Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK), bir yapının güvenliğinden kaynaklanan tehlikeleri önleme ve doğan zararları tazmin etme yükümlülüğünü detaylıca düzenlemektedir. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin açıklamalar aşağıda sunulmuştur.
1. Yapıdan zarar görme tehlikesi durumunda hangi önlemler talep edilebilir?
Taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal sınırlara aykırı kullanması durumunda, henüz bir zarar doğmasa bile tehlike altında olan kişi durumun eski hale getirilmesini veya tehlikenin önlenmesini isteyebilir.
"TMK'nun 730. maddesinde ise, "Bir taşınmazın malikinin mülkiyet hakkını bu hakkın yasal kısıtlamalarına aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesi ile karşılaşan kimse, durumun eski hale getirilmesini, tehlikenin veya uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir." (Yargıtay 7. HD, 2021/861 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2021/1014, K. 2021/861, T. 20.09.2021 https://app.dejure.ai/dokuman/c725e31a-1ee3-403c-a292-8416e3eafa49
2. Kamu hukuku tüzel kişilerinin (İdare) yapı maliki olarak sorumluluğu var mıdır?
Yapı malikinin kusursuz sorumluluğu, malikin bir kamu hukuku tüzel kişisi (belediye, bakanlık vb.) olması durumunda da aynen geçerlidir.
"TBK’nın 69. maddesinde; yapı malikinin giderim yükümlülüğü düzenlenmiş olup... yasa koyucu bozuk yapılan bir yapı eserinden zarar görenlere mümkün olduğu kadar basit ve dolaysız bir tazmin imkânı sağlayarak onları korumaktadır. Bu anlamda sorumlu olabilecek malik, gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olabileceği gibi kamu hukuku tüzel kişisi de olabilir." (Bakırköy 5. ATM, 2021/693 K.).
Emsal Karar
- Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/1034, K. 2021/693, T. 21.09.2021 https://app.dejure.ai/dokuman/727b69aa-b566-41a6-8c8b-9981f3187210
3. Yapı malikinin güvenliği sağlama yükümlülüğü kimleri kapsar?
Malikin sorumluluğu, sadece o yapıyı kullananlara veya komşularına karşı değil, toplumdaki tüm bireylere karşıdır.
"bina veya sair inşa eserinin maliki olmak ve zararın doğmasında bina veya sair inşa eserinin yapılmasındaki bozukluktan veya bakımındaki bir noksandan meydana gelmesi gerekir. Malikin bina veya sair inşa eserinin tehlike taşımayacak bir durumda bulunmasını sağlama yükümlülüğü, yalnız onu kullananlara karşı değil, herkese karşı mevcut olan bir yükümlülüktür." (HGK, 2022/84 K.).
Emsal Karar
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/603, K. 2022/84, T. 08.02.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/3f29520a-2e66-4420-99a6-df35381f1f57
4. Kentsel dönüşüm ve kazı faaliyetlerinden kaynaklanan zararlar nasıl tazmin edilir?
İnşaat çalışmaları sırasında komşu binaların zarar görmesi durumunda; binanın o anki piyasa değeri, eşya bedelleri ve kira kayıpları tazminatın kapsamına girer.
"davalılar tarafından yapılan kazı ve inşaat faaliyetleri sonucunda yıkıldığını, davalıların tedbir almadan temel kazısına başladıklarını ve toprak kaymasına neden olduklarını, toprağın kaymasıyla birlikte müvekkillerinin binasında çatlaklar meydana geldiğini ve binanın yana eğildiğini, aynı gün belediye memurlarının binanın can ve mal güvenliği açısından tehlike arz etmesi nedeniyle tahliye ederek binayı mühürlediklerini, müvekkillerinin özel eşyaları dahil hiçbir şey alamadan tahliye edildiklerini, 31.03.2017 tarihinde de belediye encümeninin binanın yıkımına karar verdiğini ve aynı gün binanın yıkım işleminin gerçekleştiğini, yapı denetim firmasının ise gerekli denetimleri yapmadan inşaat izni vermiş olması nedeniyle sorumlu olduğunu, müvekkillerinin binasının çatı katı dahil yedi katlı olduğunu, binanın değeri, ev eşyaları ve özel eşya bedeli, kira bedeli olarak tazminat alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir." (Yargıtay 7. HD, 2023/6077 K.). Bu tür zararlar genellikle iksa veya perde duvar gibi teknik önlemlerin alınmamasından kaynaklanır.
Emsal Karar
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/5942, K. 2023/6077, T. 07.12.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/f1cb5f4d-5e29-4bba-92b2-1b5df78122ff
Sonuç
Yapı eserlerinden kaynaklanan tehlike ve zararlarda; mülkiyet hakkı (TMK 730) ve yapı malikinin sorumluluğu (TBK 69) çerçevesinde malikin herkese karşı kusursuz bir özen yükümlülüğü vardır. Zarar görenler, tehlikenin önlenmesi için durumun eski hale getirilmesini talep edebileceği gibi; kentsel dönüşüm veya benzeri faaliyetler sırasında oluşan yıkım ve hasarlar için de bina bedeli ve kira kaybı gibi maddi tazminat isteminde bulunabilirler.
KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI
- Yargıtay 7. HD, E. 2021/1014, K. 2021/861, T. 20.09.2021 https://app.dejure.ai/dokuman/c725e31a-1ee3-403c-a292-8416e3eafa49
- Bakırköy 5. ATM, E. 2019/1034, K. 2021/693, T. 21.09.2021 https://app.dejure.ai/dokuman/727b69aa-b566-41a6-8c8b-9981f3187210
- Yargıtay HGK, E. 2019/603, K. 2022/84, T. 08.02.2022 https://app.dejure.ai/dokuman/3f29520a-2e66-4420-99a6-df35381f1f57
- Yargıtay 7. HD, E. 2022/5942, K. 2023/6077, T. 07.12.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/f1cb5f4d-5e29-4bba-92b2-1b5df78122ff