Blog

Vekaletname Sunulmaması ve Usulî Sonuçlar

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.77, vekaletname sunulmaması ve usulî sonuçlar hakkında detaylı bilgi verir. Bu makalede, vekaletname sunulmamasının yol açtığı sonuçlar, gecikmesinde zarar doğabilecek haller, vekaletnamesiz işlem yapmaya izin verilmesi hâlinde yaptırımlar ve avukatın dosyayı incelememesi/istifa etmesi hallerinde yargılamanın ertelenip ertelenemeyeceğine ilişkin hususlar **emsal kararlara** atıf yapılarak incelenmiştir.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
vekaletname
usulî sonuç
hukuk muhakemeleri kanunu

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Vekaletname Sunulmaması ve Usulî Sonuçlar

Avukatın dava açabilmesi veya yargılamada işlem yapabilmesi, kural olarak geçerli bir vekaletname ibraz etme şartına bağlıdır. Bu konu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) ve içtihatlarda detaylı biçimde düzenlenmiştir. Aşağıda vekaletname sunulmamasının yol açtığı sonuçlar, gecikmesinde zarar doğabilecek haller, vekaletnamesiz işlem yapmaya izin verilmesi hâlinde yaptırımlar ve avukatın dosyayı incelememesi/istifa etmesi hallerinde yargılamanın ertelenip ertelenemeyeceğine ilişkin hususlar emsal kararlara atıf yapılarak incelenmiştir.

1. Vekaletname Sunulmaması Durumunda Davanın veya İşlemlerin Geçersiz Sayılmasının Sonuçları

HMK m.77/1 hükmüne göre:

“Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat, dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz. Şu kadar ki, gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre içinde vekaletnamesini getirmek koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini yapmasına izin verebilir. Bu süre içinde vekaletname verilmez veya asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmez ise, dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır.”

  • Buna göre vekaletname eksikliği, usulî bakımdan dava şartı niteliğindedir.
  • Eksikliğin giderilmesi için mahkemece kesin süre verilir; bu süreye uyulmazsa, dava açılmamış sayılabilir veya işlemler hükümsüz kalır.

Emsal Karar:

  • Yargıtay İçtihatları Birleştirme BGK, E. 2021/1 K. 2022/3 T. 03.06.2022
    [https://app.dejure.ai/dokuman/974fe6b1-cf8e-4a46-8d93-790e2782455f]
    Kararda, vekaletnamesi olmayan avukatın işlemlerinin usulsüz sayılacağı ve süresi içinde vekaletname ibrazı yapılmazsa yargılama işlemlerinin geçersiz olacağı belirtilmiştir.

2. Hangi Durumlarda Mahkeme, Gecikmesinde Zarar Doğabilecek Hâller Olarak Kabul Eder?

HMK m.77 hükmü uyarınca, avukatın vekâletnamesiz olarak dava açabilmesi veya usul işlemleri yapabilmesi istisnaî olup, ancak “gecikmesinde zarar doğabilecek hâller”de mahkemenin izniyle mümkündür. Uygulamada şu örnekler gecikmesinde zarar doğabilecek hâl olarak kabul edilebilir:

  • Zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin sonuna çok yakın davalar,
  • Acil tedbir talebi gerektiren ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz gibi durumlar,
  • Süresinde itiraz/istinaf/temyiz hakkını kaybetmemek için son gün başvurusu,
  • Başka birinin de hakkını tehlikeye sokan özel ve istisnai durumlar.

Mahkeme, böyle bir hâlin varlığını kanaat getirirse, avukata belli kesin bir süre tanır. Avukat bu süre içinde vekaletname ibraz etmezse veya müvekkil işlemleri kabul etmezse, dava açılmamış ya da o işlemler yapılmamış sayılır.

3. Vekaletnamesiz İşlem Yapmasına İzin Verilen Avukatın, Vekaletname Sunmaması Durumunda Hangi Yaptırımlarla Karşılaşır?

Yine HMK m.77/2 gereğince, “Vekâletnamesiz işlem yapmasına izin verilen ancak haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde vekaletname ibraz etmeyen avukat, … celse harcı ile diğer yargılama giderleri ve karşı tarafın uğradığı zararları ödemeye mahkûm edilir. Bunu kötüniyetle yapan avukat aleyhine, ceza ve disiplin soruşturması açılmasını sağlamak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına ve vekilin bağlı olduğu baro başkanlığına bildirilir.”

Böylece avukatın vekaletname eksikliğini kötü niyetli veya haklı sebep olmaksızın gidermemesi, hem maddi sonuçlar doğurmakta hem de disiplin/cezaî sürece yol açabilmektedir.

Emsal Karar:

4. Avukatın Dosyayı İncelememesi veya İstifa Etmesi Gibi Durumlarda Yargılamanın Ertelenmesi Mümkün müdür?

Kural olarak, “bir tarafın avukat tutmak istemesi” veya “avukatın istifası/azli/dosyayı incelememiş olması” nedeniyle yargılama ertelenmez. İlgili hüküm şu şekildedir:

“… Avukatın istifa etmesi, azledilmesi veya dosyayı incelememiş olması sebebiyle yargılama başka bir güne bırakılamaz. Ancak, dosyanın incelenmemiş olması geçerli bir özre dayanıyorsa, hâkim bir defaya mahsus olmak üzere, kısa bir süre verebilir. Verilen süre sonunda dosya incelenmemiş olsa bile davaya devam olunur.”

Böylece, avukatın mazereti sırf dosyayı incelememek veya istifa etmek ise otomatik bir erteleme sebebi sayılmaz. Ancak gerçekten kabul edilebilir bir özür (ör. hastalık, kaza, olağanüstü hâl) varsa hâkim kısa bir ek süre tanıyabilir.

Emsal Karar:

  • Yargıtay İçtihatları Birleştirme BGK, E. 2021/1 K. 2022/3 T. 03.06.2022
    [https://app.dejure.ai/dokuman/974fe6b1-cf8e-4a46-8d93-790e2782455f]
    Kararda açıkça “Bir tarafın avukat tutmak istemesi sebebiyle, yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz. Avukatın istifa etmesi azledilmesi veya dosyayı incelememiş olması sebebiyle yargılama başka bir güne bırakılamaz…” yönünde ifade bulunmaktadır.

Sonuç

  1. Vekaletname sunmayan avukat, dava ve yargılama işlemlerine katılamaz; kendisine tanınan kesin sürede vekaletname ibraz etmezse dava açılmamış ya da işlemler yapılmamış sayılır.
  2. Gecikmesinde zarar doğabilecek hâller, mahkemenin takdiriyle belirlenir ve bu durumda mahkeme, kısa bir kesin süre verebilir.
  3. Vekaletnamesiz işlem izni verilen avukatın, süresi içinde vekaletname ibraz etmemesi yaptırımları tetikler: Karşı tarafın zararlarını ve yargılama giderlerini ödemek, kötüniyet varsa ceza ve disiplin soruşturması riski vb.
  4. Avukatın dosyayı incelemediği veya istifa/azil gibi durumlar, kural olarak yargılamayı ertelemez. Ancak geçerli bir mazeret varsa hâkim bir defaya mahsus kısa süre tanıyabilir, bu sürenin sonunda inceleme yapılmamış olsa dahi yargılamaya devam edilir.

Atıf Yapılan Karar:

Bu emsal kararda ayrıntılı olarak, vekaletname sunulmasının gerekliliği ve avukatın istifa veya dosyayı incelememesi hâlinde yargılamanın ertelenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.