Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Trafik Kazalarında Kusur Oranlarının Tespiti ve Tazminat Hesaplarına İlişkin Emsal Karar İncelemesi
Trafik kazalarında sürücülerin kusur oranlarının belirlenmesi ve buna bağlı olarak sigorta şirketinin ödeyeceği tazminatın hesaplanması, mahkemelerin sıkça karşılaştığı uyuşmazlık türlerindendir. Aşağıda, konuya dair üç temel soru çerçevesinde yapılan değerlendirmeler ve emsal kararlara atıflar yer almaktadır.
1. Mahkemeler, Trafik Kazalarında Kusur Oranlarını Belirlemek İçin Hangi Delilleri ve Yöntemleri Kullanır?
Trafik kazalarında kusur dağılımının tespiti, hukuki sürecin merkezinde yer alır. Mahkemeler öncelikle kaza tespit tutanakları, olay yeri krokileri, polis raporları gibi resmi belgeleri dikkate alır. Ancak çoğu vakada, bu belgeler tek başına yeterli görülmeyebilir. Bu durumlarda:
-
Bilirkişi Raporları
- Trafik konusunda uzman bilirkişiler veya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi gibi kurumlar devreye sokulur.
- Uzman raporlarında, sürücülerin hız, ışık ihlali, geçiş üstünlüğü kuralı gibi trafik kuralları yönünden ihlalleri incelenerek kusur yüzdeleri hesaplanır.
- Örnek Karar: Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/333, K. 2021/360 T. 14.06.2021
-
Olay Yeri İncelemesi ve Teknik Analizler
- Kaza mahallinin geometrisi, yolun eğimi, hava şartları, fren-iz mesafesi gibi teknik bulgular üzerinden değerlendirme yapılır.
- Mahkemeler, gerektiğinde Karayolları Fen Heyeti veya diğer teknik heyetlerden rapor alarak hız, çarpışma açısı ve durma mesafesini tespit ettirir.
-
Görgü Tanıkları ve Kamera Kayıtları
- Kazaya tanıklık edenlerin ifadeleri, çevredeki güvenlik kameralarının kayıtları veya araç içi kameralar, kusur oranının tespitinde yardımcı delillerdendir.
Bu yöntem ve deliller çerçevesinde kazanın oluş şekli, trafik kurallarına riayet derecesi ve sürücülerin anlık davranışları analiz edilerek, taraflara ait kusur oranları saptanır.
2. Kaza Kusur Oranları Belirlendikten Sonra, Sigorta Şirketinin Ödeyeceği Tazminat Miktarı Bu Oranlara Göre Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazası sonrası maluliyet, tedavi giderleri veya araçta meydana gelen zarar için talep edilen tazminat, genellikle Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) kapsamı dahilinde değerlendirilir. Kusur oranları tespit edildikten sonra:
-
Sigorta Şirketinin Sorumluluğu
- ZMMS poliçesi, poliçe limiti ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru ile sınırlı bir sorumluluk öngörür.
- Eğer sürücünün kusur oranı belli ise, sigorta şirketi bu kusur oranına isabet eden zarar miktarı kadar tazminat öder. Poliçede yazılı sigorta limiti aşılmamak kaydıyla ödeme yapılabilir.
- Örnek Karar: İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2016/190, K. 2021/757 T. 07.12.2021
-
Gerçek Zararın Belirlenmesi
- Mahkeme, tedavi masrafları, araç onarım bedeli, iş göremezlik tazminatı gibi kalemleri inceleyerek bir toplam zarar hesabı yapar. Aktüer bilirkişiden veya uzman bilirkişiden rapor alınarak kalem kalem inceleme yapılır.
- Kusur oranına göre paylaştırılan tazminat, gerekli hâllerde kazaya etki eden müterafik kusur (zarar görenin de katkısı) gibi faktörler düşüldükten sonra belirlenir.
-
Müşterek ve Müteselsil Sorumluluk
- Birden fazla aracın karıştığı kazada, sürücülerin ortak kusuru söz konusu ise mahkeme, kusur oranları üzerinden veya zarar görenin talebine göre müşterek-müteselsil sorumluluk da hükmedebilir.
- Ancak her sürücü veya ilgili sigorta şirketi, kendi kusur oranı ile poliçe limiti ölçüsünde sorumlu tutulur.
3. Kusur Oranlarına İtiraz Etmek veya Kusur Tespitini Desteklemek İçin Mahkemeye Hangi Tür Ek Deliller Sunulabilir?
Taraflar, bilirkişi raporundaki kusur dağılımına veya kaza tespit tutanağındaki değerlendirmeye itiraz edebilir. Bu durumda:
-
Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi Raporu
- Taraflar, mahkemeden dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’ne gönderilmesini talep edebilir. Daha kapsamlı bir teknik değerlendirme isteyebilir.
- Bu rapor, sürücüler arasındaki kusur paylaşımına ilişkin nihai ve bilimsel görüş içerir.
-
Fen Heyeti veya Teknik İnceleme Talebi
- Karayolları Genel Müdürlüğü’nün Fen Heyeti veya bağımsız bir uzman heyetten keşif ve teknik rapor istenmesi yoluyla hız, durma mesafesi, fren izi analizi vb. hususların yeniden değerlendirilmesi talep edilebilir.
-
Ek Kamera Kayıtları, Tanık Beyanları
- Taraflardan biri, kaza anına ait yeni kamera kayıtları veya farklı tanık beyanları sunarak kusur değerlendirmesini etkilemeyi hedefleyebilir.
- Mahkeme, dosyadaki mevcut delilleri yetersiz görürse, ek tanık dinleme ya da teknik analiz (örneğin hız tespiti) için bilirkişi görevlendirebilir.
Bu şekilde sunulan ilave deliller ve raporlar, mahkemece değerlendirildikten sonra kusur oranları yeniden saptanabilir veya raporda düzeltmeler yapılabilir.
Sonuç
Trafik kazalarında kusur dağılımının tespiti, bilirkişi incelemeleri, olay yeri incelemeleri, rapor ve tutanaklar ile desteklenir. Kusur oranları belirlendikten sonra, sigorta şirketinin sorumluluğu da bu oran ve poliçe limitiyle sınırlı şekilde hesaplanır. Davanın tarafları, kusur tespiti ya da rapor içeriğine itiraz etmek istediklerinde Adli Tıp Kurumu raporu, fen heyeti incelemesi, ek kamera kayıtları veya tanık beyanları gibi çeşitli ek delillerle itirazlarını destekleyebilir.
Bu yaklaşımlar, yargılamanın hakkaniyete ve gerçeğe en uygun biçimde sonuçlanmasını sağlar. Emsal kararlar da göstermektedir ki, her somut olayın koşulları, tarafların kusur payları ve sigorta poliçesi limitleri dikkatlice değerlendirilmeli; özellikle uzman bilirkişilerden alınan teknik inceleme raporları ile adli makamlardan gelen raporlar hukuki kararın temel dayanağını oluşturmaktadır.
Kaynak Kararlar ve Bağlantıları
-
Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/333 K. 2021/360 T. 14.06.2021
Link: https://app.dejure.ai/dokuman/b89e08d8-603d-4773-939e-c40a357846ef -
İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2016/190 K. 2021/757 T. 07.12.2021
Link: https://app.dejure.ai/dokuman/d5cd19ed-9d5d-4fad-a038-e9959ce39fbc