Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Tüketici Hakem Heyetleri: Görev Alanı, Kararların Bağlayıcılığı ve İtiraz Yolları
Tüketici hakem heyetleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (“TKHK”) uyarınca kurulan ve tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki uyuşmazlıkların daha hızlı ve daha düşük masrafla çözümünü amaçlayan resmî kurullardır. Aşağıda, emsal yargı kararları çerçevesinde;
- Tüketici hakem heyetlerinin hangi tür uyuşmazlıkları incelediği,
- Hakem heyeti kararlarının bağlayıcılığı ve uygulanabilirliği,
- Bu kararlara karşı itiraz veya dava yollarının nasıl işletileceği
ele alınmıştır.
1. Tüketici Hakem Heyetleri Hangi Tür Uyuşmazlıkları Çözmekle Görevlidir?
Tüketici hakem heyetleri, tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasında doğan uyuşmazlıkları kanunda belirlenen parasal sınıra kadar inceleyerek çözümler. TKHK’da yer alan “tüketici işlemleri” veya “tüketiciye yönelik uygulamalardan” kaynaklanan uyuşmazlıklar, öncelikle bu heyetlerde görülür. Kanun koyucu, özellikle belli bir tutarın altında kalan uyuşmazlıklarda, doğrudan tüketici mahkemesine gitmeden önce hakem heyetine başvurulmasını zorunlu kılmıştır.
Emsal Karar:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021 (
https://app.dejure.ai/dokuman/799ae072-afa5-4efb-acef-22fc5e323fe0
) kararının 16. paragrafında;“Tüketici ile satıcı ve sağlayıcı arasında çıkan uyuşmazlıkların daha hızlı ve daha az masrafla çözümlenmesini sağlamak, aynı zamanda da tüketici mahkemelerinin iş yükünün hafifletilmesi amacıyla tüketici sorunları hakem heyetleri kurulmuş ... belli miktarın altında kalan uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulmasını zorunlu kılmıştır...”
Böylece düşük değerli veya nispeten basit nitelikteki ihtilaflarda, tüketicinin mahkemeye gitmeksizin sorununu çözebilmesi amaçlanır.
2. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarının Bağlayıcılığı ve Uygulanabilirliği
Bağlayıcılık
Tüketici hakem heyetlerinin vermiş olduğu kararlar, 6502 sayılı Kanun’un 70. maddesi gereğince tarafları bağlayıcı niteliktedir. Taraflar bu kararları yerine getirmekle yükümlüdür.
İcra Edilebilirlik
Hakem heyeti kararları, ilam niteliği taşıdığından doğrudan icra edilebilir. Yani kararlar ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir.
- Emsal uyuşmazlıklarda mahkemeler, hakem heyeti kararının usulüne uygun tebliğ edildiği ve kesinleştiği takdirde, kararın icra kabiliyetinin bulunduğuna sıkça vurgu yapmıştır.
Örnek Atıf:
İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/596 K. 2021/937 T. 27.12.2021 (
https://app.dejure.ai/dokuman/2a0c25ab-63bc-4961-acdc-2a4c7e38d29b
) sayılı kararda, hakem heyeti kararının uygulanması nedeniyle satıcı şirketin ödediği bedelin, ayıplı malın üreticisinden rücuen istenebileceğine işaret edilmiştir. Zira karar bağlayıcı olduğu için, tüketiciye geri ödeme yapan satıcı, üretici veya ithalatçı firma aleyhine rücu yoluna gidebilir.
3. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarına Karşı İtiraz veya Dava Yolu
İtiraz Süresi
Hakem heyeti kararlarına karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (TKHK m.70/3).
İtirazın İncelenmesi
Tüketici mahkemesi, hakem heyeti kararının usul ve esas bakımından denetimini yapar:
- Eğer mahkeme hakem heyeti kararını hukuka uygun bulursa, itirazı reddeder ve karar kesinleşir.
- Aksi hâlde, iptal kararı verir.
- Genelde, tüketici mahkemesinin bu konuda verdiği karar kesin nitelik taşır.
Sonuç
Kısaca, hakem heyeti kararı, 15 gün içinde itiraz edilmediği takdirde kesinleşir ve ilamlı icra yolu ile doğrudan infaz edilebilir.
- Görev Alanı: Tüketici hakem heyetleri, tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki uyuşmazlıklarda, kanunda belirlenen parasal sınırlar dâhilinde zorunlu başvuru mercii olarak görev yapar.
- Bağlayıcılık ve İcra: Hakem heyeti kararları tarafları bağlayıcıdır. Karara rağmen edimini yerine getirmeyen taraf hakkında, ilamlı icra yoluna başvurulabilir.
- İtiraz Yolu: Taraflar, tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. Mahkemenin vereceği karar kural olarak kesindir.
Emsal yargı kararları da (örneğin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021) hakem heyetlerinin tüketici uyuşmazlıklarının süratle çözümünde temel araç olduğunu vurgulamaktadır. Bu mekanizma sayesinde, düşük değerli veya basit uyuşmazlıklar hızlıca çözümlenmekte, tüketici mahkemelerinin iş yükü hafiflemekte ve tüketicinin hak arama süreci kolaylaşmaktadır.