Blog

Tüketici Hakem Heyeti Kararlarının Bozulması, AYIPLI ÜRÜN Davalarında Sorumluluk Dağılımı ve Mahkeme Masrafları

Tüketicilerin satıcı, ithalatçı veya üreticiyle yaşadığı uyuşmazlıklarda başvurabildiği mercilerden biri "Tüketici Hakem Heyetleri"dir. Hakem heyetinin verdiği kararlar, yasa gereğince belirli parasal sınırlar içinde bağlayıcı niteliktedir. Tüketicinin veya karşı tarafın bu kararlara itiraz hakkı olup, Tüketici Hakem Heyeti kararları aleyhine "tüketici mahkemesinde" dava açarak iptal talep edilmesi mümkündür.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~5 dakika
tüketici hakem heyeti
kararlar
bozulma
ayıplı ürün
mahkeme masrafları

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ KARARLARININ BOZULMASI YA DA ONAYLANMASI, AYIPLI ÜRÜN DAVALARINDA SORUMLULUK DAĞILIMI VE MAHKEME MASRAFLARI

Tüketicilerin satıcı, ithalatçı veya üreticiyle yaşadığı uyuşmazlıklarda başvurabildiği mercilerden biri “Tüketici Hakem Heyetleri”dir. Hakem heyetinin verdiği kararlar, yasa gereğince belirli parasal sınırlar içinde bağlayıcı niteliktedir. Tüketicinin veya karşı tarafın bu kararlara itiraz hakkı olup, Tüketici Hakem Heyeti kararları aleyhine “tüketici mahkemesinde” dava açarak iptal talep edilmesi mümkündür.

1. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarının Tüketici Mahkemelerinde Hangi Gerekçelerle Bozulduğu veya Onaylandığı

Genel olarak Tüketici Mahkemeleri, Tüketici Hakem Heyeti kararlarını şu gerekçelerle bozabilmekte veya onaylamaktadır:

  1. Usulî Eksiklikler:

    • Heyetin görev sınırı dışında kalan bir uyuşmazlığa bakmış olması,
    • Kararın, taraflara usulüne uygun tebliğ edilmemesi veya tebligat hatası nedeniyle itiraz süresinin netlik kazanmaması,
    • Başvurunun zorunlu parasal sınır kapsamında olup olmadığına dair hatalı değerlendirme (örneğin yasal sınırın altında kalan davalarda hakem heyetine başvuru zorunluluğu, üzerinde kalanlarda ise gönüllü başvuru durumu).

  2. Ayıplı Mal/Hizmet Tespiti ve Teknik İnceleme Hataları:

    • Üründe veya hizmette ayıbın üretimden mi, tüketiciden mi kaynaklandığının yeterli teknik inceleme yapılmadan kabulü,
    • Eksik veya yanılgılı bilirkişi raporuyla karar verilmesi.

  3. Hukuka Uygunluk ve Maddi İnceleme:

    • Heyet kararının tüketici talebine uymayan şekilde fazlaya dair hüküm içermesi,
    • Satıcı veya sağlayıcı sıfatının hatalı belirlenmesi (örneğin, asıl ithalatçı/üretici firma yerine ilgisiz bir tarafa sorumluluk yüklenmesi).

Mahkeme, itirazı yerinde görürse, Tüketici Hakem Heyeti kararını iptal eder (bozar) veya kısmen değiştirir. Eğer Heyet kararı usule ve esasa uygun bulunursa, “davanın reddine” gidilerek karar onanır.

Örnek Atıf:
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/4000 K. 2021/11403 T. 15.11.2021
Link
Bu kararda, tüketici hakem heyetinin görev sınırı ve tebliğ şartlarının usulüne uygun olup olmadığı incelenmiş, heyet kararına karşı yapılan itirazda özellikle tebliğ ve bilirkişi incelemesinin yetersizliği gerekçesi tartışılmıştır.

2. Ayıplı Ürün Davalarında Satıcı, Üretici ve İthalatçı Arasındaki Sorumluluk Dağılımı

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı mal veya ayıplı hizmet söz konusu olduğunda tüketicinin çeşitli seçimlik haklar kullanabileceğini öngörür. Kanunun 11. maddesi, “ayıplı mal”ın varlığı hâlinde şu kişileri müteselsilen sorumlu tutar:

  • Satıcı,
  • Üretici (imalatçı),
  • İthalatçı.

Bu çerçevede davalarda şu ilkeler ortaya çıkmaktadır:

  1. Satıcı: Tüketiciyle doğrudan sözleşme yapan, malı teslim eden taraftır.
  2. Üretici / İmalatçı: Malın hatalı dizaynı, imalat kusurları veya yapısal ayıbından sorumlu asıl taraftır.
  3. İthalatçı: Yurt dışından getirilen malın piyasaya arzında üretici gibi sorumlu addedilir.

Tüketici, bu kişilerin tamamına ya da dilediğine karşı seçimlik haklarını ileri sürebilir. Müteselsil sorumluluk gereği tüketici, bedel iadesi, ayıpsız misliyle değişim, ücretsiz onarım, ayıp oranında indirim gibi hakları bu taraflardan istediğinde, aralarındaki iç ilişkide kimin ne oranda kusurlu olduğu ayrıca değerlendirilir.
Ancak Yargıtay kararlarında sıkça belirtildiği üzere, tüketicinin “sözleşmeden dönme ve bedel iadesi” hakkını doğrudan üretici veya ithalatçıya yöneltebilmesi de mümkün görülmüştür.

Örnek Atıf:
İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2017/882 K. 2021/37 T. 03.02.2021
Link
Kararda, ayıplı telefonda IMEI değişikliği problemi tespit edilmiş, tüketici lehine karar doğrultusunda satıcıya rücuen ödeme yapan bayi, ürünü sağlayan üretici/ithalatçıya karşı alacak davası açmıştır. Mahkeme, 6502 sayılı Kanun’un 11. maddesi gereğince tarafların müteselsil sorumluluğuna vurgu yapmıştır.

3. Tüketici Mahkemelerinde Görülen Bu Tür Davalarda Mahkeme Masrafları ve Avukatlık Ücretleri

Tüketici mahkemelerinde açılan davalarda:

  1. Harç ve Giderler:

    • Kural olarak, ilam harcı ve yargılama giderleri, “kaybeden taraf” üzerine bırakılır.
    • Eğer tüketici hakem heyeti kararına itiraz eden satıcı veya sağlayıcı haksız bulunursa, yargılama giderlerini genellikle itiraz eden taraf öder.

  2. Avukatlık Ücreti:

    • 6502 sayılı Kanun’un 70. maddesinin 5. fıkrası uyarınca “hakem heyeti kararlarına itiraz üzerine Tüketici Mahkemesinin vereceği karar kesindir.”
    • Uyuşmazlığın esasına dair bir yargılama yapıldığında, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak vekâlet ücreti, aleyhine hüküm kurulan tarafa yükletilir.
    • Tüketici lehine karar verildiğinde, çoğunlukla satıcı/sağlayıcı vekâlet ücretini ödemek durumunda kalır.
    • Yargıtay, tüketici yargılamalarında orantılı vekalet ücreti yerine tarifeye dayalı sabit ücret takdiri yapıldığını çok kez yinelemiştir.

Örnek Atıf:
Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/551 K. 2020/239 T. 04.03.2020
Link
İlgili kararda, tüketici uyuşmazlıklarında yargılama giderlerinin hangi ölçütler çerçevesinde değerlendirileceği ve vekalet ücretinin nasıl belirleneceği üzerinde durulmuştur. Mahkeme, genellikle tarifenin esas alınarak maktu veya nispi vekâlet ücreti tayin edilebileceğini belirtmiştir.

Sonuç

  • Tüketici Hakem Heyeti kararları, itiraza konu olduğunda tüketici mahkemesi denetimine tabidir. Mahkeme, heyetin görev ve yetkisinden teknik incelemelere kadar tüm yönleri denetleyerek kararı bozabilir veya onaylayabilir.
  • Ayıplı ürün ve “üçlü sorumluluk” (satıcı, üretici, ithalatçı) ilkesi, müteselsil nitelikte olup dava sonucunda tüketicinin zararını gidermek üzere kim kusurluysa veya kime rücu edilmesi gerekiyorsa, uyuşmazlığın iç ilişkide ayrıca takdir edilir.
  • Mahkeme masrafları, avukatlık ücretleri ve sair yargılama giderleri, “kaybeden taraf aleyhine” kuralınca takdir edilir. Tüketici lehine karar çıktığında, çoğunlukla satıcı veya sağlayıcı harç ve vekalet ücretinden sorumlu olur.

Bu yönleriyle, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, hem hakem heyetleri hem de tüketici mahkemeleri aracılığıyla tüketicilerin etkin ve hızlı korunmasını amaçlar. Her somut uyuşmazlıkta, teknik inceleme ve usule uygunluk denetimi yapılması, kararlara itiraz süreçlerinde de dikkatli davranılması gerekmektedir.

Kaynakça / Emsal Kararlar

Bu makalede yer verilen bilgilerin tümü, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve yargı kararlarından derlenmiş olup, her somut olayda farklı sonuçlar doğabileceği dikkate alınmalıdır.