Blog

Yetkisiz Temsilde Sorumluluk ve Zararın Giderilmesi

Türk Borçlar Kanunu m. 47 çerçevesinde temsil olunanın onayı olmayan işlemlerde yetkisiz temsilcinin tazminat sorumluluğu ve menfi/müspet zarar kapsamı.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~3 dakika
Yetkisiz Temsil
TBK 47
Menfi Zarar
Müspet Zarar
Tazminat Sorumluluğu

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 47. maddesi, temsil olunanın yetkisiz temsilci tarafından yapılan işlemi onaylamaması durumunda ortaya çıkan hukuki sorumluluğu ve tazminat esaslarını düzenler. Yargı kararları ışığında konuya ilişkin soruların yanıtları aşağıda sunulmuştur.

1. İşlemin onanmaması durumunda zarar kimden talep edilir?

Temsil olunanın işlemi onaylamaması (ret) durumunda, işlemin geçersiz kalması nedeniyle oluşan zararın muhatabı işlemi yapan yetkisiz temsilcidir. "TBK m. 47 uyarınca; temsil olunanın açık veya örtülü olarak hukuki işlemi onamaması hâlinde, bu işlemin geçersiz olmasından doğan zararın giderilmesi, yetkisiz temsilciden istenebilir." (İstanbul 16. ATM, 2025/484 K.).

Emsal Karar

2. Üçüncü kişinin yetkisizliği bildiği durumlarda temsilcinin sorumluluğu var mıdır?

Eğer işlemi yapan üçüncü kişi, temsilcinin yetkisiz olduğunu biliyorsa veya gerekli özeni gösterseydi bilebilecek durumdaysa (iyiniyetli değilse), yetkisiz temsilciden tazminat talep edemez. "Yetkisiz temsilci, işlemin yapıldığı sırada karşı tarafın, kendisinin yetkisiz olduğunu bildiğini veya bilmesi gerektiğini ispat ederse, kendisinden zararın giderilmesi istenemez." (İstanbul 16. ATM, 2025/484 K.).

Emsal Karar

3. Hakkaniyet gereği yetkisiz temsilciden hangi zararlar istenebilir?

Kural olarak sadece menfi zarar (sözleşme yapılmasaydı uğranılmayacak olan masraflar vb.) istenir. Ancak temsilci kusurluysa, hakim kararıyla müspet zarar (sözleşme geçerli olsaydı elde edilecek kâr/menfaat) da istenebilir.

"hakkaniyetin gerektirmesi halinde diğer zararlarında da talep edilmesi mümkündür. İlgili hükmün gerekçesinde hükümde belirtilen, diğer zararlar kavramı ile, üçüncü kişinin kendisiyle hukuki işlem yapan yetkisiz temsilciden, ancak sözleşme geçerli olarak kurulmuş olsaydı istenebilecek olan müspet zararların kastedildiği belirtilmiştir. Hakkaniyetin gerektirip gerektirmediği, tarafların ekonomik durumu, kusurun derecesi ve zararın büyüklüğü gibi somut olaya ilişkin bütün önemli hususlar gözetilerek tespit edilmelidir" (Yargıtay 3. HD, 2024/283 K.).

Emsal Karar

4. Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar saklı mıdır?

Evet, sözleşmenin geçersiz kalması durumunda tarafların birbirlerine verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteme hakları açıkça korunmuştur. Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar saklıdır.

Sonuç

TBK m. 47 çerçevesinde; temsil olunanın onay vermediği durumlarda, üçüncü kişi uğradığı menfi zararı yetkisiz temsilciden talep edebilir. Eğer temsilci kusurluysa ve hakkaniyet gerektiriyorsa, tazminatın kapsamı müspet zararı da kapsayacak şekilde genişletilebilir. Ancak üçüncü kişinin yetkisizliği bildiği durumlarda temsilcinin tazminat sorumluluğu doğmaz. Sözleşmenin geçersizliği nedeniyle tarafların sebepsiz zenginleşme temelli iade hakları her zaman saklıdır.

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/35, K. 2025/484, T. 24.06.2025
  2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2017, K. 2024/283, T. 22.01.2024
  3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4120, K. 2024/2490, T. 23.09.2024