Tüketici Hakem Heyetlerinde 2023 Yılı Parasal Sınırlar ve Başvurunun Esasları

Tüketici Hakem Heyetlerinde 2023 Yılı Parasal Sınırlar ve Başvurunun Esasları

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (“TKHK”) kapsamında, tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların daha hızlı, masrafsız ve etkin çözümlenmesi amacıyla Tüketici Hakem Heyetleri (THH) görev yapmaktadır. Bu heyetlere yapılacak başvurularda, her yıl belirlenen parasal sınırlar çerçevesinde hareket edilir. Aşağıda, 2023 yılı parasal sınırları, sınırların güncellenme yöntemi, il ve ilçe hakem heyetleri arasındaki fark ve başvuru değerinin hangi tarih itibarıyla tespit edildiği hususlarında açıklamalar yer almaktadır.

1) 2023 Yılı İçin Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru Parasal Sınırları

2023 yılı itibarıyla 66.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında, tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunlu hâle getirilmiştir. Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda, tüketici mahkemesinde doğrudan dava açılamayarak önce tüketici hakem heyetine gidilmesi gerekmektedir.

Büyükşehir statüsünde olan veya olmayan iller açısından yıllara göre il veya ilçe hakem heyetlerinin görevli olduğu parasal aralıkları, Ticaret Bakanlığı’nın ilgili tebliğleri düzenler. 2023 yılı için, 66.000 TL’nin üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında ise tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz; taraflar bu uyuşmazlıkları doğrudan tüketici mahkemelerine taşıyabilirler.

2) Parasal Sınırların Her Yıl Nasıl Güncelleniyor?

Tüketici hakem heyetlerine yapılacak başvurularda geçerli olan parasal sınırlar, her yıl başında “yeniden değerleme oranı” dikkate alınarak güncellenmektedir. Yeniden değerleme oranı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesi uyarınca belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu orana göre yeni parasal sınırlar bir sonraki takvim yılının ilk günü itibarıyla yürürlüğe girer.

Emsal Karar Atfı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021 kararında da “Bu parasal sınır her yıl ‘yeniden değerlenme oranına’ göre artmaktadır.” ifadesi yer almaktadır. (
Kararın Tam Metni
)

3) İl ve İlçe Tüketici Hakem Heyetlerinin Parasal Sınırları Arasındaki Fark

Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, il ve ilçe tüketici hakem heyetlerinin görev alanına ilişkin fark, esasen uyuşmazlığın parasal değerine göre belirlenir. Büyükşehir statüsünde olan veya olmayan illerde farklı parasal eşikler uygulanmakta; örneğin büyükşehir statüsünde yer alan illerde belirli bir aralığa giren tutarlar için il tüketici hakem heyeti, belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklar için ise ilçe tüketici hakem heyeti görevli olmaktadır.

Emsal Karar Atfı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021 sayılı kararda bu farklılığa ilişkin olarak “İl ve ilçe tüketici hakem heyetleri arasındaki tek fark görev alanına ilişkin parasal sınırdır.” ifadesi geçmektedir. (
Kararın Tam Metni
)

4) Uyuşmazlık Değerinin Belirlenmesinde Esas Alınacak Tarih

Tüketici hakem heyetlerine başvurularda, uyuşmazlığın başvuru tarihindeki parasal değeri esas alınır. Yani, hakem heyetinin görevli olup olmadığı veya hangi hakem heyetinin görevli olduğu, başvuru günündeki talep edilen miktar üzerinden değerlendirilir. Kanun koyucuya göre, bu yaklaşım hem tüketici hem de satıcı-sağlayıcı bakımından öngörülebilirlik sağlamaktadır.

Emsal Karar Atfı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/614 K. 2021/232 T. 09.03.2021 tarihli kararın ilgili bölümünde “Parasal değerin belirlenmesinde uyuşmazlığın başvuru tarihindeki değeri esas alınır.” şeklinde açıkça hükme yer verilmektedir. (
Kararın Tam Metni
)

Bunun yanı sıra, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/551 K. 2020/239 T. 04.03.2020 tarihli karar da “Tüketici hakem heyetlerinin görev sınırlarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırıldığı, uyuşmazlık değerinin tespitinde başvuru tarihindeki talebin önem taşıdığı” vurgusuna yer vermektedir. (
Kararın Tam Metni
)

Sonuç ve Değerlendirme

• 2023 yılı için uyuşmazlık değeri 66.000 TL’nin altında kaldığı takdirde tüketici hakem heyetlerine başvurmak zorunludur.
• Parasal sınırlar, yeniden değerleme oranına göre her yıl güncellenir ve takvim yılı başında yürürlüğe girer.
• İl ve ilçe tüketici hakem heyetleri arasındaki fark, esasen görev alanındaki parasal eşiklerden kaynaklanır.
• Uyuşmazlık değerinin hangi sınırda olduğunu belirleyen temel kıstas ise başvuru tarihindeki miktardır.

Tüm bu hususların göz önüne alınması; dava açmadan önce, uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyetine başvurunun zorunlu olup olmadığının tespiti açısından önem taşımaktadır. Bu sayede hem uyuşmazlıkların hızlı ve etkili biçimde çözülmesi hem de yargı mercilerinin iş yükünün azaltılması sağlanmaktadır.