinin geri alınması veya kanunda sayılan belirli kişisel durumların (ölüm, iflas vb.) ortaya çıkmasıyla sona erer. "Türk Borçlar Kanunu'nun 43.maddesinde hukuki işlemden doğan temsil yetkisi, aksi taraflarca kararlaştırılmadıkça veya işin özelliğinden anlaşılmadıkça, temsil olunanın veya temsilcinin ölümü, gaipliğine karar verilmesi, fiil ehliyetini kaybetmesi veya iflas etmesi durumlarında sona erer." (Yargıtay 12. HD, 2015/13592 K.).

Emsal Karar

2. Temsil olunanın veya temsilcinin ölümü, temsil yetkisini nasıl etkiler?

Ölüm, kural olarak temsil yetkisini kendiliğinden sona erdirir. "vekâlet veren ile vekil arasında temsil yetkisine dair sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça taraflarının birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası ile hiçbir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden son bulacaktır" (AYM, 2014/18188 B.).

Emsal Karar

3. Tüzel kişiliğin sona ermesi durumunda temsil yetkisi ne olur?

Tüzel kişiliğin sona ermesi, o tüzel kişi adına verilmiş olan temsil yetkilerini de aynı hükümlere tabi kılarak sona erdirir. TBK m. 43/2 uyarınca, gerçek kişiler için öngörülen sona erme halleri tüzel kişiler için de uygulanır. (Yargıtay 12. HD, 2015/13592 K.).

4. Temsil yetkisinin sona ermesi durumunda tarafların kişisel hakları devam eder mi?

Temsil yetkisinin sona ermesi, taraflar arasındaki asıl hukuki ilişkiden doğan hakları ortadan kaldırmaz. Tarafların karşılıklı kişisel hakları saklıdır.

5. Temsil olunan, yetkiyi geri aldığını bildirmezse ne gibi sonuçlar doğar?

Temsil olunan, yetkiyi geri aldığını bildirmediği sürece iyiniyetli üçüncü kişilerin yaptığı işlemlerle bağlı kalmaya devam eder. "Temsil olunan verdiği yetkiyi üçüncü kişilere açıkça veya dolaylı biçimde bildirmişse, bu yetkiyi tamamen veya kısmen geri aldığını onlara bildirmediği takdirde, yetkinin geri alındığını iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremez." (Sakarya BAM 7. HD, 2025/792 K.).

Emsal Karar

  • Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2335, K. 2025/792, T. 30.04.2025

https://app.dejure.ai/dokuman/49453261-1b9d-4089-a3b7-652dda6a44a1

6. Temsil olunanın, temsil yetkisini geri alma hakkından önceden feragat etmesi mümkün müdür?

Hayır, bu haktan önceden feragat edilmesi kanunen yasaklanmıştır ve geçersizdir. "Temsil olunan, hukuki bir işlemden doğan temsil yetkisini her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir. Ancak, taraflar arasındaki hizmet, vekâlet veya ortaklık sözleşmeleri gibi hukuki ilişkilerden doğabilecek haklar saklıdır. (2) Temsil olunan, bu hakkından önceden feragat edemez." (Ankara 3. ATM, 2023/50 K.).

Emsal Karar

7. Temsilci, yetkisinin sona erdiğini bilmediği sürece yapılan işlemler bağlar mı?

Temsilci, yetkisinin bittiğini bilmeden işlem yaparsa, bu işlemler temsil olunanı bağlar; ancak üçüncü kişiler yetkinin bittiğini biliyorsa bu kural uygulanmaz. "Temsilci, yetkisinin sona ermiş olduğunu bilmediği sürece, temsil olunan veya halefleri, temsilcinin yapmış olduğu hukuki işlemlerin sonuçlarıyla bağlıdır. " (İstanbul BAM 43. HD, 2025/55 K.).

Emsal Karar

8. Temsil yetkisinin geri alındığını üçüncü kişiler başka yollarla öğrenirse ne olur?

Eğer üçüncü kişi yetkinin sona erdiğini bildirim dışında bir yolla öğrenmişse, artık dürüstlük kuralı gereği iyiniyet korumasından yararlanamaz. "Bunun yanında üçüncü kişi, temsil edilenden bir bildirim almamakla birlikte, yetkinin son bulduğunu başka bir suretle öğrendiği takdirde de Borçlar Kanunun 34/III. maddesinin koruyuculuğundan yararlanamayacaktır." (Yargıtay 3. HD, 2013/14184 K.).

Emsal Karar

Sonuç

Temsil yetkisi; ölüm, iflas, ehliyet kaybı veya yetkinin geri alınmasıyla sona erer. Temsil olunan, yetkiyi geri alma hakkından önceden feragat edemez. Eğer yetki daha önce üçüncü kişilere bildirilmişse, bu kişiler yetkinin bittiğini öğrenene veya kendilerine bildirim yapılana kadar korunurlar. Yetkinin sona erdiğini bilmeyen temsilcinin yaptığı işlemler de temsil olunanı bağlar, ancak üçüncü kişilerin kötü niyetli olduğu durumlarda bu bağlayıcılık ortadan kalkar.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. Yargıtay 12. HD, E. 2014/34770, K. 2015/13592
  2. Anayasa Mahkemesi, B. 2014/18188, T. 08.03.2017
  3. Sakarya BAM 7. HD, E. 2023/2335, K. 2025/792
  4. Ankara 3. ATM, E. 2020/626, K. 2023/50
  5. İstanbul BAM 43. HD, E. 2021/1149, K. 2025/55
  6. Yargıtay 3. HD, E. 2013/10965, K. 2013/14184